دستگاه ، ابزار و نحوه قالی بافی

رج شمار

هر اندازه تعداد گره های فرش در واحد سطح زیادتر باشد مرغوبیت و استحکام قالی زیادتر و طرح و نقشه ی آن بهتر مجسم می شود.

 

تعداد گره بر حسب نوع فرش در واحد سطح بسیار متغیر است . در فرش های ده بافت و همچنین در فرش های ایلیاتی به طور معمول تعداد آنها کمتر و در فرش های ظریف تر شهر بافت تعداد آنها گاهی به حدود یک میلیون گره در متر مربع می رسد . به عنوان مثال تعداد گره در فرش های بافته شده در روستاها و شهر های آذربایجان از 18 تا 70 گره در هر هفت سانتی متر طول (از 660 تا 10000 گره در دسی متر مربع) تغییر می کند . به تعداد گره در واحد طول ، رج نیز می گویند . به عنوان مثال در قالی 50 رج تبریز در هر هفت سانتی متر آن 50 گره زده شده است . در صورتی که فرش با دقت بافته شود به طور معمول تعداد گره در واحد طول و عرض آن یکسان است ، ولی بسیار اتفاق می افتد که تعداد گره در مقیاس معینی از طول فرش (امتداد تار) بیشتر از تعداد گره در همین مقیاس در عرض فرش (امتداد پود) باشد و دلیل آن کوبیدن پود ها و گره ها بر روی نخ های چله است . هرگاه هنگام بافت ، ضخامت پودها و خامه ی فرش بنابر ضرورتی تغییر کند و یا شخص بافنده جای خود را با دیگری عوض کند و یا تراکم چله ها کم و زیاد شود عیوبی مانند بالازدگی و یا پایین زدگی (طول فرشینه نسبت به مقیاس اولیه ای که بافنده در نظر گرفته بود کم و یا زیاد شود .) بروز می کند و یا به عبارتی ترنج فرش حالت مرکزیت خود را از دست داده و جابجا می شود.

منبع : افسانه جاویدان فرش ایران

منبع :