اخبار فرش

چراغ خانه «سلطان فرش‌های جهان» در کرمان روشن می‌شود

قالی کرمان را سلطان فرش‌های جهان می‌خوانند و استاندار کرمان ایده‌ای را برای احیای کارخانه فرش کرمان به‌عنوان خانه اصلی این هنر اصیل ایرانی ارائه کرده است.

قالی کرمان را سلطان فرش‌های جهان می‌خوانند و استاندار کرمان در ادامه ایده‌های فرهنگی و تاریخی خود حالا ایده خرید کارخانه فرش کرمان به‌عنوان خانه اصلی این هنر اصیل ایرانی در کرمان را برای تبدیل به موزه و نمایشگاه به‌ عنوان یکی از ظرفیت‌های گردشگری و مکانی برای تولید و عرضه این محصول ارائه کرده است.

شاهزاده بلغاری سنگ‌بنای کارخانه فرش کرمان را گذاشت.

سابقه قالی زیبا و منحصربه‌فرد کرمان به حدود 400 سال قبل و دوران صفویه برمی‌گردد، اما 103 سال قبل یعنی سال 1290 کمپانی هند شرقی که رگ و ریشه‌ای انگلیسی داشت و به‌دنبال صادرات فرش‌های نفیس ایرانی بود، کارخانه فرش کرمان را توسط شاهزاده‌ای بلغاری بنیان گذاشت.
کارخانه فرش کرمان در سال 1314 به شرکت سهامی فرش ایران واگذار شد و پدر و پسری یونانی به نام‌های ژان تیمو و جرج تیمو امور تولید و صادرات قالی کرمان از کارخانه فرش را به‌دست گرفتند و جرج تیمو تا چندی قبل همچنان در این عرصه فعال بود و آمریکایی‌ها مشتریان پروپا قرص قالی کرمان بوده‌اند.
حکایت تلخ این روزهای کارخانه فرش کرمان
اما امان از این روزگار که دست از سر کارخانه فرش کرمان هم برنداشت و این مکان را که روزگاری یکی از پر رونق‌ترین کارگاه‌های تولید قالی کرمان بود به جایی رساند که امروز آنچنان بی‌رونق شده است که روز خود را تنها با حضور سه، چهار نفر بافنده سپری می‌کند و فقط در انبار این کارخانه هنوز عطر خوش نخ‌های رنگ‌شده قالی به‌مشام می‌رسد.

کارخانه فرش کرمان دارای معماری زیبا و اصیلی است و به ثبت ملی هم رسیده است، اما این روزها بسیاری از بخش‌های این کارخانه تخریب شده است.
همچنین یک دستگاه ریسندگی که گفته می‌شود از قدیمی‌ترین دستگاه‌های ریسندگی است و در کارخانه فرش کرمان نصب شده است، فقط خاک می‌خورد و گذر زمان را مشاهده می‌کند.

هنوز آثاری از رنگ‌های سرمه‌ای، لاجوردی و سیاه بر تن ظرف بزرگ رنگرزی کارخانه فرش کرمان چشم‌نوازی می‌کند، اما سال‌هاست که دیگر بوی رنگ در این کارگاه رنگرزی به مشام نرسیده است.

گلایه استاندار کرمان از خاموشی آواز خوش دارهای قالی
این در حالی‌ است که علیرضا رزم‌حسینی استاندار کرمان از روزهای ابتدایی حضور در رأس مدیریت استان کرمان «قالی کرمان» را یکی از اولویت‌های کاری خود قرار داده است، رزم‌حسینی به‌عنوان یک کرمانی برای فرش کرمان دل می‌سوزاند و از خاموشی آواز خوش دارهای قالی در این خطه گلایه دارد.
رزم‌حسینی حالا بعد از گذشت بیش از یک سال از حضور در رأس هرم مدیریتی استان کرمان با مشاهده مستندی از کارخانه فرش کرمان از یکی از شبکه‌های سیما به‌فکر احیای این مکان تاریخی افتاده است تا امیدها برای رونق دوباره قالی کرمان در دل کرمانی‌ها زنده شود.

برگزاری ستاد فرش کرمان در خانه قالی کرمان
استاندار کرمان به‌همراه محمدرضا عابد مدیرعامل و رئیس هیئت مدیره شرکت سهامی فرش ایران و حمید ذکااسدی معاون سیاسی امنیتی و محمدرضا فتوت معاون برنامه‌ریزی استاندار کرمان و جمعی از مسئولان استانی و فعالان حوزه فرش کرمان راهی کارخانه فرش کرمان شد.
علی مهاجری مدیرکل میراث فرهنگی استان کرمان، محمدعلی توحیدی فرماندار کرمان و ابوالقاسم سیف‌اللهی شهردار کرمان به عنوان مدیرانی که در اجرای ایده‌های استاندار کرمان نقش کلیدی دارند هم رزم‌حسینی را در بازدید از کارخانه فرش کرمان همراهی کردند.
در این میان جلسه ستاد فرش و صنایع دستی استان کرمان هم در محل کارخانه فرش کرمان برگزار شد تا تصمیم‌گیری‌ها برای فرش کرمان در خانه اصلی فرش باشد.
استاندار کرمان در این نشست اظهار داشت: ما به‌دنبال احیای فرش کرمان هستیم و برنامه‌ریزی‌هایی هم طی یک سال گذشته در این زمینه انجام شد.

نخستین اقدام برای احیای فرش کرمان چه بود؟

علیرضا رزم‌حسینی بیان کرد: نخستین اقدام برای احیای فرش کرمان این بود که تفاهمنامه‌ای را برای تولید 3 هزار متر مربع فرش با ستاد عتبات عالیات امضا کردیم.
وی درباره انگیزه خود برای برگزاری جلسه ستاد فرش کرمان در کارخانه فرش ادامه داد: گزارشی را درباره کارخانه فرش کرمان از شبکه یک سیما دیدم و به این فکر کردم که حیف است این مجموعه تاریخی که در واقع تاریخ فرش کرمان را در دل خود دارد به این روز بیفتد و روزبه‌روز خراب‌تر شود.
استاندار کرمان تصریح کرد: فرش کرمان تخریب شده است، کارخانه فرش کرمان هم که نشان از فرهنگ زحمتکشی مردم این دیار دارد، وضعیت مطلوبی ندارد و به‌همین علت همان شبی که گزارش مربوط به این مکان را دیدم، مذاکره برای احیای کارخانه فرش را آغاز کردم.
رزم‌حسینی به حضور پیشکسوتان حوزه فرش در جلسه اشاره کرد و افزود: نمی‌خواهم، ایراد بگیرم، اما چرا فعالان حوزه فرش کرمان تماشاگر کارخانه فرش شده‌اند تا به این روز بیفتد.
وی اضافه کرد: کرمانی‌های فعال در بخش فرش دارای ثروت هستند و می‌توانستند برای احیای کارخانه فرش اقداماتی را انجام دهند.
اما زمانی که رزم‌حسینی از حمایت جدی استانداری کرمان برای احیای کارخانه فرش خبر داد، یکی از پیشکسوتان عرصه فرش از حاضران جلسه خواست، صلوات بفرستند تا به این نحو شادمانی خود را از حمایت استاندار کرمان نشان دهند.

یادی از بافندگان قدیمی قالی کرمان

استاندار کرمان همچنین از قالی‌بافانی یاد کرد که در گذشته زیر سقف ساختمان کارخانه فرش کرمان زحمات زیادی را متحمل شدند و حتی بیماری‌ها را هم به‌جان خریدند تا قالی کرمان در جهان پرآوازه باشد و همگان از فرش کرمان به‌عنوان سلطان فرش جهان نام ببرند.

رزم‌حسینی این سئوال را هم مطرح کرد که چگونه در 100 سال قبل که خبری از سیستم حمل و نقل ریلی، امکانات بازاریابی و اقتصادی امروز نبوده است، اما فرش کرمان نبض بازار جهان را در دست داشته است؟
وی اظهار داشت: قالی کرمان به‌علت مدیریت‌های نادرست به وضعیت نامناسبی دچار شده است و کارخانه فرش کرمان باید به موزه و نمایشگاهی تبدیل شود که پروسه تولید و فروش محصول را دنبال کند.

بافت قالی ایران توسط بافندگان چینی

استاندار کرمان همچنین با اشاره به سفرهایی که به چین داشته است، بیان کرد: تورهای گردشگری چین یک روز را به بازدید گردشگران از صنایع دستی این کشور اختصاص می‌دهند و امروزه چینی‌ها نقشه‌های فرش ایران را در کارگاه‌های فرش‌بافی می‌بافند.

رزم‌حسینی از بافت نقشه‌های قالی ایرانی در کارگاه‌های چینی به‌عنوان ننگی بزرگ یاد کرد و یادآور شد: کارخانه فرش کرمان باید احیا شود و به‌عنوان یکی از مقاصد گردشگری مورد بازدید قرار گیرد.

فروش کارخانه فرش کرمان «خیانت» است

این در حالی‌ست که محمدرضا وزیری‌نسب یکی از پیشکسوتان فرش کرمان که مسئولیت اتحادیه فرش را هم برعهده دارد به عملکرد شرکت سهامی فرش ایران انتقاد کرد و اظهار داشت: شرکت فرش کرمان بهترین قالی‌ها را تولید می‌کرد، اما یک متر این فرش‌ها را هم به کرمان نمی‌فروخت و همه فرش‌ها را به تهران می‌بردند.

وی ادامه داد: 15 سال قبل با استاندار وقت کرمان به کارخانه فرش آمدیم و قرار شد، استانداری اعتبار 400 میلیون تومانی برای احیای این کارخانه را تامین کند، اما مدتی گذشت و خبری نشد و مدتی قبل گفتند، کارخانه فرش کرمان را به‌حراج گذاشته‌اند تا بدهی شرکت سهامی فرش را بدهند.

وزیری‌نسب تصریح کرد: اگر فردی در جای دیگری مشکل دارد، آیا باید کارخانه فرش کرمان را به حراج بگذارد؟
وی همچنین کارخانه فرش کرمان را کمتر از حمام تاریخی گنجعلیخان ندانست و افزود: از آقای عابد مدیرعامل شرکت سهامی فرش کرمان این سئوال را دارم که آیا کارخانه فرش کرمان بدهی داشته است که این کارخانه را فروخته‌اید؟
این فعال حوزه فرش اضافه کرد: کارخانه فرش کرمان ستون فرهنگ فرش دستباف کرمان است و فروش این کارخانه خیانت به فرهنگ و فرش کرمان است.

وقتی صادرات فرش کرمان روی دست فرش تبریز زد

شکرالله خواجه‌حسینی یکی دیگر از پیشکسوتان حوزه فرش کرمان هم در این نشست از استاندار کرمان برای دعوت از وی در ستاد فرش قدردانی کرد و گفت: باید درباره دو مورد شامل ساختمان شرکت فرش و خرابی فرش کرمان صحبت کنیم.
وی از استاندار کرمان اجازه خواست تا به بیان برخی حقایق بپردازد و تصریح کرد: سال 52 از سوی دولت وقت 25 نفر از فرش‌فروشان کرمان را به‌وسیله سازمان امنیت آن روز به تهران تبعید کردند تا فرش ایران را در برابر فرش دنیا توسعه دهند.
خواجه‌حسینی عنوان کرد: جلساتی در تهران برگزار و تصمیم بر آن شد تا بافت فرش در تمام ایران به‌صورت متمرکز انجام شود.
وی ادامه داد: در تبریز، اصفهان، قم، کاشان و مشهد کارگاه‌های متمرکز قالی‌بافی دایر شد و مردم استقبال کردند، در کرمان هم سه کارگاه ایجاد کردیم، اما استقبالی نشد.
این صادرکننده قالی کرمان گفت: در آلمان بهترین نمایشگاه فرش را راه‌اندازی کرده‌ام، اما در کرمان من را کنار گذاشته‌اند.
خواجه‌حسینی با بیان اینکه در فرش کرمان از 65 رنگ استفاده می‌شود و قالی کرمان حدود 200 نقش دارد، اظهار داشت: در کجای ایران این‌جور فرش‌هایی را دارند؟
وی افزود: ما افسوس می‌خوریم که سال 65 طی 2.5 ماه چند کانتینر فرش از کرمان صادر کردیم و روی دست تبریز زدیم، اما امروز چنین وضعی داریم.
خواجه‌حسینی برای در اختیار گذاشتن منزل خود برای راه‌اندازی بازار فرش اعلام آمادگی کرد و خطاب به استاندار کرمان گفت: اگر حرکتی برای فرش کرمان انجام دهید، ما تابع مقررات دولت هستیم.

آقامحمد خان قاجار سیاه‌ترین دوران فرش کرمان را رقم زد

همچنین محمدرضا زریسفی معاون بازرگانی سازمان صنعت، معدن و تجارت استان کرمان از تاریخچه فرش کرمان سخن به‌میان آورد و اظهار داشت: سابقه فرش کرمان به 400 سال قبل و به زمان صفویه برمی‌گردد.
وی تصریح می‌کند: زمانی که آقامحمد خان قاجار به کرمان حمله کرد و چشمان کرمانی‌ها را درآورد، این دوران سیاه‌ترین دوران فرش کرمان بود.
زریسفی خاطرنشان کرد: اگر کارخانه فرش کرمان احیا شود، بسیاری از کرمانی‌ها حاضرند ابراز قالیبافی قدیمی خود را به این کارخانه اهدا کنند.

وی از وجود نقشه‌های قالی چندصد ساله در کارخانه فرش کرمان خبر داد و یادآور شد: بخش زیادی از این نقشه‌ها در اختیار دانشکده فرش کرمان قرار گرفته و در حال مرمت و بازسازی است.
زریسفی همچنین با اشاره به مشکلاتی که طی سال‌های اخیر دامن کارخانه فرش کرمان را گرفته است، عنوان کرد: بر اساس مصوبه‌هایی که در دولت قبل داشتیم، قرار بود این کارخانه به موزه تبدیل شود و اتاق بازرگانی کرمان هم برای خریداری این مکان اعلام آمادگی کرد، اما در نهایت کارخانه فرش کرمان به‌جای بدهی شرکت سهامی فرش ایران به صندوق توسعه ملی واگذار شد.
معاون بازرگانی سازمان صنعت، معدن و تجارت استان کرمان افزود: بخش خصوصی برای خرید کارخانه فرش کرمان آمادگی دارد.

کارخانه فرش کرمان زیان‌ده بود

اما محمدرضا عابد مدیرعامل و رئیس هیئت مدیره شرکت سهامی فرش ایران هم در نشست ستاد فرش استان کرمان به ایراد سخن پرداخت و بدون اشاره مستقیم به سخنان وزیری‌نسب درصدد پاسخگویی به صحبت‌های این پیشکسوت حوزه فرش دستباف برآمد.
وی بیان داشت: فرش دستباف تابع قیمت تمام‌شده نیست و بر اساس نظر کارشناسی قیمت‌گذاری می‌شود.
عابد همچنین کارخانه فرش کرمان را به‌علت پرداخت هزینه‌هایی مانند هزینه بیمه تامین اجتماعی، عیدی و پاداش یکی از کارخانه‌های زیان‌ده برشمرد.
چرا کارخانه فرش کرمان از دست رفت؟
وی در پاسخ به ادعای مطرح شده از سوی وزیری‌نسب که گفت حتی یک متر از فرش‌های کارخانه فرش کرمان را به کرمانی‌ها نمی‌دادند، گفت: افراد شاخص حوزه فرش کرمان در تهران فرش‌های کارخانه فرش کرمان را می‌خریدند و برند خودشان را بر روی این فرش‌ها نصب می‌کردند.
عابد به توضیح درباره نحوه واگذاری کارخانه فرش کرمان به صندوق توسعه ملی هم پرداخت و اظهار کرد: مدیر سابق شرکت سهامی فرش ایران به‌علت اینکه به تسهیلات نیاز داشته است، کارخانه فرش کرمان را به‌عنوان ضمانت در گرو صندوق توسعه ملی قرار می‌دهد، اما نتوانسته است این تسهیلات را برگرداند و در نتیجه صندوق این ملک را به‌نام خود کرده است.
اما زمانی که مدیرعامل شرکت سهامی فرش ایران این موضوع را مطرح کرد که برای بازپس گرفتن کارخانه فرش کرمان باید 4.5 میلیارد تومان پرداخت شود، وزیری‌نسب و خواجه‌حسینی اعلام کردند بخش خصوصی در کرمان این پول را پرداخت می‌کند و کارخانه فرش را می‌خرد.
کارخانه فرش کرمان را به کرمانی‌ها واگذار کنید
در همین حال استاندار کرمان فرصت یک ماهه‌ای را برای انجام اقدامات لازم برای نقل و انتقال کارخانه فرش کرمان توسط معاونت برنامه‌ریزی استانداری کرمان تعیین کرد.

رزم‌حسینی تاکید کرد: کارخانه فرش کرمان به کرمانی‌ها واگذار شود تا با کاربری فرش مورد استفاده قرار گیرد.
به گزارش فارس، گرچه به نظر می‌رسد گام‌های محکمی برای احیای کارخانه فرش کرمان از سوی مسئولان برداشته شده است، اما بی‌شک این کارخانه قدیمی بدون حضور جدی بخش خصوصی و فعالان حوزه فرش کرمان رونق نمی‌گیرد.
==============
گزارش از: مهسا حقانیت
عکس از: محسن رجبپور

خبرگزاری فارس

منبع :