در حاشیه

چشم نوازی هنر ایرانی در خانه آمریکاییان

 نزد ایرانیان فرش یکی از جلوه های منحصر بــه فرد به شــمار می رود. شــماری از فرش های دست بافت ایرانی، در زمره برجســته ترین آثار هنری خلق شــده توسط دست بشر هســتند.

امروزه علیرغم بازار رقابت شــدید، مشــغله های دنیای جدید و دغدغه های جهــان صنعتی، چه در ایــران و چه درخارج از کشــور، نام ایران با نام فرش گره خورده است. فرش مشــرق زمین، دســت کم از اواخر قرون وسطی، جزو اقالم داد و ســتد قرار گرفت . قالی ایرانی چشم گیرترین تحفه ای بود که مســافران می توانستند به آسانی بهمراه آورند. زیبایــی و شــکوه این ارمغــان ها درهمان نگاه نخســت، بی مقداری و حقــارت فرش های مغرب زمین را نمایان می ساخت. اســتان آذربایجــان غربــی یکی از مناطــق مهــم تولید کننــده فرش دستباف با شــهرت جهانی است. به طوریکــه این هنر با آداب و رســوم این دیار عجین گشته وهنر قالیبافی صرفنظر از بعد تامین معیشت زندگی به عنوان بخشــی از زندگی روزمره مردم این استان به شــمار می رود. از جمله فرشهای تولیدی این استان که شــهرت جهانی دارد فرش افشار تــکاب، فرش ماهی خــوی و فرش مهاباد اســت که همه ســاله تعداد زیــادی تاجر جهت خرید فرشــهای اصیل روانه این استان می گردند. فرش »اوشک« هنر دست قالیبافان مهابادی فرش »اوشــک« یــا »زیگلر« یکی از آثــار هنرمنــدان قالیبــاف مهاباد در آذربایجــان غربــی اســت کــه قابلیــت های ویژه ای دارد و در حال حاضر در بازارهای جهان به خصوص آمریکا خریــداران پروپا قرصی برای خود دست و پا کرده است. شهرستان مهاباد با تولید ساالنه بیش از چهار هزار مترمربع فرش دستبافت بــه یکی از قطب هــای تولید فرش در آذربایجــان غربی و منطقه تبدیل شــده اســت. تولیدات قالیبافان این شهرستان که در صدها کارگاه خانگی و ۲۲ کارگاه فرشبافی تولید می شود هــواداران زیــادی دارد کــه روانه بازارهای داخلی و خارجی می شود. فرش های تولیدی در این شهرستان در ابعــاد و انــواع مختلــف از جمله ریزماهــی، افشــار و ابریشــم، گل ابریشــم و مرینوس تولیــد و عمدتا به کشــورهای ژاپن، کانادا، روسیه، پاکســتان، کشــورهای اروپایــی و کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس صادر می شــود. اما آنچــه در میان تولیدات هنرمنــدان مهابادی در آن ســوی مرزها هواداران بسیاری دارد بافت نوعی از فــرش های تک پود درشت بافت است که اوشک یا زیگلر نام دارد و جایگاه خوبی برای خود به ویژه در کشور امریکا پیدا کرده است. اوشــک فرشــی دســتباف و بومی اســت که الیاف آن از پشم گوسفند تهیــه و در کارگاههــای مخصوص با اســتفاده از مواد رنگــی طبیعی و گیاهی رنگرزی می شــود. این نوع فرش کــه قدمتی ۱۵۰ ســاله دارد بیشــتر در ابعاد بزرگ ۸ و ۱۲ متری بافته می شود و نسبت به فرش های دســتبافت دیگر وزن کمتری دارد، تار و پــود آن از یک جنس بوده و با توجه به قطــور بودن الیاف، از آن به اوشک یا درشت بافت یاد می شود. »یعقــوب بــاب ســور«یکی از کارشناســان و تولیدکنندگان فرش در مهابــاد در این باره می گوید: چند سالی است که تولید فرش اوشک در مهاباد آغــاز و در همین مدت بیش از ۱۰ هــزار مترمربــع تولید و روانه بازارهای خارج کردیم. این نوع فرش مخصوص بازارهــای آمریکا بوده و پــس از تولید و طی مراحل خاص از طریق چند بازرگان به بازارهای ویژه و بــرای خریداران خاصی فرســتاده می شود. نقوش و طرح های این نوع فرش از طبیعت الهام گرفته شــده و الیاف آن پشــم دســت ریــس و در چهار تا هشــت رنگ بافته می شود. وی با اشــاره به اینکه در حال حاضر بیش از ۲۰۰ بافنده در این شهرستان به بافتن این نوع فرش مشغول هستند می افزاید: به طور میانگین ســاالنه بیــش از یک هــزار مترمربع از این نوع فرش در مهاباد تولید می شود. »شیرین محمدی«یکی از بافندگان فرش اوشک در مهاباد می گوید: این نوع فرش با توجــه به اینکه در ابعاد بزرگ بافته می شــود، در مقایسه با تابلوفرش ها، نیازمند فضای فیزیکی بیشــتری اســت. الیاف ایــن فرش با رنــگ های گیاهــی رنگ آمیزی می شــود و باید مکان نگهداری آن از تهویه مناســب برخوردار باشد. با توجه به اینکه این نوع فرش در تعداد رنگ ها محدود اســت، بافتن آن از انواع فرش های دیگر از جمله افشار و تابلوفرش آسان تر و زودبازده تر است. »چیا قربانی اقــدم« رئیس اتحادیه فرش دســتبافت مهاباد نیــز اظهار می دارد: در بافت این فرش از نقوش ساده تری اســتفاده می شود. ارزان بــودن این فرش به نســبت ســایر فرش های دستبافت، داشتن وزن کم که امر صادرات آن را تسهیل کرده، استفاده از رنگ های طبیعی و استفاده از نقش های ســاده و همه پسند در بافت آن موجب شــده تــا این نوع فرش از مقبولیت باالیی در بازارهای خارجی بویژه امریکا برخوردار باشد. وی اضافه می کند: تبلیغات مناســب چند تن از بازرگانان این شهرســتان برای ایــن نوع فــرش در بازارهای امریــکا و بهــره گرفتــن از آن در مبلمان و دکوراســیون منازل مردم این کشــور مقبولیت آن را دوچندان کرده است. این شهرســتان با تولید ســاالنه بیش از چهار هزار متر مربع فرش و دو هزار بافنده به لحاظ حجم بافت و تعداد بافنده رتبه ســوم فرش دستباف آذربایجان غربی را دارد. در مهاباد ســه نوع فرش سنتی هوشار )افشــار(، تابلو فــرش و فرش های درشت بافت )زیگلر( تولید می شود. قربانــی اقدم با بیان اهمیت صادرات فرش دســتبافت و ضرورت بازاریابی برای این صنعت مــی افزاید: توجه به صادرات فرش مــی تواند عالوه بــر افزایش میزان تولیــد بر کیفیت و ارتقای آن جهت حضور بیشــتر در بازارهای جهانــی بیفزاید. با توجه به سیاســت های اقتصادی دولت برای گســترش صــادرات غیرنفتی، توان و پتانســیل هــای آذربایجان غربی و وجود نیــروی کار ماهر در مناطق شهری و روستایی استان، الزم است که مســئوالن با اجرای برنامه هایی زمینه را برای گســترش دوباره این صنعت در بین خانوارها فراهم سازند. ایــن برنامه ها مــی تواند به صورت اعطــای تســهیالت، تخفیف های بیمه ای بــرای بافنــدگان و ایجاد بسترهای مناســب برای تجارت این کاالی نفیــس در بازارهــای جهانی باشد.

اقتصاد برتر

منبع :