تاریخچه فرش

نقشه و نقشه خوانی در روستای درخش

در این روستا نقشه خوانی نیز در بین بافندگان رواج دارد . که در اصطلاح به آن ((تعلیمی )می گویند.

نقشه خوان با جملات کوتاه و آهنگین یار بافنده ی خود را راهنمایی می کند تا بخش دوم و قرینه ی قالی را همراه او ببافد . با عباراتی مثل پیش اومد – پس رفت و جای خود . محل بافت رنگهای مختلف و تغییرات آنها را بیان می کنند . مثلا وقتی نقشه خوان می گویــد : ((سه تا کبود تاوَرِت گلخار )) یعنی : سه تا گره آبی بزن تا بررسی به رنگ گلخار (صورتی ). و یا وقتی می گوید : ((او تا بجا که ماشی دوتا بود ))، یعنی : درادامه رنگ گلخار را بزن تا برسی به جایی که رنگ ماسی دو تا داری.

و با کلمات و جملات مختصری از این قبیل محل دقیق هر رنگ و عقب و جلو رفتن رنگها را مشخص می کنند البته باید توجه داشت که یار بافنده ی استاد کار دستورات تعلیمی را بصورت قرینه روی قالی اجرا می کند .

گاهی اوقات دیده می شود که استاد کار خود نقوش اصلی را روی فرش پیاده می کند و شاگرد او اگر تازه کار باشد فقط نقش ((توپری )) زدن را ایفا خواهد کرد .

اکثر اهالی روستای درخش به قالیبافی مشغولند . بچه ها از سنین 5-4 سالگی کار بافت فرش را آغاز می کنند . مرد و زن – پیر و جوان – کودک و خردسال در کنار هم و دوشادوش هم گره بر تارک دار قالی می زنند و البته این کار رابرای هیچ کدام از این افراد ننگ و عار نمی دانند .

در روستای درخش غیر از فرشهای بزرگ با ابعاد 4×3 و قالیهای 3×2 متری که بصورت جفت بافته می شود قالیچه هایی با ابعاد دیگر از قبیل 5/1×2 ((پرده ای )) نیز بافته می شود .

در بافت فرش هر چهل چین یا میان هر واگیره را یک ((قُلفکا)) یا یک گل می نامند . گل وسط این قُلفکا ((میون قُلفکا))نامیده می شود . 

قالیبافان درخش هر قسمت از قالی را که یک نقشه دارد و بوسیله زنجیره از بقیه ی قسمت ها جدا می شود را یک ((تالین )) می نامند . 

اگر بخواهیم ترتیب اجزاء یک قالی را از روی نقشه ی ¼ از سمت چپ به راست بیان کنیم به این صورت مرتب می شوند : 

((....و میمون کار+ کوهه + کتیبه ی خوردی + کتیبه ی بزرگ +کتیبه ی خوردی +کوهه +سر سله)) 

جنس نخ چله و پود ضخیم از پنبه می باشد رنگ پودهامعمولا آبی و خامه ها نیز پشمی هستند البته به ندرت از ابریشم در بافت بخش از طرح های نفیس تر مثل نقشه ی 32 گل ، استفاده می شود .

قالیبافان در حین کاراگر احساس کنند که دو طرف قالی در حال جمع شدن است همانند بسیاری از مناطق از ((پهنازن )) که در گویش محلی ((پنهازن )) خوانده می شود کمک می گیرند . بدین صورت که دو لبه دندانه دار پنهازن در دو طرف قالی در شیرازه فرو می رود و با کششی که ایجاد می کند از جمع شدن قالی در کناره ها جلوگیری می کند .

منبع : معصومه رئیسی

 

پهنا زدن در روستای درخش

منبع :