اساتید فرش

معرفی استاد رضا صانعی

نام آورترین هنرمند نقش قالی در کاشان رضا صانعی (میر سیدرضا خان) در حدود 1265 در شهر کاشان متولد شد. از کودکی علاقۀ زیادی به صنعت فرش و نقش قالی داشت.

کارهای او که امروز اکثراً در ردیف  کارهای باارزش موزه ای است دارای موضوع هایی براساس صورت پرتره و دورنما و به ندرت گل و بوته است. وی مردی فعال و هوشمند بود که استفاده از کاغذ نقشه به صورت شطرنجی را در کاشان باب کرد.

وی با کمال الملک، اگرنه ارتباطی آکادمیک، بلکه رابطه ای دوستانه داشت و آثار هنری خود را به نظر او می رسانید. وی مردی ادیب و دانشمند، شاعر، خطاط، نقاش قالی و صورت بود و به مطالعه علاقه داشت. به چندین زبان از جمله فرانسه، ترکی و حتی عبری صحبت می کرد. اشعار زیبا و محکمی می سرودکه در دست بسیاری اهالی هنردوست کاشان به یادگار مانده است.

آقا سید رضاخان صانعی مردی قوی و ورزشکار بود و حدود 100 سال عمر کرد. کسانی که به یاد می آورند که او تا اواخر عمر کار میکرد و تمرکز ذهنی و حواس خود را به هیچ وجه از دست نداده بود. ویژگی خاص سیدرضا صانعی که نقشه های او به نقشه های خان  معروفند، سرعت عمل و خلاقیت فوق العادۀ او بود، به صورتی که روزی یک طرح تا غروب قلم می زد. معروف است که او در حین کار از پاک کن استفاده نمی کرده است.

هنرمندان کاشان کمتر در انقیاد کارفرمایان بوده و به نوعی در کار خود آزادی عمل داشته اند. با این وصف رضا صانعی طرح های بسیاری برای کمپانی های فرش تهیه کرده است. از نقشه های معروف او نقش شیخ صفی و نقشۀ لچک  ترنج شاه عباسی است. سیدرضا صانعی مردی خلیق و مهمان نواز و به قولی سفره دار بود. وی فرزندان بسیار داشت که یکی به نام جواد که نقاش و طراح هنرمندی بود در سن 27 سالگی درگذشت و از دخترانش بانوی هنرمند، اکرم السادات به کار بافت هنرمندانۀ نقشهای پدرش سیدرضا خان و همسرش میرزا نصرالله نقاش زاده مشغول است. سید رضا صانعی در  سال 1366 در سن تقریبا 101 سالگی درگذشت و خاطره ای بس ارزنده برای دوستداران هنر در کاشان به  یادگار گذاشت.

بر سنگ مزار سیدرضا خان صانعی این شعر که از سروده های خود اوست نقش بسته است:
گر یقین است که آخر زجهان باید رفت                فارغ از محنت ابناء زمان باید رفت
مرگ سهل است ولی می کشد این غم که مرا       تا لب گور به دوش دگران باید رفت
اختیاری نبود حیف که هنگام رحیل                    ورنه زین دار فنا رقص کنان باید رفت
ما همه نقطه پرگار وجودیم چه غم                     که از این دایره بی نام و نشان باید رفت
صانعی را نبود بیم گذشتن ز جهان                      بیم آنست که با بار گران باید رفت

منبع: کتاب طراحان بزرگ فرش ایران

باتشکراز گروه طراحی زروان   www.zarvancarpet.com

 

منبع :