اخبار فرش

چالش های فرش دستباف در ايران

 فرش دستباف ايران با قدمتی ديرينه و چند هزار ساله به عنوان يکي از مهم ترين صنايع دستی و بيانگر تمدن، فرهنگ، هنرو تاريخ سرزمينمان از جنبه های مختلفی حائز اهميت است.

فرهنگی مرکب از هنرهای دستی مانند طراحی، برجسته کاری، نقاشي و صورتگری، مينياتور، تشعير و تذهيب، کاشی کاری، رنگ و رنگ رزی بوده و باعث تکامل و غذای اين هنر اصيل شده است.
اين هنر سنت آفرين نيز بوده و بيان کننده حالات، باورها، اعتقادات ديني ماست و مکنونات قلبي مردم پاک سرشت را در خود جاي داده است. اين صنعت اعتبار و شهرت ارزنده اي را براي کشور فراهم و خلاقيت و هنر و ذوق ايراني را به جهانيان شناسانده است.
فرش تنها کالايي است که ذکر نام آن با نام ايران عجين است. بخش عمده اي از هنر و تمدن ايران مديون فرش است و يکي از بهترين راه ها و ابزار انتقال فرهنگ اصيل ايران به ديگر جوامع است. سابقه توليد آن قريب به سه هزار سال بوده و اين هنر صنعتي داراي تکنولوژي بومي و پشتوانه عظيم طرح و نقشه همراه با تنوع منطقه اي است. همچنين اين صنعت اعتبار و شهرت ارزنده اي را براي کشور فراهم و خلاقيت و هنر و ذوق ايراني را به جهانيان شناسانده است.
فرش دستباف ايران محصولي چند بعدي است و داراي جنبه هاي فني، هنري، اجتماعي و اقتصادي بسيار گسترده است. در بعد فرهنگي تنها کالايي است که نام آن با نام ايران عجين است و سهم ويژه اي از هنر و تمدن ايران مديون فرش است.از ديرباز تاکنون يکي از بهترين راه ها و ابزار انتقال فرهنگ اصيل ايران به ديگر جوامع است در حالي که اين هنر صنعتي داراي تکنولوژي بومي است.

در بعد اجتماعي شاخص هاي مربوط به آن حائز اهميت است:
اشتغال شامل اشتغال در جمعيت شهري و روستايي و عشاير به شکل تمام وقت و پاره وقت همچنين شاغلين فعاليت هاي قبل از بافت مثل طراحان، نقاشان، استادکاران و... و شاغلين فعاليت هاي بعد از بافت مثل صادرکنندگان، بازاريابان و...
تثبيت جمعيت روستاييکمک به تثبيت بخشي از جمعيت روستايي و عشايري کشور و جلوگيري از مهاجرت آنان و ايفاي نقش مکمل شغلي در کنار شغلهاي زراعت دامداري و باغباني، بالا رفتن درآمد روستاييان و پر کردن اوقات فراغت آنان از ابعاد برجسته اجتماعي اين عنصر محسوب مي شود.
اين صنعت 20 شغل جانبي مانند رنگرزي، چله کشي،نقشه کشي و... دارد. تعداد بافندگان مشاغل و حرفه هاي وابسته رقمي حدود 2 ميليون نفر بافنده و 10 ميليون نفر که به طور غيرمستقيم در زير مجموعه اين صنعت هستند.
سالانه 5 ميليون متر مربع انواع فرش دستباف در کشور توليد شده که دو سوم آن صادر مي شود.
در بعد اقتصادي، فرش ايران علاوه بر اين که با اقتصاد خانواده ها گره خورده است در اقتصاد کشور نيز نقش مهمي دارد. به طوري که با کيفيت موجود ، سالانه 5 ميليون متر مربع انواع فرش دستباف در کشور توليد شده که دو سوم آن صادر مي گردد. اين صنعت علاوه بر کسب اعتبار و شهرت براي ميهنمانان و شناساندن خلاقيت و هنر ايراني به جهانيان، در ارز آوري و اشتغال زايي و کسب درآمد نقشي حائز اهميت دارد.
با توجه به اهميت نقش ويژه فرش دستباف و جايگاه فرهنگي، هنري، اقتصادي و اجتماعي آن، بررسي وضعيت و شناسايي مشکلات در اين عرصه بسيار لازم و ضروري مي کند زيرا فرش ايران علاوه بر اين که با اقتصاد خانواده ها گره خورده است، در اقتصاد کشور نيز نقش مهمي دارد.
همچنين اين صنعت اعتبار و شهرت ارزنده اي را براي کشور فراهم و خلاقيت و هنر و ذوق ايراني را به جهانيان شناسانده است. در اين راستا به مسائلي چند مي توان اشاره کرد:
افزايش تعداد رقبادر حال حاضر رقيبان اين صنعت که چند کشور از جمله چين، ترکيه و افغانستات بوده اند افزايش يافته و کشورهايي مثل هند، مصر، پاکستان، مراکش و نپال و همچنين روماني، آلباني و بلغارستان ميز به تکاپو افتاده و به توليد فرش مي پردازند.
سرقت طرح هاي ايرانيکشورهاي رقيب با استفاده از طرح و نقشه هاي ايران اقدام به توليد فرش هاي مشابه پرداخته اند که اين امر صدمات زيادي به صنعت فرش در کشور ما وارد کرده است.
تحريم وجود مسائل سياسي و تحت الشعاع قرار گرفتن صادرات فرش به واسطه تحريم ها و نپيوستن ايران، سازمان تجارت جهاني به همراه ساير تنگناها بر صادرات و عرضه فرش در بازارهاي جهاني مي تواند تاثيرگذار باشد که البته تحت اين شرايط نيز ايران هنوز سير صعودي خود را حفظ کرده است.

توليد در ايران رابطه اي متناسب با سليقه ها و درخواست هاي مشتريان ندارد
نا هماهنگي توليد با نياز بازارتحقيقات اندکي که در زمينه بازاريابي فرش دستباف در ايران انجام شده به کاستي هايي از قبيل کمبود اطلاعات به روز درباره خواسته و گرايش مصرف کنندگان عدم توجه به نوع نياز و حساسيت مشتريان، خلاء مديريت و برنامه ريزي در شناسايي سلايق کشورهاي مختلف و عدم آشنايي دقيق با تقاضاي بازارهاي هدف و صنعت در مشارکت يا برپايي نمايشگاه هاي بين المللي فرش دستباف است.
عدم تبليغات و بازاريابي بهينهيکي از نکات مهم در اين صنعت تبليغات است فرش دستباف نيازمند تبليغاتي غيرسنتي است تا بتواند جايگاه رفيع خود را حفظ کند و تحقق اين امر مستلزم هماهنگي در کليه ابعاد تبليغاتي کشف وتوجه به نيازها و حساسيت هاي مشتريان، توجه به تعييرات گروههاي خريدار و کنترل رفتار رقبا و استفاده از شيوه هاي نوين مبادله است.
بازاريابي نيز در ايران به صورت علمي دنبال نمي شود و هنوز جنبه سنتي دارد و پس از توليد فرش براي يافتن مشتري اقدام مي شود
بحران اقتصادي جهاننظر به اين که فرش در مجموعه کالاهاي لوکس قراردارد و تقاضا به آن به شدت به درآمد وابسته است. لذا تجارت فرش دستباف با تغييرات روند متغيرهاي اقتصادي و غيراقتصادي رابطه اي تنگاتنگ دارد.
استفاده از مواد اوليه نامرغوبافزايش قيمت مواد اوليه باعث افزايش هزينه تمام شده مي گردد که در پي آن برخي از توليد کنندگان به مواد اوليه نامرغوب که ارزانتر مي باشد روي آورده که اين امر از عوامل اصلي از رونق افتادن و افت کيفيت فرش در اين صنعت است.
فقدان تنوع در نقشه هااين امر باعث روي آوردن مردم به سمت فرشهاي ماشيني شده که از تنوع بسياري در رنگ و طرح برخوردارند و همچنين در بازارهاي جهاني با توجه به سرقت طرح هاي ايراني، فرشهايي که داراي طرح هاي مشابه ايراني و با قيمت نازلتري همراه بوده انتخاب مناسبي براي جايگزيني فرش ايراني هستند.
فقدان حمايت هاي مالي و معنوي کافي از بافندگانپايين بودن دستمزد بافندگان و بيمه نبودن دست اندرکاان توليد فرش از جمله مهم ترين اين معضلات مي باشد که نيازمند ثبات در قوانين موجود و اعطاي جوايز و تشويق جهت ترغيب و حمايت از توليد کنندگان اين صنعت است.
فرش دستباف ايران، نماد فرهنگ، ذوق و هنر ايراني است و از آنجايي که محصولي چند بعدي بوده و داراي جنبه هاي مختلفي است. حفظ و صيانت از اين صنعت بسيار حائز اهميت است توجه به بهره وري و کاهش قيمت تمام شده، اعزام هيأت هاي تجاري به کشورهاي هدف به منظور توسعه بازار، دعوت از هيات هاي تجاري خارجي، تبليغات کيفيت و مزيت فرش ايراني و حمايت از فعالان اين عرصه موجب مي شود تا هنر – صنعت فرش بعنوان يکي از منابع اصلي صادرات غير نفتي جايگاه والاتري را در عرصه جهاني کسب کند.

خبرگزاری موج

منبع :