تاریخچه فرش

طرح درخت و بوته

در دوران صفویه با استفاده از نقش ترنج و تصویر حیوانات و اشکال درختان و بوته ها طرح جدیدی در هنر نقش قالی ابداع شد که به نام طرح درخت و بوته معروف شد .

 

برخی از فرش های بافته شده در این سبک دارای یک سویه هستند ، به این ترتیب که هرگاه در خلاف جهت خواب فرش به آن نگاه شود نقوش حیوانات و درختان معکوس دیده می شوند . در حالی که در برخی دیگر که دارای طرح دوسویه هستند شکل درختان و بوته ها و جانوران به گونه ای است که در دو جهت می توان به فرش نگاه کردبدون آنکه مشکل فوق وجود داشته باشد . بهترین نمونه ای که از این سبک و مربوط به این دوره وجود دارد فرشی است که در موزه ی فیلادلفیا نگهداری می شود که در کردستان بافته شده است . نمونه ی دیگر از این سبک در موزه ی متروپولیتن وجود دارد که در آن ترنج فرش بصورت استخر آبی ، مملو از ماهی ، بافته شده است . در اطراف این ترنج درختان زیبای پر گل و شاخه های گل دار دیده می شوند .

طرح فرش مورد بحث دو سویه است در حالی که قالی موزه فیلادلفیا از نوع یک سویه بوده و اشکال آن بر اساس طرح های گلدانی بافته شده است . در برخی انواع این فرش ها ردیف ها به گونه ای بافته شده اند که بصورت مشبک به نظر می رسند و ما امروزه نمونه هایی از این قبیل فرش ها را که بافت آنها منتسب به کرمان و جوشقان می باشد در موزه های عمومی و کلکسیون های شخصی مشاهده می کنیم . کارشناسان عقیده دارند تمام فرش های بافته شده در این سبک که دارای طرح یک سویه هستند در قرن های 16 ، 17 و 18 میلادی در شمال غربی ایران و کردستان بافته شده اند . در پاره ای از نمونه های این قبیل دست بافته ها صحنه های شکار و تصاویر حیوانات مختلف نیز دیده می شود . در مجموعه های خصوصی و عمومی به دست بافته های دیگری با رنگ های مسلط آبی و سرمه ای برمی خوریم که موتیف ها و نگاره های آنها در ردیف های افقی بافته شده اند و هر ردیف مشتمل بر دو ترنج کامل و دو نیم ترنج در مجاورت حاشیه ها است . از گوشه های هر ترنج چهار ترکه و یا چهار درخت کوچک به خارج امتداد پیدا کرده و بصورت سپری محافظ در اطراف ترنج ها به چشم می خورند . نمونه های ظریف و زیبایی از این گونه قالی ها امروزه در موزه های فیلادلفیا و متروپولیتن نیویورک نگهداری می شوند .

منبع : افسانه جاویدان فرش ایران

منبع :