اخبار فرش

بازیابی جایگاه هنر شیشه‌درمه در فارس

کشور ما در حوزه صنایع دستی محصولات ویژه‌ای دارد که از فرهنگ غنی ایرانی سرچشمه گرفته است. با کیفیت‌ترین فرش‌ها، گلیم‌ها، میناکاری‌ها، خاتم‌ها ، مسگری و نقره کاری‌ها در کشورمان تولید می‌شود که به لحاظ پیشینه تاریخی کم نظیر است.

اما سهم ایران از بازارهای صنایع دستی جهان و حتی منطقه بسیار ناچیز بوده و نقش ونگار برخی از این صنایع در یادها کم رنگ و محو شده است.

به گزارش خبرنگار خبرگزاری دانشجویان ایران(ایسنا) منطقه فارس، «شیشه‌درمه» از صنایع دستی فارس است که این روزها به دست فراموشی سپرده شده است.

کارشناس و پژوهشگر معاونت هنرهای سنتی و صنایع دستی اداره میراث فرهنگی و گردشگری فارس در خصوص این هنر از یاد رفته گفت: شیشه‌درمه، یکی از دست بافت‌های زیبای زنان و دختران عشایر استان بوده که امروز دیگر به فراموشی سپرده شده است.

ارژنگ ربیعی افزود:‌ این هنر با تمام زیبایی و ظرافت خود در شمار دست بافت‌های منسوخ شده قرار گرفته است، اما اداره صنایع دستی فارس با برگزاری کلاس‌های آموزشی قصد دارد این هنر اصیل را احیاء کند.

وی که تاکنون کتاب‌های بسیاری در خصوص معرفی هنرهای سنتی و صنایع دستی به رشته تحریر درآورده است در مورد این نوع دست بافت، گفت: زنان و دختران عشایر فارس از جمله هنرمندانی هستند که هرگز قلم طراحی به دست نگرفته‌اند اما توانسته‌اند زیباترین نقوش و تصاویر را با یاری هوش و ذکاوت خود خلق کنند.

وی در خصوص هویت هنر «شیشه درمه» افزود: این هنرمندان با ترکیب رنگ‌ها و با الهام از طبیعت زیبای اطراف خود با پشم‌های درهم تنیده و گره خورده اثر بی‌نظیری خلق می‌کنند.

ربیعی این دست بافت را متعلق به ایل قشقایی دانست و افزود: شیشه درمه از آن دست بافت‌های اعجاب‌انگیزی است که بافندگان عشایر فارس روزگاری برای رفع نیازهای روزانه زندگی خود با آن محصولاتی چون جُل اسب، خورجین، تَنگ شتر، چنته، مفرش، جا سیخی و ... می‌بافتند و از ویژگی‌های آن می‌توان به تشابه طرح‌ها و نقوش و در ضمن تضاد رنگ‌ها در پشت و روی آن اشاره کرد.

این کارشناس صنایع دستی، تضاد در پشت و روی «شیشه درمه» را حاصل استفاده از دو رنگ تیره و روشن در چله‌کشی بیان کرد و افزود: در این نوع بافت بر خلاف قالی، گلیم و گبه که چله‌هایشان از یک رنگ تشکیل شده، چله‌ها از دو رنگ متفاوت هستند. این دو رنگ اغلب سفید و سورمه‌ای یا زرد و قرمز هستند که بافندگان عشایر برای ایجاد ویژگی انحصاری در بافت، از این سبک چله‌کشی استفاده می‌کنند.

وی در باره ایجاد نقوش این بافت گفت: نقوش زیبای « شیشه‌درمه» مانند قالی و گبه توسط پرزها و مانند گلیم توسط پودها به وجود نمی‌آید بلکه تنها به دلیل تارنما بودن ایجاد می‌شوند.

این پژوهشگر هنرهای سنتی و صنایع دستی ادامه داد: در «شیشه درمه» رنگ کناری، زمینه را تشکیل می‌دهد و رنگ دیگر با عنوان رنگ مخالف، نقوش را ایجاد می‌کند.

ربیعی گفت: مهم‌ترین نقش مایه «شیشه درمه» یک نقش هندسی بوده و از لوزی‌های به هم پیوسته تشکیل شده است که این لوزی‌ها دو نگاره پیکان مانند دارند که از طرف نوک به یکدیگر متصل شده‌اند. در طرفین نیز دو مثلث به صورت مجزا قرار گرفته است که در وسط آن لوزی قرار دارند. این نقش در کل متن بافت تکرار می‌شوند.

مسئول آموزش، توسعه و ترویج معاونت هنرهای سنتی و صنایع دستی اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری فارس درباره احیای این هنر زیبا، اضافه کرد: با توجه به تاریخ کهن، ارزش هنری - مصرفی و هم‌چنین در جهت احیاء دوباره این بافت زیبا از چند سال گذشته معاونت صنایع دستی فارس در منطقه فیروزآباد نسبت به برگزاری کلاس‌های آموزشی کوتاه مدت «شیشه درمه بافی» اقدام کرده است.

وی فیروزآباد را یکی از خاستگاه‌های اصلی این دست بافت دانست و نسبت به فراگیری گسترده‌تر جوانان به خصوص عشایر اسکان یافته ابراز امیدواری کرد.

ربیعی با اشاره به این‌که از سال 88 تاکنون 141 هنرجو در فیروزآباد و قیر و کارزین مورد آموزش «شیشه درمه» قرار گرفته‌اند، افزود: از آنجا که این رشته روستایی و عشایری است تمرکز آموزش در این دو منطقه است.

وی در عین حال باور دارد، با برخورداری از اعتبارات لازم، معاونت صنایع دستی می‌تواند نسبت به برگزاری این کلاس‌ها در شهرستان‌های دیگر به خصوص در مناطق عشایرنشین شیراز اقدام کند.

ربیعی بازیابی و توسعه موقعیت هنر اصیل « شیشه درمه » را در اشتغال زایی جوانان موثر دانست و گفت: با آموزش این بافت به جوانان جویای کار، امکان اشتغال‌زایی آنها فراهم شده و با برقراری ارتباط میان بافندگان و صادرکنندگانی که نسبت به بازارهای جهانی اشراف کامل دارند، می‌توان با تولیدات مناسب و ایده‌آل در خصوص صادرات این محصول موفقیت‌های لازم را کسب کرد.

این کارشناس صنایع‌دستی خاطرنشان کرد: تولید و صادرات شیشه در مه، نه تنها نیاز مصرف‌کنندگان دیگر کشورها را تامین می‌کند، بلکه سفیر معتبری برای معرفی هنر و فرهنگ غنی ایران و فارس به دیگر کشورهای جهان است.

خبرگزاری ایسنا

منبع :