اخبار فرش

رونق فرش دستباف رنگ باخته است

در سال های گذشته بافندگان فرش در اصفهان زیاد بودند اما کم کم از تعداد آنها کاسته شد و اکنون در تعداد محدودی از محلات اصفهان زنان این هنر ارزشمند را دنبال می کنند.

این جاست که مسوولین باید چاره ای بیندیشند تا وضعیت نابسامان این هنر اصلیل ایرانی سر و سامان پیدا کند .

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا به نقل از اصفهان بیدار، از گذشته تا امروز بازوی توانمند مردان خانه بودند. آنها با هنرهای خانگی به خصوص فرش بافی که در گذشته از رونق بیشترب برخوردار بود توانسته اند سرمایه های مفیدی برای جامعه باشند و به اقتصاد کشور کمک کنند. زنان هنرمند اصفهانی که با فرش بافی، سکمه دوزی و انواع هنرهای خانگی توانسته اند بازوی توانمندی برای اقتصاد مقاومتی کشور باشند.

با توجه به فعالیت های گسترده زنان در خانه و عدم توجه به هنر فرش بافی این دسته از زنان انگیزه کمتری برای این فعالیت هنری دارند و ترجیح می دهند که بیرون از منزل کار کنند اما فرش نبافند. این سخنان زنان بافنده فرش است که این روزها از کسادی بازار فرش و دستمزد اندک گلایه دارند.

در سال های گذشته بافندگان فرش در اصفهان زیاد بودند اما کم کم از تعداد آنها کاسته شد و اکنون در تعداد محدودی از محلات اصفهان زنان این هنر ارزشمند را دنبال می کنند. این جاست که مسوولین باید چاره ای بیندیشند تا وضعیت نابسامان این هنر اصلیل ایرانی سر و سامان پیدا کند.

به یکی از محلات اصفهان در یک کارگاه قالی بافی آمدیم تا از نزدیک گفت و گویی با زنان قالی باف داشته باشیم.

کسادی بازار فرش انگیزه فرش بافی را از ما گرفته است

مهری ۴۷ ساله. او سال هاست که فرش بافی می کند. اما این روزها کسادی بازار فرش دستباف انگیزه و رمق را از او سترده است. او دیگر رمقی برای فرش بافی ندارد. مهری دو سال است که بیمه قالی بافان شده است، اما می گوید هزینه های زندگی زیاد است و نمی توانم هزینه بیمه ام را بدهم و از این همه تورم اقتصادی و دستمزد پایین قالی بافان گلایه دارد.

معصومه ۱۵ سال است که قالی می بافد اما از دستمزدی که دریافت می کند، ناراضی است. او می گوید بیماری هایی که ناشی از قالی بافی است متعدد است و با این وجود مسوولین برای افزایش دستمزد هنرمندان قالی باف فکری نکرده اند.

طاهره ۲۵ ساله. او می گوید از ۹ سالگی تاکنون قالی می بافم. این شغل را دوست دارم. اما انتظار دارم که مسوولین از ما حمایت مادی و معنوی کنند و از لحاظ دستمزد و بیمه به ما رسیدگی کنند.

سرپرست کارگاه اقدس خانم زنی ۵۵ ساله است. او می گوید: ۱۰ سال است که در این محله کارگاه دارم. اما هر بافندگان هنگامی که با دستمزد کم روبرو می شوند بافندگی را ترک می کنند و می روند. برخی از آنها فروشندگی را انتخاب کرده اند و می گویند: درآمدش بیشتر قالی بافی است. اقدس ادامه می دهد: حمایت مالی و معنوی برای بافندگان وجود ندارد و همین امر باعث می شود تا از این شغل فراری باشند. شایسته است که مسوولین حمایت بیشتری نسبت به بافندگان مبذول دارند.

دوره صفویه و رونق قالی بافی در اصفهان

اصفهان در زمان صفویه یکی از مراکز عمده قالی بافی بود. در این شهر تعداد زیادی کارگاه وجود داشت که در آن قالی های زر بفت بافته می شد. اصفهان در فتنه افغان آسیب فراوان دید و تعداد بسیاری از هنرمندان و صنعتگران خود را از دست داد ولی پس از چندی توانست رونق اولیه خود را به دست آورد. در زمان قاجاریه قالی بافی اصفهان دوباره احیاء شد.

درجنگ جهانی اول اصفهان یکی از مراکز عمده تهیه قالیچه بود و پس از آن نیز بحران های زیاد اقتصادی تاثیر در کار قالی بافی نگذاشت چون قالیچه های آن بسیار ارزان تهیه می شد.

تعداد رنگ های انتخاب شده در قالی های اصفهان بسیار محدود است. گره قالی های اصفهان فارسی بوده و جفتی آن نیز کم نیست. رنگ های طبیعی بسیار کم مصرف می شود و بیشتر در قالی های خوب از رنگ های شیمیایی دندانه ای استفاده می شود.

در روستاهای اطراف اصفهان نیز کم و بیش دارهای قالی وجود دارد. روی این دارها قالی و قالیچه ها طرح شاه عباسی و سایر طرح های اصفهان بافته می شود. رنگ های بکار رفته در آنها عموماً نباتی بوده و بیشتر از روناس، قارا، اسپرک، گنده یا گندل، پوست گردو، پوست انار و چند گیاه دیگر استفاده به عمل می آید.

قالیچه های بختیاری و قالی های جوشقان در استان اصفهان مشهور هستند. قالیچه های بختیاری را البته بیشتر در روستاهای شهرکرد و چهار محال می بافند. قالی و قالیچه های جوشقان از زمان صفویه مشهور عالم بوده است و سابقه قالی بافی جوشقان به پیش از زمان صفویان می رسد. ولی در روزگار شاه عباس این صنعت در آنجا توسعه بسیار یافت. در آن زمان کارگاه های متعدد شاهی در آنجا مشغول کار بوده اند. جوشقان در آن زمان از توابع کاشان بوده است. در موزه های اروپا و امریکا تعداد زیادی قالی وجود دارد که منصوب به این روستای کوچک بوده است. قالی های جوشقان ریز بافت و دوپوده است.

نقش قالی جوشقان شکسته است و شاید از دویست و پنجاه سال پیش تابحال همچنین ثابت مانده است. رنگ های آن از بهترین رنگ های طبیعی انتخاب می شود و همچنین رنگ ها کاملاً زنده و شاداب است. نوع پشم قالی جوشقان بسیار خوب و خامه آن دستریس است و گره جفتی چندی است که در جوشقان رخنه کرده است. درمیمه واقع در سه فرسنگی جوشقان بر سر جاده اصفهان به تهران نیز قالی هایی با همان نقش شکسته جوشقانی اما ریز بافت و بهتر از کار خود جوشقان بافته می شود.

نایین در شمال یزد و کناره دشت کویر قرار دارد و پیش از این به بافتن عباهای بسیار لطیف شهرت داشت اما پس از آنکه در کشور ما مردم به لباس اروپایی درآمدند عبا منسوخ شد. بافندگان نایین مانند شال بافان کرمان و مخمل و زیبا بافان کاشان به قالی بافی روی می آوردند. صنعت قالی بافی در نایین در آستانه جنگ دوم جهانی آغاز شد و چون بافندگان آنجا همواره با پشم نازکتر سروکار داشتند به بافتن قالیچه های بسیار ریز بافت پرداختند و از آنجا که میزان تولید کم و جنس بسیار خوب بود، بازار خوبی برای کالای خود یافتند. که در زمان جنگ باز بر رونق آن افزوده شد. بدین ترتیب قالی نایین که شاید بهترین قالی امروز ایران باشد پدید آمد. پشم نایین نازک تر و نرم تر از دیگر پشم های ایران است. رنگ ها چندان دلاویز نیست و تنوع ندارد.

شاید۹۰ درصد قالی های اصفهان دارای متنی است به رنگ کرم بایک ترنج سرمدادی یا آجری و حاشیه آجری تند، رنگ های فرعی نیز در مایه های تند و شماره آنها محدود است و شاید در سراسر صنعت قالی بافی اصفهان بیش از ۱۵ رنگ بکار برده نشود. مسوول این امر البته رنگرزان اصفهان هستند. ولی همچنین خود صاحب کار که توجهی به مایه های رنگی که تحویل می گیرد ندارد نیز مقصر است.

علی شهبازی مدیر عامل اتحادیه فرش دستباف اصفهان می گوید: ۶۰ هزار بافنده روستایی تحت پوشش اتحادیه فرش دستباف اصفهان هستند. به نظر می رسد روستاییان بیشتر از این هنر استقبال کرده اند و همچنان از ذوق و علاقه آنها کاسته نشده است.

فریدون اله یاری مدیر کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان اصفهان می گوید: بانوان توانمند سرمایه های ملی کشور هستند.

پس مسوولین باید با حمایت های مادی و معنوی این سرمایه ها را حفظ کنند و به آنها بهای بیشتری بدهند.

شبکه اطلاع رسانی دانا

منبع :