دستگاه ، ابزار و نحوه قالی بافی

دارهای عمودی

این نوع دار قالی مخصوص روستا ها و مراکز قالی بافی شهری است و ساختمان آن تا حدی پیچیده تر از دستگاه های افقی است . فرش هایی که با این دستگاه ها بافته می شوند از نظر ابعاد و نقشه از فرش هایی که با دارهای افقی بافته می شوند دقیق ترند.

 

دارهای عمودی شامل انواع مختلف زیر است :

دار ثابت : این نوع دار بصورت چهارچوبی است که از اتصال دو تیره ی محکم و راست به صورت افقی در بالا و پایین و همچنین دو تیر عمودی در طرفین تیرهای افقی تشکیل می شود . تارهای قالیچه و قالی به تناسب و ظرافت و عرض فرش مورد نظر در بین تیر بالایی (سردار) و تیر پایینی (زیردار) کشیده می شوند . کارگر بافنده روی تخت الوار مانندی مقابل فرش می نشینند و به تدریج که کار بافت پیشرفت می کند این تخته را بالاتر می برند . در این نوع دار طول فرش اندکی کوچکتر از فاصله ی تیرهای بالایی و پایینی دستگاه است .

دار تبریزی : در این نوع دار نیز تارهای فرش تیرهای بالا و پایین دستگاه را دور می زنند . یکی از ویژگی های این نوع دار این است که به تناسب پیشرفت کار ضامن بالایی دستگاه کشیده می شود و در نتیجه تارها شل شده و قسمت بافته شده به پشت دار منتقل می شود و به این ترتیب جای بافنده تغییر نمی کند و همیشه در همان ارتفاع قبلی مقابل دار قالی می نشیند . از این نوع دارها در تبریز و سایر شهر های آدربایجان و همچنین در اراک و قم و همدان و پاره ای از نقاط مرکزی ایران استفاده می کنند .

دار کرمانی (گردان) : از این نوع دستگاه اولین بار در کرمان استفاده شد و امروزه در برخی دیگر از شهرهای ایران مانند کاشان ، نایین و اصفهان استفاده از آن معمول است . مکانیسم بافت در این نوع دار چنین است که قسمت های بافته شده به تدریج به دور تیر پایینی پیچیده می شود در نتیجه با آن می توان فرش هایی با اندازه های بزرگ بافت . یکی دیگر از قابلیت های این نوع دستگاه ها این است که کشش تارها را با آنها بهتر می توان کنترل کرد و در عوض به علت آنکه قسمت های بافته شده به پشت دستگاه منتقل می شود امکان مقایسه نقشه ی قسمت های بافته شده با نقاط قرینه منتقل شده به پشت دار وجود ندارد .

منبع : افسانه جاویدان فرش ایران

منبع :