نواحی و مناطق قالی بافی

ويژگی های كلی فرش شرقی و حدود جغرافيايی(فصل نهم)

سبك های توليد فرش در چينتحول در تكنيك و شيوه ی طراحی فرش به قرن دوازدهم هجری بر می گردد و از آن تاريخ تا كنون قالی بافی در چين روند تكاملی داشته است.

مراكز اصلی بافت قالی چين شهرهای : پاتو ، پكن ، كالگان ، شانگهای و تين تسين می باشد.استان شان تنگ به عنوان مهم ترين مركز پرورش ابريشم عمده ترين محل بافت فرش های ابريشمي چينی است.طرح های مورد استفاده در فرشبافی چين از نظر سبك طراحی بسيار سنتی بوده و البته استفاده از اين طرح ها مختص قاليبافی نمی باشد.بافندگان فرش در كشور از اشيايی مانند ظروف چشينی ، وسايل برنزی ، عآج و دندان فيل الهام گرفته و در طرح های قالی اين اشيا را مورد استفاده قرار ميدهند.طرح هايی كه در فرش هاي اصيل چينی ديده می شود اغلب بيانگر نمادهای مختلف مردم چين ميباشد كه اين نقشمايه هارا می توان به سه گروه عمده تقسيم كرد : 1- نمادهای چين باستان 2- نماد های بودا 3- نمادهای تائو
بخش عمده ای از فرش های چينی با طرح هاي هندسی توليد می شود. در ميانكار فرش طرحی وجود دراد كه اغلب از تزيينات پيچ پيچ ، گلها و يا حروفي كه اغلب بيانگر شادي هستند تشكيل شده است.
لچك اين فرش ها عمدتا دارای تزيينات سه ضلعی است كه متناسب با طرح ميانكار است.الگوی ساراستيكاكه در قالی های چينی بافته می شود مربوطه به هيتلر نيست بلكه نماد هاي باستانی است كه به طور گسترده ای در هند و يونان و حتي در اروپا در طول عصر برنز ديده شده است.
نشانه های كوچك وگردی كه در حواشی فرش می باشد نماد هاييست كه همانند (shou)
بيانگر خوشبختی می باشد.بودايی ها و تائوييها همواره تمايل داشته اند تا انسان ها و حيوانات را به تجسم و نمايش در آورند.چيني ها علاوه بر استفاده از اشيا و وسايل پيرامون زندگی در طرح ها ، از قدرت سرشار انديشه نگاری استفاده نموده اند.برخی از نماد ها و طرح هاي اين كشور بسيار عزيز و محبوب مي باشند.نماد هاي هشت گانه ي بودايي همانند چرخ ، سايبان ، چتر آفتابی ، گل لاله ، صدف حلزونی ، گلدانی با آب زندگي ، دو ماهی و گره جاودانی می باشد كه در طرح های قالی چين مورد استفاده قرار می گيرد.همچنين از نمادهايی همانند عود ، كتاب ، صفحه شطرنج و مينياتور كه بيانگر چهار هنر عالی در چين می باشد در نقوش فرش اين كشور استفاده مي گردد.
از هشت نماد تائويی ها كه عبارتند از : شمشير ، كدو وعصا ، گل لاله ، فلوت ، نی ساخته شده از بامبو ، عصای جادو ، بادبزن دستی ، قاشقك و سبد گل ، نيز در طرح ها و نقوش فرش استفاده مي شود..
از اشياي مختلفی كه در چين به عنوان يكصد شئ قيمتی شناخته شده است همانند گلدان ، كوزه ، نقاشی ، قوری و ... نيز در طرح فرش ها استفاده می شود.موجودی كه در اكثر طرح هاي فرش چينی ديده می شود اژدها است كه نمادي از قدرت خيرخواهانه است.هم در اروپا و هم در آسيا همواره اژدها نقش برجسته ای در خرافات عاميانه داشته است به عقيده ی چينی ها اژدها هيولايی ضعيف و بد خو نيست، بلكه موجوديست كه بر نيرو های طبيعی جهان حاكم بوده و به همين دليل مورد احترام است.اين اژدهاست كه به عقيده ی چينی ها بعد از 1 سال خشكسالی از ژرفای دريا و يا رودخانه سر برون مي آورد تا براي خاك تفتيده باران را مهيا سازد.در چين باستان اژدها سمبل قدرت سلطان بود، سيمرغ پرنده ای افسانه ای است كه در طرح فرش چين رايج است و نمادی از امپراطوري و نشانی از ناميرايی است. استفاده از حيواناتی همچون فيل به عنوان نماد نيرو ، گوزن نمادی از فراوانی و مرغ ماهيخوار به عنوان نماد طول عمر در فرشبافی چين رايج است.در فرش هاي قديمی اين كشور از اسب هم استفاده شده است كه اگر فقط يك اسب باشد و سفيد باشد، نماد اين داستان است كه اين اسب كتاب مقدس بودا را از هند به چين حمل می كند شير نشان ديگری از بودايی هاست كه ذاتا نگهبان بودا بوده و از لحاظ منسب نگهبان ويژه ي معبد بوداست.چينی ها همچنين از انواع گلها و گياهان در طرح هاي فرش خود استفاده مي نمايند مثلا گل نيلوفر به عنوان گل بودا و نزد آنها مقدس ترين گلهاست. گل شقايق نماد ثروت و ارجمندي است.اين گل نزد چينی ها عزيز بوده به طوري كه در نقاشی های خود آنرا به كار برده و خانه هايشان را با آن زينت می دهند. گل نرگس نزد چينی ها نشانگر سعادت و نيكی است و شكوفه ی درخت هلو نشانه ی بهار و ديرپايی و حتی ناميرايی است و انار سمبل حاصلخيزی است.رنگبندی فرش های چينی بسيار آرام بخش بوده و از تناليته های مختلف آبي ، زرد ، قهوه ای ، قرمز برای رنگبندی طرح قالی های قديمی و امروزه بيشتر از رنگ های آبی ، طلايی و قزمز تيره در تناليته های مختلف جهت نقشه ی فرش استفاده می شود.همچنين در برخی از دستبافته هاي چيني رنگ های سبز يا قهوه ای روشن غالب می باشد.قالی ها و قاليچه های قديمی تر چينی در بسياری از طرح های زيبا هنوز در بازار های جهانی يافت می شود اما بسيار گران قيمت است، ولی امروزه فرش های چينی با قيمت های بسيار متعادلی به بازار عرضه مي گردد و بافندگان چينی توانسته اند روز به روز سهم بيشتری از بازار جهانی فرش را به خود اختصاص دهند پشم مصرفی در قالی چين نسبتا زبر و عمر فرش چينی طولانی و عليرغم اينكه دارای تراكم زيادی نيست خيلی صاف و هموار است.يكي ديگر از ويژگی های فرش چين طول پرز آن است كه اندازه ی آن بين يك تا و اينچ متغير است.

ترجمه :عبدالله احراری

منبع :