مواد و مصالح

شناخت پشم گوسفندان ایران قسمت پنجم

استاد سید عباس سجادی مدیر کارگاه رنگرزی گلستان

الیاف شناسی عنوان بحثی است که مدتی است ذیل آن به کیفیت الیاف مرغوب میپردازیم .گریزی به الیاف خارجی و ایرانی زدیم نژادها را مختصری بررسی کردیم

این بررسی مسلما ناقص اما کاربردی است ناقص از آنجهت که فقط بهترین ها را انتخاب کردیم تا قالی از جهت بافت در مصالح و خاصه پشم دچار آسیب نشود و کاربردی زیرا تولید کننده این توانایی و شناخت را بدست می آورد که بهترین نوع نخ کدام خواهد بود

در سیر این مسیر یک سؤال همیشه ذهن را درگیر میکند

آیا لیفی میتواند مطلقا بهترین باشد ؟

در ادامه بحث این جواب را خواهیم دانست که این اطلاق امری نشدنی است و ما ناگزیر از انتخابی در مجموع خواهیم بود نه مطلقا

در انتخاب بهترین لیف ما سر فصل های گوناگونی داریم این سرفصل ها ما را در انتخابی آگاهانه تر کمک خواهند کرد

در رنگرزی یک لیف یکی از اولویت ها عدم سفید گری برای حصول فامی خاص است

مثال

شما یک صورتی یا یک آبی آسمانی درخشان نیاز دارید انتخاب شما کدام است؟

سنجابی یا زابلی؟

عکس این مصداق هم میتواند مورد قضاوت قرار گیرد مثلا اگر فام لاکی روناسی عمیقی نیاز دارید کدام ارجح است؟

سنجابی یا سیرجانی؟

در مورد جواب به سؤال اول و دوم رنگرزی را چه طبیعی و چه شیمیایی انتخاب کنید جواب یکی است

در مورد سوال اول میدانیم سفید گری خود یک حمام آسیب زننده به لیف است و اگر این سفید گری منتهی به حمام رنگرزی طبیعی شود احتمال آسیب جدی تر است پس ما لیف زابلی را انتخاب میکنیم تا فام آبی و صورتی بدون سفید گری بدست آید

در مورد سؤال دوم هم با انتخاب لیف زابلی :با اضافه کردن مواد رنگزا و دندانه ما به فام مسی عمیق میرسیم که گاهی تا بیست و پنج درصد میرسد پس انتخاب ما سنجابی خواهد بود

این گستره خیلی وسیع است تراکم هم یکی از موارد انتخاب لیف است

با شناخت نسبی که از الیاف بدست می آوریم میتوان تناسب لیف را با قالی تولیدی بدست آورد

یک مثال

همه گبه را دیده ایم

فرشی با خصوصیات ویژه با پرز مناسب و یک رنگرزی ویژه سرشار از رنگهای تقریبا عمیق و خاصه ترکیبی

مسی ها عمدتا از 50 درصد نسبت به لیف ,روناس دارند و آبی ها بیشتر از نیم درصد نیل و سبزهای ترکیبی هم مخلوطی از حمام یک درصد نیل با عمق های بیست تا چهل درصدی زردها هستند

طلائی ها هم نسبتا عمیقند و ترکیبی 50 درصدی جاشیر و ده درصدی روناس

تراکم کم ولی فرش گوشت آلود و قدرتمند

حال انتخاب ما چه میتواند باشد؟

من اگه برای منزل خودم گبه تولید کنم مسلما از پشم کرمانشاه استفاده خواهم کرد زیرا در همه فامها زردی زیرساخت مطلوب است مضافا بر این ضخامت و پاخور خوبی دارد دچار کوبیدگی نمیشود

سبز و آبی سیر و لاکی روناسی و طلائی و خاکی سیر و قهوه ای همه زردی را لازم دارند گاهی کم و گاهی خیلی و اما کرم زمینه این فرشها هم ملیح است

دور از بزک های رایج

شستشو و یک حمام زاج پانزده درصد. و ده درصد اسید لاکتیک .این کرمی ملایم در جوار رنگهای قدرتمند گبه است

پس رنگ و تراکم و سفید گری کلیدهای انتخاب ما هستند

در مورد تراکم و نوع رنگ آمیزی بحث نیاز به حوصله بیشتری دارد

پس انتخاب لیف بصورت مطلق امکان ندارد و گاهی مجبوریم شماره کنیم بین نکات قوت و ضعف و آنگاه بین دو یا چند لیف هر کدام نکات قوت بیشتری داشت آنرا انتخاب کنیم

رنگرزی هم سرفصلی جداست

بین رنگرزی طبیعی و شیمیایی هرکدام را انتخاب کنیم :انتخاب لیف تابع انتخاب رنگرزی و نوع آنست

اگر فرشی را با رنگزای طبیعی رنگرزی میکنید هرگز نمیتوانید الیاف کوتاه و خیلی ضخیم و شکننده را انتخاب کنید زیرا حمام طولانی رنگرزی و حمام دندانه اثر نامطلوبی را بر لیف و خسارت شدید را بر آن تحمیل میکند بهترین رنگرزی برای این نوع الیاف رنگرزی راکتیو پشم با عمق خیلی کم است تا حتی حمام قلیایی برای رنگهای واکنش نداده هم نیاز نباشد

 

 

قسمت چهارم:
http://www.iran-carpet.com/fa/blog/detail/13576

قسمت سوم:
http://www.iran-carpet.com/fa/blog/detail/13524

قسمت دوم:
http://www.iran-carpet.com/fa/blog/detail/13469

قسمت اول:
http://www.iran-carpet.com/fa/blog/detail/13468

منبع : استاد سید عباس سجادی مدیر کارگاه رنگرزی گلستان