مرمت و شستشوی فرش

مرمت فرشهای لول باف قسمت دوم

محمد حسین سیف

در این قسمت در خصوص گرههای کاربردی سرریشه های فرش صحبت می کنیم

گره در سر ریشه فرش انواع مختلفی دارد که از مهمترین و پر کاربردترین آنها  میتوان
 دوگره
گره پنجره ای یا شبکه ای 
گره نخودی
دوگره های تزیینی را نام برد

دوگره:
محکمترین و زیباترین گره در سر ریشه های فرش دوگره می باشد و از شل شدن بافت در ابتدا و انتهای فرش جلوگیری میکند

که اکثرا در فرشها استفاده میشود و زیبایی خاصی به آن می دهد و همچنین در فرش هایی که ریشه های آن آسیب دیده بعد از ترمیم ریشه فرش ،روی آن اجرا می شود.

بهتر از از نخ های پنبه ای و محکم برای ایجاد این گره ها استفاده نمود

نحوه کار:
فرش را از پشت روی میز یا زمین پهن نموده به صورتی که تسلط کامل به سر ریشه های آن داشته باشیم.

قبل از شروع کار از عدم شلی پود ها در گلیم بافی یا سوف اطمینان حاصل میکنیم.

نسبت به رجشمار فرش تعدادی از تارها را که معمولا بین ۲ تا ۶ جفت می باشد به صورت دسته ای جدا می کنیم

نخی را که برای دوگره انتخاب کرده ایم در امتداد دسته اول چله ها از سمت چپ قرار داده و با دست چپ نگه میداریم و با دست راست به کمک دو انگشت اشاره و انگشت وسط حلقه ای ایجاد می کنیم

دسته چله را از داخل حلقه رد نموده و آن را در انتهای ریشه قرار میدهیم

نخ را کشیده تا گره اول محکم شود

این عمل را یکبار دیگره تکرار میکنیم

به دلیل اینکه این چرخش حلقه ای دوبار روی صورت میگیرد با آن دوگره میگویند

ایجاد حلقه دوم و انتقال آن به انتهای دسته انتخاب شده

دقت کنید که کشش نخ یکدست باشد

و هر دسته انتخاب شده از لحاظ تعداد یکی باشد

این کار را تا پایان ادامه می دهیم

دوگره پنجره ای یا شبکه ای:
این نوع گره در فرش های نفیس و چله ابریشم کاربرد بیشتری دارد

این گره همانند دوگره فوق میباشد با این تفاوت که بعد از پایان یک ردیف دوگره اقدام به دوگره زنی در دو یا سه ردیف بالای دوگره اول می کنیم.

برای ایجاد این گره حتما باید تعداد دسته های جدا شده تارها به صورت زوج باشد

پس از پایان ردیف اول دوگره، از سمت چپ شروع و نصف تارهای دسته اول و نصف تارهای دسته های کناری رو جدا نموده و دوگره روی آن ایجاد می نماییم

به همین ترتیب از هر دسته نصف را جدا نموده و با نصف دسته کناری در کنار هم قرار داده دوگره می زنیم

نمایی از دوگره شبکه.
این کار را تا ۳ یا ۴ ردیف برای زیبایی بیشتر میتوان ادامه داد

دوگره های تزیینی:
روش ایجاد این گره همانند دوگره معمولی است با این تفاوت که از نخ های رنگی و تعداد گره های بیشتری در یک دسته تار جدا شده استفاده می شود.

این گره بیشتر در فرشهای تمام ابریشم و چله ابریشم نفیس کاربرد دارد

ابزار مورد نیاز این نوع گره همانند دوگره معمولی درفش و قیچی و نخ های رنگی می باشد.

انتخاب نخ برای دوگره تزیینی و طرح دار بستگی به رنگ آمیزی فرش دارد که معمولا بر اساس سه یا چهار رنگ اصلی فرش انتخاب می شود

این گره طرحهای مختلفی دارد که از رایج  ترین آنها.
گره آبشاری
گره چشمی یا لوزی
گره پرچمی
گره سلاطینی
گره فضا
می باشد

مدل آبشاری یا تپه ای:
همانند دوگره معمولی عمل میکنیم با این تفاوت که برای ایجاد شکل فوق (تپه)تعداد گره ها روی هر دسته چله را با شمارش مشخص می زنیم

از سمت چپ گره اول را 
دوگره میزینم.
دسته دوم ۴ گره
دسته سوم ۶ گره
دسته چهارم ۸ گره
دسته پنجم ۱۰ گره
دسته ششم ۱۰ گره
دسته هفتم   ۸ گره 
دسته هشتم ۶ کره
دسته نهم ۴ گره 
دسته دهم ۲ گره
و دسته دوازدهم نیز ۲ گره

به این ترتیب شکل تپه اول بوجود می اید

باید توجه داشته باشید که هنگام قرار دادن گره ها در یکدسته با حساسیت بالا روی هم قرار گیرند تا زیبایی کار بیشتر نمایان شود

برای زیبایی بیشتر از یک نخ رنگی دیگر استفاده میکنیم.

پس از اتمام دوگره تپه ای روی آن با یک رنگ دیگر دوگره ساده (یک جفت گره روی هم ) میزنیم

این کار را تا پایان ادامه می دهیم

دوگره ساده روی تپه ای اصلی را میتوانید با چند رنگ مختلف برای زیبایی بیشتر روی هم اجرا  نمایید

منبع : محمد حسین سیف