مرمت و شستشوی فرش

آموزش مرمت فرش قسمت پنجم

سعید مرندیان

امروز من می خواستم که راجع به برطرف کردن اختلاف اندازه از درازای فرش با شما گفتگو نمایم

به نمونه زیر توجه فرمائید

بطوریکه می بینید در این نمونه کوچک این تابلو فرش در قسمت پایانی گردی خودش را از دست داده و تخم مرغ شکلی شده که می طلبد به دستگاه نصب و قسمت سر آن که تخم مرغی شده مورد دفه کاری قرار گیرد تا کوتاهتر شده و به اصطلاح سر آن مورد کوفتن قرار گرفته و کوتاهتر شود

برای این منظور ابتدا باید پس از آماده نمودن دستگاه چوبی فرش را برای نصب مهیا کنیم
نخستین گام گره زدن تارهای فرش است 
ابتدا باید تارهای فرش را ده یا دوازده تا برداشته و بوسیله چاقوی مخصوص چنگال شانه زده و گره بزنیم

مواردی که بایستی حتما توجه و مورد انجام قرار دهیم
1-- بایستی حتما تارها جفت برداشته شوند هم از نظر عدد و هم از نظر تار جلو و عقب
یعنی اگر تار عقبی را برمی داریم حتما باید تار جلویی آنرا نیز برداریم و چون میخ دقیقا باید وسط گره باشد حتما باید تارهای یک گره زوج باشند تا میخ درست وسط قرار گیرد

به تصویر نگاه کنید

سپس شروع به میخ زدن می کنیم
آن زمانها ما میخها را وسط گره کرده و با انگشت آنرا می کشیدیم 
بعد متوجه شدم که انگشت اشاره سمت چپ من دارد آسیب می بیند 
البته نه آسیب از نظر معمولی 
بلکه چون من دستی به نواختن تار دارم دیدم انگشتم روی دسته تار درست کار نمی کند بنابراین این چاقوی میخ کاری را ساختم تا انگشتم را خلاص کنم
چاقوی میخ کاری دو چاقوی بافت فرشهای درشت بافت رویتایی هستند که روی هم پرس می شوند که باید دو مورد را رعایت کرد
یکی ایتکه چاقوی زیرین کمی از چاقوی رویی جلوتر قرار گیرد تا میخ را کمی کژ کرده که به این ترتیب مقاومت میخ زیاد باشد 
و دوم اینکه چاقوها کمی تاب داشته باشند تا کاملا موقع پرچ کردن بهم چفت نباشند و قسمتی که چنگک مانند است کمی با هم ماصله داشته باشند تا گره بتواند آن وسط جا بگیرد
دوستان باید این نکته را فراموش نکنند که تمام فرش را باید با فشار یکدست میخ بزندد و اگر میخها را شل و سفت و با فشار یکدست نصب نکنند بهیچوجه نتیجه درست را نخواهند گرفت و رست آخر با یک فرش کج و مواج روبرو خواهند بود

فرشهای درشت بافت روستایی

وقتی عمل میخ زدن تمام شد و فرش روی دستگاه نصب شد چوب صاف و یا گرد را مابین دستگاه و فرش قرار می دهیم که ابتدا فرش را اندکی تاب داده و جلوتر آورده از دستگاه فاصله بیندازد و هم اینکه زیادتر فرش به تیر کشیده شود
این چوب بایستی کاملا درست و همه طول آن به یک اندازه باشد

و سپس با چاقوی نوک تیز شروع به باز کردن جای کار در فرش می کنیم
طبیعی است که عقب فرش در روبروی ما باشد
می توانید با لوله به بدنه چاقو ضربه بزنید تا جا باز شود
بسیار باید مواظب بود تا هیچ صدمه ای به فرش بویژه پود کلفت فرش وارد نشود

به تصویر توجه بفرمائید

پس از باز کردن جا می توان بوسیله چاقوی چنگال، دفه و چکش لاستیکی جای باز شده را گسترش داده و به تریج بزرگتر کرده تا به آخر فرش برسیم و فرش را باز کنیم

نکاتی که بایستی بدان توجه بفرمائید
اینرا دانسته باشید که در یک فرش با وضعیت معمولی می توانید در ده سانتیمتر طولی یک سانتیمتر را یا باز و یا یک سانتیمتر جای باز شده را در ده سانتیمتر حل نمائید 
ولی اگر وضع جور دیگری باشد این معادله بهم می خورد 
و اما وضعیت های دیگر 
اگر در آن محل که کار می کنید پود کلفت فرش ضخیمتر از حد معمول باشد می توانید با تعویض پود کلفت هر لایه به پود کلفت با ضخامت درست ، جای بیشتری باز کنید 
و بالعکس 
اگر پود کلفت نازکتری از حد استاندارد در آن محل بکار رفته شده باشد می توانید با تعویض پود کلفت با ضخامت استاندارد فاصله بیشتری را حل نمائید
یک وضعیت غیر معمول دفه زنی در فرش که ممکن است بیش از اندازه سفت کوبیده شده که در این جا می توانید فاصله ایجاد شده بیشتری را حل نمائید و در دفه زنی آرام کوبیده شده که می توانید جای بیشتری را باز کنید
منظور این است که استاندارد باز کردن جا و حل نمودن یک سانتیمتر در ده سانتیمتر طولی فقط در وضعیت عادی قابل محاسبه است

مورد دیگری که باید به آن توجه بفرمائید این است که باید طی این فرایند بسیار باید مواظبت کنید که هیچ آسیبی به پود  های کلفت و نازک و تار و گره های فرش وارد نیاید زیرا تماما اجزای فرش در این فرایند درگیر هستند
علاوه بر نداشتن مهارت ابزار غیر استاندارد نیز می تواند به فرش آسیب برساند

مورد دیگر که بایستی دوستان توجه بفرمایند و بسیار دقت کنند این است که باید اندازه کشش پود کلفت را در میان اوتار فرش کاملا رعایت کرد مبادل فرش دچار سره (اختلاف اندازه عرضی) بگردد

و مورد دیگر 
با توجه به اینکه میخ های موجود در بازار روغنی و سیاه هستند می توان میخ ها را در ظرفی ریخته و با آب گرم و مایع ظرفشویی انها راشسته و بخاطر جلوگیری از زنگ زدن بلافاصله خشک کرد
بدین ترتیب می توان از بوجود آمدن نقطه های سیاه و روغنی در فرش جلوگیری کرد
پس از باز کردن از دستگاه معمولا خواب فرش بواسطه ماندن در دستگاه بر می گردد که می توان با اطوی بخار آنرا حل کرد

 

 

قسمت چهارم:
http://www.iran-carpet.com/fa/blog/detail/13661

قسمت سوم:
http://www.iran-carpet.com/fa/blog/detail/13549

قسمت دوم:
http://www.iran-carpet.com/fa/blog/detail/13437

قسمت اول:
http://www.iran-carpet.com/fa/blog/detail/13389

منبع : سعید مرندیان