اخبار فرش

ورود فرش نائین در 43سال قبل به طبس/بی توجهی مسئولان به صنعت فرش در شهرستان طبس+تصاویر

آقايان رئيسی بخش دستگردان ، رزم آزما در ديهوك ، حاج غلام فتحی ، حاج توكل فتحی ، ذبيحی ، محمدي ، بديعی ، يعقوبی ، جعفريان ، باقری و.... و همچنين شركت تعاونی فرش دستباف جهاد سازندگی ، شركت تعاونی فرش دستباف ابر نقش طبس از فعالين و توليد كنندگان عمده فرش طبس ميباشند .

در سال 1381 اولين مجتمع متمركز قاليبافي توسط شركت ابرنقش در طبس داير گرديدو هم اكنون فرشهای بزرگ پارچه جهت كشورهای عربی در دست توليد دارد.

سوابق فرشبافی در طبس به قلم فرهاد شهبازیان

طبس از جمله شهر هايی است كه سابقه ي طولانی در فرشبافی ندارد يا اگر داشته مدارك و مستندات در منابع تاريخی به چشم نخورده است. اما قاليبافي در طبس از سال 1300 شمسی به بعد قابل بررسی مي باشد تا قبل از اين سال فرشها و زير اندازه ها ي مختلفي از جمعه نوعي گليم خوش نقش كه هم اكنون در روستاي «حلوان » كم و بيشي توسط پيرزنان يافته مي شود . و يا فرشهاي هم همانند فرش عرب كه بيشتر در جنوب خراسان توسط قبايل عرب كوچ كرده از كشور هاي خليج فارس بافته مي شده رايج بوده است . در حدود 80 ـ 90 سال پيش شخصي به نام آقاي مجد طبسي نوعي فرش درشت باف و ريز پايي كه عمدتاً زمينه لاكي با رجشمار حدود 22 بوده ودر شهر هاي استان خراسان از جمله ي سبزوار، نيشابور و مشهد بافته مي شده به اين منطقه مي آورد و حدود 50 سال تا سال 1350 اين نوع فرش در منطقه ي طبس بافته مي شده كه هم اكنون نمونه هاي بافته شده آن در منازل مردم طبس پهن مي باشد .

فرش عرب - قديميترين فرشي كه در دو قرن گذشته در طبس بافته ميشده است

تاريخچه ي فرش فعلي طبس

در حوالي سال 1350 هم مرزي و همسايگي شهرستان طبس با نائين از استان اصفهان بويژه همسايگي خور بيابانك و روستاي حلوان طبس سبب مي شود كه فرش نائين به اين منطقه وارد شده و در فاصلة كوتاهي تمامي 300 روستا و شهر طبس را درنوردد و به سرعت فرش قديم را از دور خارج نمايد.

دو مزيت عمدة فرش جديد الورود نائيني بر فرش طبس داشته ، اين دو مزيت عبارتند از :

فرش قديم طبس مصرف داخلي داشته ولي فرش جديد، صادراتي بوده پس طبيعتا قيمت اين فرش گرانتر بوده است .

فرش قديم طبس تك بافت بوده ولي فرش جديد نائيني جفت بافت بوده است .

اكنون در بازارهاي داخلي و بازارهاي خارجي در بين كسبه و تجار فرش طبس شهرت خاصي دارد و به نام « فرش طبس» معروف است .

ويژگي هاي فرش طبس

نوع فرش: پشمي ـ ابريشمي طرح نائين رجشمار : حدود 38

تعداد رنگ : 12 تا 14 رنگ نوع گره: فارسي

نوع چله كشي : فارسي عمامه اي اندازه ها : نسبتا بزرگ از 4 متر تا 200 متر مربع

قيمت هر متر مربع : حدود 100000 تومان

در طبس فرشها پس از بافت رو كارگيري ( پرداخت ) ميشود . فرشهاي طبس كناره پيچ دارد . در طبس كارخانه هاي شستشوي فرش وجود ندارد . كارگاه هاي دار كشي در طبس معايب فرش را پس از بافت از جمله كج بودن يا ناقص بودن ترنج آنرا برطرف مي سازند .

رنگرزي در فرش طبس

عمدة خامه و مواد اوليه فرش طبس از نائين وارد ميشود در طبس چندين كارگاه رنگرزي وجود دارد اما اين رنگرزها نمي توانند آنطور كه بايد و شايد خامه ها را به طور صحيح رنگ نمايند.

نيمي از رنگهاي طبس گياهي و نيمي ديگر با مواد شيميايي رنگ مي شود . رنگ هايي كه با مواد گياهي رنگ مي شوند عبارتند از : خاكي باز ، خاكي سير و قهوه اي ( با پوست گردو ) و آبي باز ،آبي سير ، فيلي ( با نيل) و بقبه رنگ ها با مواد شيميايي رنگ مي شوند .

فرش زير پايي طبسي ـ از سال 1300 تا 1350 به مدت 50 سال بافت اين نوع فرش رايج بوده است .

طرحهای بافته شده در طبس

طرحها يي كه در طبس بافته مي شود عبارتند از: لچك ترنج- جوشقان- محرابي- دسته گلي- گنبدي- كف ساده- قاب قا بي- درختي- افشان - خشتي . نامدارترين طراح نايين آقاي ولي الله شرعي مي باشد

مناطق عمده فرشبافي در طبس

روستاهاي فهالنج ، كريت ، دشتغران بيشترين توليد فرش را در طبس دارند و روستا هاي ازميغان وترغينان بهترين فرشها را مي بافند و تعداد زیادی از روستاهای بخش دستگردان هم به بافندگی تا چهار- پنج سال گذشته حدود 7 هزار دار قالي در شهرستان طبس وجود داشت و حدود 15 هزار نفر به بافت قالي مشغول بوده اند و سالانه نزديك به 50 هزار متري مربع فرش توليد مي شد اما اخيرا به دليل ارزان بودن فرش و بالا رفتن سطح درامد مردم و همچنين شرايط پيش آمده ناشي از تقليل جمعيت و  بی توجهی و اشتباه نگری برخی مسئولین تعداد اندکی از آن همه فرشباف باقی است.

قالی بافی بهترین شغل برای زنان این منطقه بود . به ویژه اینکه ماهیت قالیبافی به گونه ای است که در زیر سقف قرار دارد و تابش آفتاب و گرمای شدید طبس هم بر آنها تاثیر منفی نمی گذاشت .

نوع دار و چله كشي در فرش طبس:

دارهاي استفاده شده در طبس عمدتا به صورت عمودي بوده و چله كشي آنها به صورت چله كشي گره اي عمامه اي مي باشد . دارهاي بزرگ به سقف جوش ميدهند تا خميدگي در دار به وجود نيايد ابزار استفاده شده در فرش طبس عبارتند از:

دفتين(شانه) ، پاكي ، پشت كارد(برپاكي) و قيچي در طبس از سيخ پودكش استفاده نميشود و به وسيله دست پود را از درون چله هاي قالي به جلو مي كشند.

فعالين فرش طبس :

آقايان رئيسي در بخش دستگردان ، رزم آزما در ديهوك ، حاج غلام فتحي ، حاج توكل فتحي ، ذبيحي ، محمدي ، بديعي ، يعقوبي ، جعفريان ، باقري و.... و همچنين شركت تعاوني فرش دستباف جهاد سازندگي ، شركت تعاوني فرش دستباف ابر نقش طبس از فعالين و توليد كنندگان عمده فرش طبس ميباشند .در سال 1381 اولين مجتمع متمركز قاليبافي توسط شركت ابرنقش در طبس داير گرديدو هم اكنون فرشهاي بزرگ پارچه جهت كشورهاي عربي در دست توليد دارد.

نمونه ای از طرههای فرش دستباف به نام ” طبس ” در بازارهای خارجی

تصاویر برگرفته از سایت دانشنامه طبس
 
http://www.tabasenc.ir/wp-content/uploads/2012/11/e65040d77567.jpg
 
http://www.tabasenc.ir/wp-content/uploads/2012/11/a4dc6dae338c.jpg
 
http://www.tabasenc.ir/wp-content/uploads/2012/11/511919f603e9.jpg
 
http://www.tabasenc.ir/wp-content/uploads/2012/11/6e8ba8216a1e.jpg
 
http://www.tabasenc.ir/wp-content/uploads/2012/11/5c1f9c50543a.jpg
 
http://www.tabasenc.ir/wp-content/uploads/2012/11/646a3b8b24cb.jpg

منبع :