مرمت و شستشوی فرش

مرمت فرش قسمت چهارم

سعید مرندیان

امروز چهارمین جلسه مباحثی در مورد ایرادات علل تعمیر و پیشگیری از معایب در فرش می پردازیم
چنانچه می دانید در سه جلسه پیشین به معایب های فرش تا عیب شماره شش پرداختیم و اینک چهارمین جلسه

ایرادات فرش به چند دسته تقسیم می شوند که در زیر بدان اشاره می شود
1-- پارگی بریدگی و یا پوسیدگی
2-- مور یا بید خوردگی
3-- اختلاف اندازه در درازا و پهنا ( سره )
4-- داشتن اختلاف رنگ ( ریه) بر وزن مزه
5-- از بین رفتن پرز فرش ( ذرتی شدن )
6-- نقصان در بافت از سوی بافنده و ناقص شدن و شکسته گی گلها و نقشه فرش
7-- پدید آمدن حالت مواج در قسمتهای مختلف فرش بویژه در دو سر آن
8-- برخورد هرگونه مواد به فرش مانند جوهر خودکار قیر نفتالین و غیره
9-- بیرون زدگی پودها از پرز فرش

در ایراد شماره هفت که پدید آمدن حالت مواج در فرش می باشد می بایست خدمت دوستان محترم عرض کنم این ایراد به دلایل زیر ایجاد می شود
1-- عدم تعادل کششی در کوبیدن پود کلفت فرش بطوریکه در یک طرف فرش پود کلفت بیشتر نسبت به طرف دیگر  تیر کشیده شده و باعث ایجاد حالت مواجی می شود
2-- وجود پلی استر در مصالح فرش بویژه در پود کلفت می تواند باعث این ایراد نیز گردد
3-- ناصافی لبه های دستگاه بافت که در اینجا اشاره به دارهای چوبی است باعث حالت مواج مانند در فرش نیز می گردد
4-- عدم رعایت توازن در تراکم چله کشی نیز می تواند بانی بوجود آمدن این ایراد گشته و بدلیل تراکم زیاد گره ها در بخشی و تراکم کم در بخشی دیگر این ایراد ظاهر می گردد
برای جلوگیری از این ایراد بایستی در استفاده از مصالح دستگاه مرغوب و افراد ماهر دقت نماییم

در تصویر بالا می توانید حالت مواج مانند را در این فرش نقشه ماهی مشاهده بفرمائید

ایراد شماره هشت

برخورد هر گونه مواد به فرش نیز به فرش می تواند لطمات جدی به فرش وارد کند
جوهر خودکار یکی از بدترین موادی است که می تواند به فرش لطمه وارد کند
من بسیار بافندگان را دیده ام که خودکارشان یا در میان دو ستون فرش خورد شده و یا خودکارشان جوش آورده و جوهر به فرش نفوذ نموده است
با توجه به این مورد که جوهر خودکار یک جوهر فشرده می باشد بایستی بدانیم که هر گونه کار و عملی برای رفع آن بویژه شستشوی آن بیفایده و باعث گستردگی ایراد و گاها فاجعه می شود
با وجود اینکه می دانم سر دوستان بدرد می آید ولی بهتر است خاطره ای را بعرض برسانم
در حدود بیست سال پیش یکی از بافندگان بمن مراجعه کرد و از من درخواست کرد به فرش وی سری بزنم
فرش 4 & 6 نقشه قره باغی شصت رج بود و وقتی فرش به پایان رسیده و دیروزش آنرا از دستگاه باز کرده بودند متوجه شده بودند خودکار در میان فرش مانده و جوهرش به سه نقطه از فرش به اندازه سکه یک تومانی ( البته دوستانی که این پول را ندیده اند می توانند سکه پانصد تومانی اینک را فرض کنند ) ریخته شده است
من بوی گفتم که بایستی فرش شما در آن نقاط کاملا یریده و برداشته شود بطوریکه سوراخ بنظر برسد و سپس رفو شود
خیلی ناراحت شد و قرار شد فردا فرش را برای من بیاورد
نگو خانم ایشان گفته که من با شستن فرش را درست می کنم
شستن همان و پراکنده شدن جوهر در سطح وسیعی از فرش همان 
خرج بسیار هنگفتی روی دستش گذاشت

برخورد قیر نیز می تواند به فرش لطمه وارد کند ولی اگر به درون تار و پود فرش نفوذ نکند می تواند بوسیله تعویض گره ها تعمیر گردد ولی اگر به تار و پود نفوذ کند چاره اش برداشتن کلیه نقاط آلوده است

نفتالین می تواند رنگ پشمهای فرش را خراب کند ولی نمی تواند به تار و پود فرش صدمه بزند مگر اینکه خیلی زمان از آلوده شدن آن گذشته شده باشد
و طریقه تعمیر آن نیز مانند دو مورد بالا می باشد

مواد دیگری نیز از جنس مایعات مانند سفید کننده و سایر مواد پاک کننده نیز در صورت ریخته شدن روی فرش می تواند به تمام اجزای فرش و همچنین به رنگ فرش صدمه بزند

در موارد بالا طبیعی است که باید میزان دقت و مراقبت را به بالاترین مراتب بالا ببریم تا فرش ما مصون از ایراد بماند

ایراد شماره 9
بیرون زدگی تار و پود از فرش

این ایراد در اثر اشتباه بافنده بوجود می آید
دوستان غیر بافنده بدانند که وقتی بافت یک لایه از فرش پایان می گیرد ابتدا پود کلفت مابین تارهای جلو و عقب در فرش بکار گرفته شده و سپس پود نازک بصورت مارپیچ لایه بعدی را تشکیل می دهد (البته ما فرشهای تک پودی هم داریم که اساتید محترم بافت راجع بدانها اطلاعات متنوع را به دوستان خواهند داد و من ابنجا فقط نمونه ای را شرح می دهم) 
و در لایه بعدی پس از بافت  سرهای پود کلفت لایه قبلی برگشته و از دو سوی فرش وارد شده و بصورت نوک به نوک در فرش تعبیه می گردد 
حال کافیست در اینجا بافندا این مورد نوک به نوک را درست اجرا نکند و مقداری اضافه بماند که اگر این اتفاق بیفتد این مقدار اضافه می تواند از رو و یا پشت فرش در آمده و خود را بمانند چیزی اضافه و بدشکل در فرش نشان دهد

در تصویر زیر یک نمونه را می بینید

اگر دوستان تصویر را بزرگتر کنند بوضوح پودهای کلفت را می بینند که از فرش درآمده

می توانید در محل اشاره شده پودهای کلفت بیرون زده شده رامشاهده کنید

در تصویر زیر می توانید نمونه ای را مشاهده بفرمائید

نمونه ای دیگر

این مورد می تواند برای برای پود نازک نیز اتفاق بیفتد
بطوریکه بافنده در طی کوبیدن پود نازک آن را قطع کرده و سر آن از رو و یا پشت آن در بیاید

و همچنین برای تار های فرش
گاها دیده شده که در حین بافت تار فرش پاره گشته و بافنده باید آنرا گره بزند و اگر دقت نکرده و نوک گره های آن را درست مهار نکند از رو و یا پشت فرش بیرون بزند

در تصویر زیر می توانید نمونه ای را مشاهده بفرمائید

و باز بایستی با انتخاب بافنده ماهر از بروز این ایراد جلوگیری نماییم

 

 

قسمت سوم:
http://www.iran-carpet.com/fa/blog/detail/13549

قسمت دوم:
http://www.iran-carpet.com/fa/blog/detail/13437

قسمت اول:
http://www.iran-carpet.com/fa/blog/detail/13389

منبع : سعید مرندیان