نقوش و طرح های فرش

سیر تحول نقش ماهی در فرش(بخش هشتم)

آنالیز طرح بیجار شکل 1 مربوط به طرح بیجار است. فرم کلی این طرح شبیه به فرش قشقایی می باشد.در شکل ۴۲ طرح اصلی این فرش کشیده شده است ، در مورد این شکل باید گفت که فرم ساده ی لچک به متن فرش، شکلی ۶ ضلعی داده است. در شکل 1، 2 و 3 فرم ترنج به صورت شش ضلعی دیده می شود . 

 

طرح موجود در شکل 2 این مطلب را بیان می کند که موتیف های این طرح ریز می باشد که این باعث شده تعداد لوزی های تشکیل شده در متن و لچک زیاد باشد. در شکل 3 نحوه ی قرار گرفتن گل ها ( شکل دایره) و جهت حرکت ماهی ها مشخص شده است. بررسی شکل 1 در این شکل گل ها ی کوچک و بزرگ به صورت مورب و یکی در میان چیدمان شده که می توان نحوه ی قرار گرفتن گل ها را به این صورت نیز بیان کنیم که گلهای بزرگ در راستای عمودی و افقی و گل های کوچک نیز در راستای عمودی و افقی قراردارد .در شکل 4 فرم کلی واگیره متن دیده می شود که با تکرار این واگیره متن فرش بوجود می آید . در این فرم کلی نحوه حرکت ماهی ها که با فلش نشان داده شده است به صورت دایره وار در اطراف گل می باشد . شکلهای 4 نشان دهنده ی واگیره اصلی می باشد در این تصویر پنج  گل به صورت مورب در بین دو ماهی که حرکت دایره وار دارد ، قرار گرفته است.در دو طرف واگیره یکی از اضلاع لوزی وجود دارد که ماهی ها توسط یک خط اریب به گل مرکزی این لوزی ها متصل شده است . می توان این مطلب را هم بیان کرد که در چهار طرف واگیره موجود گل وجود دارد. در انتهای اضلاع لوزی نیز گل طراحی شده است.این واگیره در متن و لچک تکرار شده است. متن و لچک توسط خط مورب و رنگ از یکدیگر جدا شده  و دارای طرح یکسان می باشد.در شکلهای 4فرم اصلی ماهی طراحی شده است . ماهی در این شکل به صورت برگی ریز و ظریف می باشد .

 

در شکلهای 4حاشیه این فرش طراحی شده است این حاشیه معروف به حاشیه سماوری می باشد که به آن حاشیه هراتی هم می گویند . این فرم حاشیه با موتیف اسلیمی طراحی شده که بین هر دو موتیف اسلیمی سه گل به صورت مورب قرارگرفته است. گل وسطی نسبت به دو گل دیگر بزرگتر است که ماهی های شبیه به برگ متن  با حرکت دایره وار این گل را احاطه کرده اند. د رحاشیه کوچک این شکل نیز گل و برگ تکرار شده است .

(1)

(2)

(3)

                                       

(4)

زهرا تیموری

 

 

منبع :