در حاشیه

قالی ایران و وظیفه خطیر ما ایرانیان (14)

یکی دیگر از وجوه تمایز قالی ایران با قالی کشورهای رقیب میتواند طرح و نقش و رنگبندی باشد. قالی ایران افتخار دارد که تنوع طرحها و نقوش آن به اندازه ای است که می تواند پاسخگوی همه نیازها وسلایق مردم جهان باشد.

درگذشته ای نه چندان دور مردم مناطق مختلف ایران و بافندگان به استفاده از طرحها و نقوش بومی واصیل خود وفادار بودند ،حتی در میان اقوام ایرانی مثلا ترکمنها هریک از طوایف طرحها ونقوش اصیل قوم خود را می بافتند .متاسفانه امروز طرحها و نقوش فرش ایرانی به سمت یکنواختی و یکسان شدن پیش می رود ودرنمایشگاه های مختلف فرش آن تنوع و فراوانی طرحها و نقوش که قالی ایران شایسته آن است نمی بینیم و یکی از معضلات و چالشهای فراروی فرش ایران است . مشکل فقط آن نیست که بافنده خراسانی یا گیلانی یا مازندرانی طرح نایین یا تبریز را می بافد بلکه مشکل عمده تر و غالب آن است که طرحهای اصیل یک منطقه در مناطق دیگر عمدتا بصورت بدل بافی بافته می شود . این موضوع باعث گردیده که نوعی هرج و مرج و آشفتگی در استفاده از طرحها و نقوش بوجود آید و مصرف کننده و خریدار در خرید فرش مورد نظر خود همواره ابهام داشته باشند .
شکی نیست که تقاضا برای یک طرح خاص یا قیمت یا دستمزد بیشتر برای آن باعث می گردد که بافنده یا تولید کننده منطقه دیگر به استفاده از آن طرح ونقشه ترغیب گردد . بخشی از مشکل به تشکلهای صنفی و متولی فرش برمی گردد که در جهت تربیت نیروی طراح در بسیاری از استانهای فرش خیز اقدامی ننموده است و بخش دیگری به عدم آگاهی بافندگان و تولیدکنندگان و عدم تعادل تقاضا برای همه طرحها و نقوش فرش ایرانی است . از آنجا که مبارزه با پدیده استفاده از طرحها و نقوش و سایر مناطق تقریبا غیرممکن است وبه کشورهای رقیب نیز سرایت کرده است ،حد اقل کاری که می توان و باید انجام داد این است که تلاش شود از بدل بافی آنان جلوگیری گردد . اگر در فلان استان کشور طرح ونقشه قالی نایین بافته می شود در جهت اصلاح مواد اولیه و بافت وسایر موارد اقداماتی بعمل آید که مشابه نایین تولید گردد و نه بدل آن.
ادامه دارد...
عبدالله احراری مشاور فرهنگی انجمن فرش ایران

منبع :