تاریخچه فرش

فرش پازیریک

باقی مانده فرش معروف پازیریک در اندازه 200 * 1.83 متر که در موزه آرمیتاژ لینگراد (سن پیترزبورک) نگهداری می شود. 

 

در سال 1328 شمسی (1949 میلادی) پروفسور ردنکو قطعه فرش گره داری را که در اصل به عنوان پوشش اسب بکار می رفته است در قبرهای مستور از یخ چادر نشینان صحرا گرد در محلی به نام پازیریک واقع در هشتاد کیلومتری مرز مغولستان در میان کوه های آلتائی کشف می نماید.

این فرش که قدمت آن به 2500 سال قبل می رسد در اندازه 183 * 210 سانتی متر و با 3600 گره در دسیمتر مربع و در رنگ های متعددی چون سرخ ، سبز ، آبی ، نارنجی و نوعی سبز متمایل به آبی که به رنگ پازیریک  معروف است بافته شده است . تصاویر حاشیه آن با اشکال متداول در دوره هخامنشی و نقوش تخت جمشید شباهت فراوان و بدون تردیدی دارند و در زمینه مرکزی آن تصاویر ستاره های چهار پره ای عینا" مشابه اشکال منعکس شده بروی اشیاء مشکوفه در لرستان مربوط به این دوره در درون مجموعه ای از قابها محصور شده اند . گوزن های شاخ پهن نیز که در اثار باستانی و مشخصا در حجاری های بیستون دیده می شوند در حواشی این فرش به چشم می خورند .

درباره سابقه ی تاریخی این فرش با اهمیت که در موزه آرمیتاژ لنیگراد در محفظه ای خالی از هوا نگهداری می شود پرفسور ردنکو معتقد است که در زمان مادها و یا پارتهای قدیمی بافته شده است . بنابر نظریه یکی از پژوهشگران معروف بنام دیماند در فرش پازیریک ترکیبی از طرحهای آشوری و هخامنشی و سکایی بکار رفته است . او نیز مانند ردنکو عقیده دارد که مبدا این فرش از ایران است . یکی دیگر از صاحب نظران فن به نام اولریخ شورمان پا را از این فراتر نهاده و عقیده دارد این فرش در آذربایجان بافته شده است . در حالی که یان بنت معتقد است که با وجود فاصله ای متجاوز از 3500 کیلومتر از کوه های آتالی تا مرز کنونی ایران احتمال آنکه این فرش کار بافنده های ایرانی باشد بسیار ضعیف است فرد مذکور در تاریجچه فرش پازیریک در کتابی تحت عنوان قالیچه ها و قالی های جهان قاطعانه تاکیید می کند مهد هنر و فن قالی بافی در شرق آسیا و در میان اقوام مغول بوده و از آنجا به نقاط غربی آسیا و از جمله ایران رسیده است .

پروفسور رودنکو در ادامه کاوش های باستان شناسی خود چندی بعد تخته فرش دیگری را با بافت ظریف تر در فاصله یکصد و هشتاد کیلومتری پازیریک در محلی به نام باسادار کشف نمود . در اینجا باید یادآور شد که قبل از کشفیات رودنکو یکی دیکر از باستان شناسان روسی به نام کوزلف در ناحیه ای به نام نوئین اولا واقع در سیبری موفق به یافتن تکیه از یک فرش ضخیم بافت گردیده بود که تاریخ بافت آن را به بعد از فرش پازیریک دانسته و آن را به بافنده های دوره هخامنشی منتسب کرده اند .

قرائن تاریخی موید این نکته است که قالی بافی در زمان ساسانیان رونق داشته است و در ارتباط با این مطلب سالنامه چینی سوئی مربوط به سالهای 590 تا 617 میلادی یعنی اندکی پیش از انقراض سلسله ساسانی در میان کالاهای ایران از قالی نام می برد.

  

منبع : افسانه جاویدان فرش ایران

منبع :