در حاشیه

دست چین در صنایع‌دستی ایران

هرچند به گفته مسئولان سازمان میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری واردات شش میلیون دلاری صنایع‌دستی از چین تاثیری بر جایگاه صنایع‌دستی ایران نداشته است اما منسوخ شدن برخی از رشته‌ها، کاهش تقاضا برای تولید، نادیده گرفتن نیازهای هنرمندان و از دست دادن بازارهای جهانی در تولید رشته‌هایی مانند فرش از دلایلی است که می‌توان گفت صنایع‌دستی جایگاه خود را از دست داده و رونق دادن به این بازار نیاز به برنامه‌ریزی دقیق و مدون از سوی مسئولان دارد.

آنچه باعث بروز مشکل برای صنایع‌دستی شده واردات غیرقانونی صنایع‌دستی بی‌کیفیت به داخل کشور است که در این راستا نیز باید دستگاه‌های مربوطه در مقابل واردات قاچاق اقدام کنند.
راه‌اندازی چهار نقطه مشخص مرکز فروش صنایع‌دستی در کل کشور، تشویق سرمایه‌گذاران مقیم خارج و راه‌اندازی مرکز فروش صنایع‌دستی در میلان ایتالیا از عمده‌ترین برنامه‌هایی است که از
سوی معاونت صنایع‌دستی سازمان میراث فرهنگی،صنایع‌دستی و گردشگری دنبال می‌شود. یکی از مباحثی که در معرفی صنایع‌دستی به گردشگران داخلی و خارجی باید به آن توجه داشت بحث معرفی و تبلیغ رشته‌های صنایع‌دستی در رسانه‌های جمعی است؛ معضلی که سال‌هاست جای خالی آن در لابه‌لای برنامه‌های صدا و سیما دیده می‌شود. بهمن نامورمطلق، معاون صنایع‌دستی سازمان میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری کشور می‌گوید: «ورود به مباحث فرهنگی مانند صنایع‌دستی نباید در حد رفع تکلیف باشد اما در کنار آن ساعت‌ها برای تبلیغ کالاهای مختلف وقت گذاشت. زمانی که صدا و سیما به‌طور واقعی در ترویج صنایع‌دستی اقدام نمی‌کند چگونه می‌توان از دیگران انتظار داشته باشیم که برای ما کاری کنند.» او درباره برخورد با مراکز فروش صنایع‌دستی قاچاق می‌افزاید: «سازمان میراث فرهنگی، صنایع‌دستی و گردشگری قدرت قانونی تعطیل کردن مراکزی را که اقدام به فروش صنایع‌دستی قاچاق می‌کنند، ندارد به همین دلیل ما نیز تاسف می‌خوریم که برخی از مراکز سنتی کشور مانند «سرای موشیر» باید مرکز فروش صنایع‌دستی بی‌کیفیت خارجی شود.»

برنامه‌ریزی درستی برای حمایت از صنایع‌دستی وجود ندارد
اتفاقی که در حوزه صنایع‌دستی رقم خورده این است که رشته‌های این صنعت در کشورهای اروپایی، آفریقایی و آسیایی به‌ویژه چین پخش شده است و آنها به راحتی با کپی این هنرها بازار این تولیدات را به خود اختصاص داده‌اند.
محمدجواد نظری نایب‌رئیس اول فراکسیون صنایع‌دستی تازه‌تاسیس در مجلس شورای اسلامی می‌گوید: «متاسفانه صنایع‌دستی هیچ جایگاهی در کشور ندارد و این ضعف برمی‌گردد به نبود برنامه‌ریزی درست و مدون از سوی دولت و دستگاه‌های متولی و در این میان هیچ نهادی هم خود را ملزم به پاسخگویی به مجلس نمی‌داند.»
او با اشاره به اینکه در سال‌های گذشته به حوزه میراث فرهنگی و صنایع‌دستی اهمیت داده نشده است، می‌افزاید: «همه دنیا از میراث و صنایع‌دستی کشور ایران الگو می‌گیرند که نمونه بارز آن تولید فرش‌های بی‌کیفیت به جای فرش‌های دستباف است.» انحصار تولیدات صنایع‌دستی ایران توسط برخی از کشورها که صنعت قابل‌توجهی برای ارائه به بازار جهانی نداشتند تنها منوط به فرش نمی‌شود بلکه سایر تولیدات صنایع‌دستی کشور نیز به‌طور غیرقابل تصوری در چند سال اخیر بازار خود را از دست داده‌اند و این مشکل در چند دهه گذشته نیز وجود داشته که یک برنامه ثابت و پایداری را برای توسعه و حمایت از رشته‌های صنایع‌دستی نداشتند. یک دولت برنامه ارائه می‌داد و تا می‌خواست این برنامه به نتیجه نهایی برسد عمر دولت تمام و مدیران عوض می‌شدند و این مساله تاثیر بسزایی در پایین آمدن راندمان کاری صنایع‌دستی داشت.
نظری، از ورود فراکسیون صنایع‌دستی به موضوعات مطرح شده خبر می‌دهد و می‌گوید: «این روزها تمام فعالیت کشور حول محور مذاکرات هسته‌ای می‌چرخد و کسی به موضوعاتی مانند صنایع‌دستی و هنرهای سنتی اهمیتی نمی‌دهد اما امید است با آغاز رسمی فراکسیون موضوعات فرهنگی در صدر اخبار قرار گیرد.»
حال چشم همه هنرمندان و صنعتگران صنایع‌دستی به نمایندگان مجلس و اعضای فراکسیون صنایع‌دستی است تا با تعیین برنامه‌ها و راهکارهای مشخص و جامع باری از مشکلات آنان را از دوش‌شان بردارند.

نسرین نیکنام

فرهیختگان

منبع :