نقوش و طرح های فرش

آموزش طراحی و نقاشی فرش قسمت سوم

منوچهر امیری

آنچه در جلسه گذشته بيان شد در مورد اندازه فرش شش مترى رج سى  برد كه گفتيم برابر ٤٨ در ٧٢ مى باشد ، امروز در باره نقشه دو ذرع و ذرع و نيم  صحبت مى كنيم و سپس به مواردى درباره نقطه كردن نقشه فرش دستباف مى پردازيم
يادمان باشد كه ذرع برابر چهار چارك و برابر ١٢ خانه در كاغذ ١٢٠ مى باشد و براى بدست آوردن دو ذرع كه برابر ٣٢ در ٤٨ است به اين صورت عمل مى كنيم كه در قد نقشه دو تا ٤٨ تا ٩٦ مى شود و در ربعى همان ٤٨ محسوب مى شود و در پهناى كار هم عدد ٤٨ را به ٣ تقسيم و در ٢ ضرب مى كنيم عدد ٣٢ بدست مى آيد
پس اندازه نقشه دو ذرع در كاغذ ١٢٠ مى شود ٣٢ در ٤٨
اما در ذرع ونيم  ابتدا قد آن كه برابر با يك ذرع ونيم است ، يعنى ، عدد ٤٨ را با ٢٤ جمع مى زنيم و سپس بر دو تقسيم مى كنيم تا ربع آن بدست آيد يعنى عدد ٣٦ و در پهناى كار هم  عدد  ٣٦ را به ٣ تقسيم و سپس در دو ضرب مى كنيم كه برابر ٢٤ مى شود
پس كار ذرع و نيم. رج سى در كاغذ ١٢٠. اندازه آن برابر  ٢٤ در ٣٦ مى شود
اما امروز درباره نقطه كردن مواردى را بيان مى كنم
ازلحاظ روانى كسى كه مى خواهد نقشه رنگ شدهاى را نقطه كند بايد در أرامش كامل ودر محلى كاملا ساكت اين كار را انجام دهد  تا كار او با مشكل مواجه نشود
قبل از كار همه رنگهاى نقطه را در هر تعداد كه هست در ظروف جداگانه  آماده نماييد و از نظر غلظت و برداشت آن به وسيله قلم مو ، امتحان نماييد  كه نه خيلى آبكى باشد و نه خيلى سفت
مواردى از اشكال نقطه گذارى
مرحله اول ، ممكن است كارى را كه شما مى خواهيد نقطه كنيد  از نظر روانى بايد سياه چشم باشد كه در اين حالت از رنگهاى تيره استفاده نماييد ، تا كار به قول خودمان قدرى خودش را تيره نشان دهد
مرحله دوم ، ممكن است كارى را كه شما مى خواهيد انجام دهيد بايد از نظر روانى تلخ به نظر آيد كه در اين حالت بايد از رنگهاى سوخته ، قهوهاى ، دارچين و شكلاتى و خاكى سير استفاده نماييد  تا كار خودش را تلخ نشان دهد ، البته ، رنگهاى ديگر كمتر بكار رود
مرحله بعدى ، كه اين روش بيشتر در قم رايج است و در اصطلاح به اين نوع كارها طبيعى كارى گفته مى شود و بايد در اين حالت رنگهاى نقطه را نزديك به كار رنگ شده انتخاب كنيم تا حالت ملايمى به خود بگيرد و به اصطلاح كار خودش را طبيعى نشان دهد
من باب مثال براى طرحى كه دوغى يا مسى خورده ، از رنگ گلى يا نزديك به آن ، و يا اگر طرحى ياسى روشن خوده ، از رنگ ياسى سير  استفاده كنيم تا كار حالت آرامى به خود بگيرد
استفاده از كارهاى مرحله اول بيشتر در زمانهاى گذشته مرسوم بوده است و شايد از علل اين گونه فرشها اين بوده كه مردم در بيرون از خانه در محيطى آرام بسر مى بردند و داخل خانه را با چنين فرشهايى مفروش مى كردند
اما امروزه برعكس شده ، ديگر مردم در بيرون ازخانه آرامش ندارند و مدام دنبال كار و تلاش هستند و منزل را با فرشهايى كه نقوش أرامى دارند فرش مى كنند كه البته اين مسيله كليت ندارد
يك نقطه كا.ر نقشه فرش بايد پى به اهميت كار ببرد و سعى داشته باشد كه كار را به نحو خوبى نقطه گذارى نمايد ، حتى دو بعضى از جاها يك ريشه هم در جلوه كردن كار اهميت به سزايى دارد
گاهى ممكن است طرحى تداخل داشته باشد با چند رنگ ، كه در اين حالت. نقطه كار بايد بهترين رنگ را كه تا حدودى كار را پو شش مى دهد انتخاب نمايد و اگر در جايى. هم رنگ شد ، بغل بندى مناسب را ارايه دهد.
در كار نقطه سعى شود كه يكنواخت كا. نكنيم و به اصطلاح جايى را ملايم ، جايى را تلخ ، و جايى را حتى تند انتخاب كنيد تا كار شما جلوه بيشترى به خود بگيرد
كيفيت رنگ در كار ما بسيار مهم است ، سعى شود از رنگهايى استفاده كنيد كه به اصطلاح بى رمق و بى حال نباشد ، ايم. مسيله خيلى مهم است ، چون كار شما بايد نمود بيشترى  پيدا كند ، اين مورد را دقت بفرماييد. براى اينكه كارتان زيباتر  باشد بهتر است از رنگهاى بيشترى استفاده نماييد ، به شرطى كه طرح رنگ شده را كور نكند ، مثلا در مورد برگى كه سبز روشن خورده ، نقطه آن را اگر سبز سير بگيريد ، داخل برگرا دو رگ متفاوت بزنيد. ، تا كار نمود بيشترى داشته باشد
رنگهايى كه براى نقطه مورد استفاده قرار مى گيرند از نوع خارجى  و پنتل و يا مار كهاى خارجى باشند بهتر است ، ،البته مى توان از مادر رنگهاى خيلى خوب پلاستيك هم بهره برد ، منتهى اينكار مهارت زيادى را مى طلبد ، چون كار با اين نو ع رنگها اصولا كش نمى آيد و مدام بايد قلم مو را به رنگ آغشته كنيد و يي قلم موى خود را هر چند يكبار در حين كار تميز كنيد
امروزه با ورود ماشين  ها به دنياى فرش و كا مپيوتر عملا استفاده از رنگ در كار  از بين رفته و باز هم حقير تاكيد  دارم كار دست از نظر ارزش و اهميت در درجه ديگرى قرار دارد كه قابل مقايسه  با كار ماشين نيست ، ، ، با تقديم  احترام ، استاد محترم در خدمت جنابعالى اگر  سوالى ، حرفى هست ، حقير  در خد متيم

منبع : منوچهر امیری