نقوش و طرح های فرش

سیر تحول نقش ماهی در فرش(بخش پنجم)

آنالیز طرح همدان شکل اول یکی از فرش های همدان است این فرش درشت باف دارای طرحی نسبتاً هندسی است ، این دو امر برای درشت بودن طرح این فرش کافی می باشد . در شکل ۲ طرح کلی از این فرش ترسیم شده که درشت بودن طرح را به خوبی نشان می دهد.

 

در مرکز این فرش یک لوزی  که میتوان گفت نقش ترنج راهم دارد، دیده می شود ، این ترنج دارای یک گل مرکزی بزرگ می باشد که باعث پر شدن فضای داخل آن شده است ، در اطراف این لوزی چهار ماهی می باشد که توسط خطوط موازی به لوزی متصل شده است . لوزی مرکزی نیز توسط شکلهای هندسی به گل های نسبتاً بزرگ بالا و پایین متصل شده و این گل ها توسط شکل های هندسی احاطه شده اند. در مورد نحوه ی  اتصال گل های بزرگ بالا و پایین به ماهی ها باید گفت که این امر توسط گل های کوچکتر صورت گرفته است .

ماهی های  اطراف لوزی به صورت دایره واربه دوره یک گل در حرکت می باشد .  در شکل 3ماهی ها به صورت فلش ترسیم شده که جهت حرکت را به خوبی نشان می دهد ، در این فلش ابتدای ماهی متصل به گلی می باشد که ماهی به دور آن در حرکت است  و انتهای آن متصل به گل کوچکتر است .

در۲ طرح قبلی که مورد بررسی قرار گرفت ماهی ها متصل به گلی که در اطراف آن در حرکتند نبودند.در این شکل و شکل 2 گل ها به صورت ردیف های عمودی و افقی دیده می شود در حالی که در طرح های قبلی گل ها به صورت اریب هم چیدمان شده بودند.

شکل 4 واگیره اصلی متن را نشان می دهد . در واقع همین واگیره در کل متن تکرار شده است و به دلیل تکرار کمی که داشته نشان می دهد که واگیره که درشکل 4 دیده می شود واگیره بزرگی بوده است که در طرح اصلی دو بار در عرض و سه بار در طول تکرار شده است .

در مورد طرح خود ماهی باید گفت که قسمت دهان ماهی نسبت به بقیه ماهی ها دارای کشیدگی بیشتری می باشد وخود ماهی هم دارای ابعاد نسبتاً بزرگی می باشد . در شکل 6 ماهی مربوط به این فرش ترسیم شده است .حاشیه این طرح به طور مجزا در شکل 5 طراحی شده است این طرح به حاشیه شکری معروف است که

 نمونه هایی از این نوع حاشیه در شکل های قبلی وجود دارد .در این نوع حاشیه ماهی ها در یک امتداد و در یک جهت می باشند .  نحوه ی قرار گرفتن ماهی ها به صورت سر هم سوار و قرینه یکدیگر می باشند.در حاشیه کوچک آن طرحی کوچک از بته هم دیده می شود.

تصویر شماره (1)

تصویرشماره(2)

تصویر(3)

تصویر(4)

تصویر(5)

زهرا تیموری

 

 

 

 


 

منبع :