در حاشیه

قالی ایران و وظیفه خطیر ما ایرانیان (3)

یکی دیگر از شیوه های تولید قالی در ایران روش کارفرمایی است. اشخاص حقیقی یا حقوقی بصورت متمرکز یا غیر متمرکز از قرنها قبل بالاخص از دوره قاجار تا کنون تولید قالی را تجربه می نماید .

در روش تولید غیر متمرکز مواد اولیه ،دار و  ابزار و نقشه قالی توسط کارفرما تهیه وبافنده بر اساس یک قرارداد مشخص وبصورت مقاطعه کاری برای کارفرما کار می کند. تولید قالی بصورت متمرکز در مجتمع های قالیبافی انجام میگیرد. در روش تولید غیر متمرکز اگر چه نهاده های تولید توسط کارفرمایی تهیه می شود که یا سفارش تولید گرفته ویا حداقل از وظعیت بازار ونوع نیاز وسلایق مشتری خبر دارد و از این نظر فاصله بلندی بین تولید خویش فرمایی ومشارکتی با تولید کارفرمایی به روش غیر متمرکز وجود دارد اما از انجا که با فندگان پراکنده بوده و در زیر یک سقف تولید انجام نمی گردد نظارت کافی بر روند تولید مقدور نیست و کارفرما بر روند تولید و زمان انجام کار اشراف وتسلطی ندارد و قادر به انجام تعهدات وتحویل به موقع سفارشات نمی باشد.

از نظر کنترل استانداردهای بافت و تحویل بموقع سفارشات تولید قالی بصورت متمرکز و در قالب مجتمع تولید قالی بهترین روش است اما تولید قالی در مجتمع های قالیبافی قیمت تمام شده را گاهی تا صد در صد افزایش می دهد لذا در سالهای اخیر وبه رغم تصویب قانون مستثنی بودن مجتمع های قالیبافی از شمول قانون کار تعداد آنان کاهش چشمگیری داشته است و بالعکس تولید کنندگان غیر متمرکز با بهره گیری از تجمع نسبی بافندگان در فضای کارگاهی دارای چهار تا پنج دار قالی یا استفاده از ناظرین محلی تلاش نموده اند تا حدودی ضعف تولید غیر متمرکز بکاهند .

مشکل عمده در تولید غیر متمرکز نبود روابط شفاف بین بافنده وکارفرماست ، در برخی استانها همانند قم با تشکیل شورای مزد تا حدودی به رفع این مشکل کمک شده اما در اکثر استانها هنوز هیچ مرجعی برای تعیین دستمزد بافنده به مسولیت خود عمل ننموده است از دلایل آن این است که اتحادیه های صنفی بافندگان فرش عملا در اختیار کارفرمایان است وبندرت شاهد حضور بافندگان در این تشکلها هستیم .

مشاورفرهنگی قالیکده

منبع :