در حاشیه

راهنمای شستشوی فرش دستباف

مقدمات شستشوقبل از شستشوبایستی یک سری اقدامات اولیه جهت آماده سازی فرش انجام داد .این اقدامات بشرح زیر است.


الف-غبارگیری :این عمل بیشتر در مورد فرشهای کارکرده انجام می گیرد درغبارگیری از دستگاههای مکانیکی استفاده میشود ومیزان دور برس غلتکی که عمل ضربه زدن را انجام می دهد بسته به میزان فرسودگی وهمچنین ضخامت فرشها تنظیم می شود.عدم دقت در تنظیم دستگاه باعث پارگی فرش خواهد شد.
درشستشو بروش سنتی برای زدودن غبار از چوب استفاده می شود وپس از چوبزنی توسط جاروی زبر جارو می شود.روش دیگراستفاده از دستگاههای مکنده است که میزان مکش هوا بایستی تنظیم شود.
ب-بازرسی :از مهمترین نکات در مقدمات شستشوبازرسی است .فرش قبل از شستشو ازنظر میزان پوسیدگی وجود سوراخ ولکه ونوع گلیم بافی وریشه ها کنترل شود بطوریکه ریشه هاقبل از شستشو از هم باز شود.
پ-رفوکاری:درصورت وجودسوراخ درفرش قبل از شروع عملیات شستشو بایستی رفوکاری وترمیم شود .
ت-لکه گیری:بعد از رفوکردن عمل لکه گیری بایستی انجام گیرد.
شستشوی فرش:
در شستشوی فرش توجه به نکات زیرضروری است.
1-فرش روی زمین سخت شسته شود
2-برای شستن فرش ازدمای معمولی آب استفاده شود.
3-مواد لازم برای شستشو موادشوینده مخصوص فرش بوده وبرای جلوگیری از قلیایی شدن محیط باpH مترکنترل می شود(برای لکه گیری وشستشونبایدازموادقلیایی کربنات دوسود وسودسوزآوراستفاده کرد ضمنا غلظت هیدروسولفیت بایستی کنترل شود.)
4- پساب خروجی بعد ازابکشی باید خنثی باشددرصورت خنثی نبودن احتمال بروز آسیب هایی درفرش وجوددارد برای خنثی نمودن ازآب واسید 1تا2درصد استفاده می شود.
5-عملیات آبگیری درنورغیرمستقیم خورشیدانجام گیردوفرش مرطوب درمعرض هواآویزان گردد.
6-درصورتیکه عملیات آبکشی بدرستی انجام نشود به هنگام آویزان شدن آب درقسمت انتهایی فرش جمع شده وباعث زردی وپوسیدگی قسمت تحتانی فرش خواهد شد.
7-به هنگام خشک کردن فرش دمانباید از 40 درجه سانتیگراد بالاتر رود.
8-استفاده از مواد نرم کننده باعث ایجاد نرمی در سطح فرش خواهدشد.
9-درصورت ایجادکجی درفرش بعدازشستشوبایستی توسط دارکش های باتجربه دارکشی گردد.
10-برای ترمیم رنگ نباید گلهاوکناره های فرش رارنگ کردچون این رنگهادرداخل الیاف نفوذ نمی کنند و در اولین شستشو از بین خواهند رفت وباعث پخش رنگ به سایر نقاط خواهندشد.
11-برای ایجادیکنواختی درسطح فرش بعد ازشستشو فرش باتراش کمی پرداخت می شود این عمل بااستفاده از دستگاه پرداخت زنی انجام می گیرد.
نکاتی چند در مورد لکه ولکه گیری ها
اولین نکته مهم در مورد لکه ، شناخت نوع و میزان تازگی آن است ، وقتی لکه ایجاد شده تازه باشد و بدانیم از چه ماده یا موادی تشکیل شده ، میتوانیم سریعتر نسبت به موادمورد نیاز جهت رفع آن اقدام کنیم، تازگی لکه باعث میشود که زودتر ،بهتر و باهزینه کمتر پاک شود.
برای زدودن و پاک کردن لکه ، ابتدا مواد شیمیایی را مورد بررسی قرار داده ، سپس لکه را قبل از شستشوی محل آلوده ، پاک میکنیم.
توجه شود که :
آب داغ:
لکه های ناشی از خون و تخم مرغ را بعلت آلبومین موجود ، ثابت تر میکند.
آب و صابون :
لکه هایی مانند عصاره میوه هاو چای و قهوه را ثابت تر میکند.
طریقه زدودن لکه چربی:
اینگونه لکه ها را میتوان بوسیله بنزین یا نیترا کلرور کربن پاک کرد، بدین صورت که ابتدا با اسفنج ،محلول فوق را به محل آلوده مالیده و سپس نسبت به پاک نمودن لکه اقدام میکنیم، لکه چربیهای حیوانی با آب و صابون از بین میرود .
لکه خون و چسب :
ابتداباآب سردوصابون لکه را زدوده و سپس ،باآب نیم‌گرم وصابون میشوریم وچنانچه لکه‌ها روی قسمتهای رنگی ایجاد شود بوسیله نیترا کلرور کربن و اسفنج آنرا تمیز نموده با آب سرد و مالش اسفنج آنرا میشوئیم.
لکه شمع :
ابتدا موم اضافی را برداشته ، سپس قسمت لکه شده را گرم کرده و کاغذی روی آن قرار میدهیم تا موم را جذب نماید، سپس بوسیله بنزین یا نیترا کلرور کربن و مالش اسفنج آنرا پاک میکنیم.
لکه قهوه ، کاکائو وچای:
در صورت تازه بودن با آب جوش و اتوی داغ از بین میرود و چنانچه پس از شستشو لکه باقی ماند با استفاده از نیترا کلرور کربن و در صورت سفیدی قسمت از آب اکسیژنه 20% استفاده میکنیم.
لکه شیر:
چربی شیر را با بنزین برطرف کرده ، سپس با آب نیم گرم میشوئیم .
لکه ترشی :
لکه میوه های ترشی همچون آلبالو، انار ،پرتقال را سریعأ با آب و آمونیاک میشوریم.
لکه مرکب فرنگی :
بامحلول داغ و غلیظ جوهر ترشک و آب و صابون مالش داده ، میشوریم .
لکه عرق بدن:
محل لک شده را در محلول ، پر برات دوسود و آب اکسیژنه ( آب اکسیژنه یک لیتر ، پربرات دو سود چهار قاشق قهوه خوری )پاک میکنیم.
لکه مرکب آبی یا سیاه بر روی الیاف نباتی ( گیاهی ) :
محلول رقیقی از 5% پر منگنات دو پتاس و آب تهیه کرده ، قسمت آلوده را در آن خیس کرده تا رنگ آن قهوه ای گردد، سپس آنرا در محلول بی سولفیت دو سود و کمی سرکه گذارده ، با آب زیاد میشوریم و چنانچه تمیز نشد این کار را چند بار تکرارو تا محو لکه ادامه میدهیم.
لکه مرکب روی الیاف حیوانی :
پارچه را در محلول 5% پر بورات دو سود گذاشته، کم کم گرم میکنیم، تا آنجا که نجوشد و پارچه داخل ظرف تکان نخورد،سپس از داخل ظرف ،خارج ساخته، آبکشی مینمائیم.
لکه جوهر معمولی روی قالی :
مقداری ماست ترش روی محل لکه ریخته ، منتظر میمانیم تا ماست رنگ جوهر را بخود بگیرد، سپس آنرا پاک نموده و این عمل را آنقدر تکرار میکنیم ،تا جائیکه لکه کاملا"محو گردد.
لکه دوده :
با اسفنج آغشته به محلول اسید تارتاریک 20% روی لکه را مالش داده ، انرا پاک میکنیم ، البته استفاده از آبقوره نیز برای لکه برداری فوق مفید است .

پژوهشکده فرش ایران

منبع :