نواحی و مناطق قالی بافی

شهرستان هریس در یک نگاه

هریس را از ابتدای تاریخ با فرش های نفیس و طرح هایی که شهرت جهانی دارد می شناسند، هر جای دنیا هم این طرح بافته شود، به نام فرش هریس شناخته می شود، چرا که قرن ها این طرح در هریس بافته شده و تبدیل به برند بین المللی شده است.

هریس را بام آذربایجان و دارالمومنین نیز می دانند ولی اخیراً نام این شهر بخاطر زلزله ای که چند ماه پیش روی داد ، بر سر زبان ها افتاد، زلزله ای که در منطقه ارسباران آذربایجان، شهرهای اهر، هریس و ورزقان، جان عده ای از هموطنانمان را گرفت، بسیاری را بی خانمان کرد و ایران را داغدار خود ساخت.

این شهر از قدیمی ترین نقاط مسکونی آذربایجان است که با کشفیات تاریخی، قدمت 3000 ساله این منطقه به اثبات رسیده.

ظاهرا صنعت قالی بافی از هریس به سایر مناطق آذربایجان تسری یافته، قدمت این صنعت که به 800 سال پیش برمی گردد و این را از کتیبه ای حجاری شده که در این شهر کشف شده یافته اند و فرشهای با عمر 400 ساله آن در موزه های اروپا به نمایش گذاشته شده است.

بر اساس نوشته های مورخان، هریس، قبل از حوزه علمیه قم، حوزه علمیه و مدرسه دینی داشته که امروزه آثاری از آن باقی نمانده است اما عالمان برجسته ای تربیت کرده که از جمله آنها می توان شیخ سلیم هریسی را نام برد.

شیخ سلیم بعد از تحصیل در حوزه علمیه هریس، به نجف می رود و پس از پایان تحصیلات به زادگاهش باز گشته، سپس به تبریز مهاجرت می کند.

او در کنار ثقه الاسلام و میرزا حسین واعظ آرباطانی یکی از ارکان انقلاب مشروطه در تبریز شد و نقش موثری در پیروزی انقلاب و به میدان آوردن نیروهایی مثل ستارخان و باقرخان داشت.

پس از اینکه انقلاب توسط عده ای به انحراف کشیده شد، روس از علما و انقلابیون می خواهد که به سفارت روسیه پناهنده شوند و یا پرچم روس را بر سر در منزلشان نصب کنند که با مخالفت تعدادی از علما و انقلابیون مشروطه مواجه و بالاخره این عالم دینی در روز تاسوعا در میدان دانشسرای تبریز، به همراه 9 نفر دیگر، از جمله ثقه الاسلام، اعدام شد.

این شهرستان 100 پارچه آبادی، 2 بخش و 5 شهر دارد که همگی شهرهای مذهبی و فرهنگی به شمار می آیند.

این خطه 220 شهید و 150 جانباز تقدیم نظام و انقلاب کرده که به نسبت جمعیت کمش، می توان گفت که در دوران دفاع مقدس سنگ تمام گذاشته است.

حجاب و عفاف در بین دختران هریس، حرف اول را می زند، در تاریخ، زمان ماجرای کشف حجاب و تغییر نحوه پوشش مردم، هریسی ها به مقاومت سرسختانه با شاه می پردازند که یکی از بازرسان شاه در نامه ای به افسران عالی رتبه اش با توصیف اوضاع هریس می نویسد: « اقلاً 500 خانوار هریس دارای 18 نفر معمم بیسواد از قبیل روضه خوان وغیره میباشند که نتیجه نفوذ این اشخاص قدیم الافکارموضوع تجدد نسوان ابدا در هریس عملی نشده حتی بعضی از خانواده های مامورین دولتی هم که در ولایات دیگر لباس تجددنسوان را استعمال می نموده اند در هریس با حجاب رفت و آمد می کنند و بخشدار محل هم از حرکات و عملیات اهالی بعنوان اینکه مقتدر نیست و قوه مجریه ندارد اظهار عجز می نماید! ».

سابقه تاریخی

هريس يكی از قديمی‌ترين مناطق آذربايجان شرقی است. در وقف‌نامه ربع رشيدی نام بسياری ازآبادی‌های آذربايجان آمده است و نشان می‌دهد كه پاره‌ای از‌ آنها نظير هريس در قرن‌های هفتم و هشتم هجری قصبه‌هايی آباد و بزرگ بوده‌اند. چند بنای تاريخی مهم از دوره فرمانروايی ايلخانان و جانشينان آنان در اين بخش به جای مانده است كه عبارتند از: بقعه شيخ اسحاق (در روستای خانقاه خانمرود)، گورستان مينق، گورستان هيق، گورستان گوور، مسجد سنگی جمال‌‌آباد، و مسجد اسنق (مربوط به قرن هشتم هجری). هريس يكی از قديمی‌ترين مراكز صنعت فرش در آذربايجان و ايران است و فرش‌های «مرز بلند» آن شهرت جهانی دارند.

موقعیت جغرافیایی

شهرستان هریس با وسعت 2345 كیلومتر مربع (5.1 درصد مساحت استان) در 60 کیلومتری تبریز واقع شده و از سمت شمال با شهرستان‌های ورزقان و اهر، از سمت شرق با استان اردبیل، از سمت غرب با شهرستان تبریز و از سمت جنوب با شهرستان‌های تبریز، بستان‌آباد و سراب هم‌مرز است.

تقسیمات کشوری

طبق آخرین تقسیمات کشوری شهرستان هریس دارای دو بخش به نام‌های مرکزی (شامل دهستان‌های بدوستان شرقی، خانمرود و باروق) و خواجه (شامل دهستان‌های مواضع‌خان شرقی، مواضع‌خان شمالی و بدوستان غربی)، 5 نقطه شهری به نام‌های هریس، زرنق، بخشایش، کلوانق و خواجه و 104 آبادی می‌باشد.

جمعیت

براساس نتایج سرشماری عمومی نفوس و مسكن در سال 1390، جمعیت شهرستان هریس در حدود 67820 نفر (1.8 درصد جمعیت استان) و جمعیت مرکز این شهرستان 9823 نفر برآورد شده است. جمعیت شهری این شهرستان 32227 نفر و جمعیت روستایی آن 35593 نفر و تعداد خانوار آن 18353 خانوار است.

اقلیم و آب و هوا

حدود 70 درصد از وسعت اين شهرستان را اراضي جلگه‌اي و 30 درصد آن را مناطق كوهستاني تشكيل مي‌دهند. شهرستان هريس به طور كلي داراي زمستان‌هاي سرد و يخبندان و تابستان‌هاي ملايم مي‌باشد. متوسط درجه حرارت حداقل 25- در زمستان و حداكثر 35 درجه در تابستان است. شهرستان هريس به لحاظ قرار گرفتن در دامنه كوه‌هاي بزغوش، سابلاغ‌داغ، آق‌داغ و قوشاداغ و با داشتن حدود 70% خاك جلگه‌اي از مناطق مستعد كشاورزي مي‌باشد. منابع تامين آب‌هاي منطقه عمدتاً از باران‌هاي بهاره و پاييزه و ذوب برف‌هاي زمستاني و قسمتي نيز از جاري شدن آب چشمه‌هاي طبيعي است.

وضعیت اقتصادی

اقتصاد منطقه بيشتر به كشاورزي (زراعت، باغداري، صيفي‌كاري) و دامداري و صنايع دستي متكي بوده و موارد متفرقه در درجات بعدي قرار دارند. این شهرستان با توجه به دارا بودن مراتع نسبتاً غنی و تنوع گیاهی موجود در آ نها از جمله گیاهان دارویی، وجود اراضی، باغات و دشت‌های وسیع با قابلیت حاصلخیزی، تولیدات متنوع زراعی و دامی، پتانسیل مناسب جهت آبزی‌پروری و زنبورداری به دلیل مراتع شهرستان، اولویت سرمایه‌گذاری آن را در بخش كشاورزی و گردشگری و با توجه به برخورداری از صنعت فرش دستباف و داشتن شهرت جهانی در آن، می‌توان برای ثبت بین‌المللی برند آن برنامه‌ریزی نمود.

نقاط تاریخی و دیدنی

چشمه‌های هریس (شامل چشمه آب معدنی، آبشار شیرلان و طبیعت بکر آن، آبشار اسماعیل‌کندی، آبشار بلند و زیبای دربند گوراوان، کوه ساپلاغ، چشمه سوقالخان و ...)، شیران و مینق (از روستاهای قديمي استان)، بقعه شیخ‌اسحاق (واقع در گورستان قديمي روستاي خانقاه)

پایگاه اطلاع رسانی هریس پویا

منبع :