اخبار فرش

فرآیند تولید ابریشم !

علی اصغر قائمی تولید کننده انواع نخ ابریشم در مشهد

با سلام خدمت اعضای گرامی و اساتید محترم گروه

اینجانب علی اصغر قائمی بیش از ۲۵ سال سابقه ی کار در رشته ی ابریشم داشته و به تولید انواع محصولات ابریشم در کارگاه رنگرزی و سفید گری و تابندگی خود در مشهد مشغول به فعالیت می باشم.

ابریشمی که در فرش استفاده می شود چه به صورت بافت و یا چله ابریشم محصول یک پروسه ی چند مرحله ایست که باید با دقت و ظرافت کامل انجام شود تا محصول نهایی قابل استفاده در فرش باشد.

در ابتدا تخم نوغان یا همان تخم پیله ی ابریشم که باید در زمانی حدود 12 ماه در شرایطی خاص نگه داری شود تا زنده نشود.

تخم نوغان تقریبا از اوایل اردیبهشت در شرایطی خاص از نظر دما، رطوبت، روشنایی زنده می شود و سپس باید با مراقبت ویژه ای با برگ توت که غذای منحصر به فرد کرم ابریشم است تغذیه شده و در 4 مرحله که پس از چند روز برگ خوردن به خواب رفته و پس از خواب چهارم حدود 10 روز برگ می خورد و شروع به تار تنیدن می کند.
زمانی که در اطراف خودش یک پیله ی کامل تنیده شد، در داخل پیله محبوس می گردد.


پیله ی ابریشم

ابریشم تنیده شده توسط کرم از دو ماده تشکیل می شود:

1_ فیبروئین ابریشم (یا همان ابریشم خالص و لطیف و براق)

2_ سیرسین ابریشم

در بالای سر کرم ابریشم دو سوراخ وجود دارد که از یکی ماده ی اصلی ابریشم یا همان فیبروئین ترشح شده و از دیگری سیرسین ابریشم ، مایعی چسبناک که اطراف فیبروئین را پوشانده و مانند محافظ عمل می کند ترشح می شود.

فیبروئین ابریشم تقریبا 75% نخ بدست آمده و سیرسین 25% آن را تشکیل می دهد.

برای اینکه کرم محبوس شده در داخل پیله مجددا زنده نشده و پیله را سوراخ نکند، باید توسط گرما در داخل پیله خفه شود که این کار یا توسط آفتاب و یا دستگاه هایی که به پیله خشک کنی معروفند انجام می شود.

تعدادی از پیله های مرغوب را انتخاب کرده تا کرم پیله را سوراخ نماید و به صورت پروانه از پیله خارج شود.

پروانه ی ماده در هنگام تخم گذاری تقریبا 400 تخم نوغان می ریزد، که این تخم جمع آوری شده جهت استفاده مجدد در اوایل سال بعد می باشد.

مطالب فوق بسیار اجمالیست که شاید شرح و بسط اضافه ی آن از حوصله ی گروه خارج باشد، لذا به همین مقدار بسنده می کنم.

جهت استحصال نخ ابریشم از پیله معمولا مقداری پیله در پاتیل های مسی در آب نزدیک به جوش پخت داده می شود و سپس بسته به ضخامت نخ مورد نظر تعدادی از تارهای پیله را گرفته و  دور یک چرخه و یا یک دوک پیچیده می شود، سپس بسته به ضخامت نخ نهایی  دولا و یا چند لا کرده و کلاف شده، که این کلاف ابریشم خام می باشد.


ابریشم خام


ابریشم خام تابیده شده آماده جهت تبدیل به کلاف

نوع دیگر تولید ابریشم توسط دستگاه های تمام اتومات انجام می شود که نخی بسیار ظریف و یکنواخت در دنیرهای مختلف تولید می شود. (دنیر واحد نمره ی ابریشم طبیعی)

نخ های ابریشم جهت تولید چله یا خاوی ماشینی حتما باید نخ تولیدی کارخانه های تمام اتومات باشد، که متاسفانه در ایران 4 کارخانه ی تولید ابریشم ماشینی از جمله کارخانه صنایع ابریشم گیلان در صومعه سرا ، همگی به علت سیاست های بی مهری به ابریشم تعطیل و یا اوراق گردیده و هیچ گونه تولید نخ ماشینی ابریشم اکنون در ایران وجود ندارد.


ابریشم خام تک لای ماشینی جهت تولید چله یا خاوی ماشینی

آنچه ما در کارگاه تولید خاوی و ابریشم خود انجام می دهیم عبارتست از:

1- خریداری ابریشم خام از شهرستان بایگ تربت حیدریه و مشهد

2- آماده سازی جهت صمغ گیری و سفید گری

3-انجام عملیات دو مرحله ای در کارگاه سفید گری و رنگرزی که ابتدا در یک حمام قلیایی با استفاده از صابون نانیونیک و کربنات سدیم عملیات صمغ گیری آن را انجام می دهیم( در حقیقت سریسین ابریشم خام در این مرحله از فیبروئین آن جدا گردیده) ابریشم صمغ گیری شده آماده می شود جهت عملیات سفیدگری که حدود 12 ساعت در محلول آب 60 درجه سانتی گراد همراه با آب اکسیژنه خوابانده شده و سپس پس از 12 ساعت کاملا شست و شو داده شده و در خشک کن قرار داده می شود تا کاملا خشک شود.

4- باز کردن کلاف های سفید شده به سفارش مشتری، که با توجه به سایز و مقطع نخ درخواستی چند لا شده و تابیده می شود و به صورت کلاف یا نخ روی دوک به مشتری عرضه می گردد.

محصولات تولیدی کارگاه ابریشم ما در مشهد:

1- خاوی بافت دستی با هر سایز و ضخامت دلخواه

2- چله 36 لا_ چله 42 لا_ چله 45 لا

3- خاوی ماشینی

4- پود نازک با هر رنگ درخواستی

5- پود ضخیم با سفارش مشتری


عملیات صمغ گیری ابریشم


ابریشم صمغ گیری شده آماده جهت سفید گری


خاوی سفید شده بر روی دستگاه کلاف کن


سه نوع خاوی آماده شده در سایز های مختلف


پود نازک رنگ شده


چله و نخ رنگ شده ی آماده دوک زده


پود ابریشم رنگ شده


چله ی ۳۹ لای خام ابریشم


پود ضخیم رنگی قبل از بوبین

منبع : علی اصغر قائمی تولید کننده انواع نخ ابریشم در مشهد