اخبار فرش

شرکت فرش کرمان از مرگ تدریجی نجات پیدا کرده است

هفته‌ی گذشته نهمین دوره‌ی المپیاد کشوری فرش دست‌باف ایران برای دومین‌بار به میزبانی کرمان برگزار شد.

در حاشیه‌ی برگزاری دوروزه‌ی این المپیاد، با استاد «منوچهر مظفری» هنرمند کرمانی و ملی فرش دست‌باف واستاد دانشگاه که در ابتدای سال‌جاری از اثر ویژه‌ی او با عنوان «قالی جلد قرآن کریم» رونمایی شد، گفت‌وگو کردیم و علاوه بر صحبت درباره‌ی ویژگی‌های منحصربه‌فرد این اثر، نظر این هنرمند عرصه‌ی فرش دست‌باف را در خصوص مشکلات فرش دست‌باف و راه‌های ارتقای جایگاه آن جویا شدیم.

ابتدا در مورد ویژگی‌های اثر قالی جلد قرآن کریم و انگیزه و هدف‌تان از خلق این اثر بگویید.

پخش نشدن چندروزه‌ی صدای اذان از مسجد محله‌مان بود که مرا به این فکر انداخت که کاری انجام دهم تا بتوانیم صدای اذان را به‌طور مداوم و در زمان مشخص آن در همه‌جا داشته باشیم. این فرش قابلیت پخش اذان در ساعت مشخص و در همه‌جای دنیا را دارد. در بافت این فرش از سیم نوری استفاده شده؛ قابل تنظیم در سه و پنج زمان برای پخش اذان است؛ به‌صورت مستقیم به GPS وصل است و در هرجای دنیا که باشد، متناسب با ساعت آن‌جا و اوقات شرعی آن، قرآن و سپس اذان را پخش می‌کند و هم‌زمان تصویر جلد قرآن کریم نیز روشن می‌شود و به هفت‌رنگ تغییر می‌کند که فضای بسیار زیبایی را به‌وجود می‌آورد.

خوش‌بختانه امروز علاقه‌ی زیادی در بین دانشجویان رشته‌ی بافت فرش برای ادامه‌ی این کار و بافت قالی‌های مشابه شکل گرفته؛ در واقع این کار علاوه بر وجهه‌ی هنری، علمی و مذهبی خود، جنبه‌ی اقتصادی هم پیدا کرده است. بافت این فرش برای بافندگان معمولی مقدور نیست و فقط از عهده‌ی دانشجوهای این رشته برمی‌آید. این نکته می‌تواند موجب اشتغال‌زایی برای دانشجویان رشته‌ی بافت فرش هم بشود.

بافت قالی جلد قرآن کریم در سال 86 به اتمام رسید؛ اما رونمایی از آن ‌را تا سال‌جاری که توانستیم سیم نوری لازم را برای خلق آثار بعدی پیدا کنیم، به تعویق انداختیم؛ چون هدف اصلی من تولید انبوه این اثر بود. در آن‌زمان سیم نوری را به طور اتفاقی در بازار پیدا کردم و بعد از آن دیگر جایی ندیدم، تا این‌که در سال 91 از طریق یکی از دوستان در انگلیس سیم نوری پیدا کردیم و اقدام به خرید آن کردیم.

اثر جدید قالی جلد قرآن کریم چه تفاوتی با نخستین نمونه‌ی آن دارد و چه‌موقع روانه‌ی بازار خواهد شد؟
اثر جدید قالی جلد قرآن کریم، مجهز به کنترل از راه دور است و دیگر لازم نیست برای روشن کردن حتماً در کنار آن قرار بگیریم و کلیدش را روشن کنیم.
این اثر در سه اندازه‌ی مختلف برای مساجد، ارگان‌های دولتی و منازل ساخته می‌شود. بعد از اتمام چند نمونه از این آثار، نمایشگاهی برپا می‌کنیم و آن‌ها را برای بازدید و خرید عرضه می‌کنیم. امیدواریم بتوانیم این نمایشگاه را در خرداد سال آینده و با حدود 20 اثر قالی جلد قرآن کریم برپا کنیم.

وضعیت فعلی فرش دست‌باف کرمان را چه‌طور ارزیابی می‌کنید؟ چه مسایلی موجب کاهش استقبال از فرش دست‌باف شده است؟
مشکل اصلی قالی دست‌باف در کشور ما استفاده از مواد اولیه‌ی نامرغوب است. مواد اولیه به صورت متفرقه وارد می‌شود و نظارت خوبی بر واردات آن وجود ندارد. استفاده از رنگ‌های گیاهی در اکثر شهر‌ها کنار گذاشته شده است.
علت اصلی دور شدن مردم از خرید قالی دست‌باف، شیمیایی و غیرطبیعی شدن مواد اولیه و رنگ به‌کاررفته در بافت فرش است و این‌که با وجود چنین کیفیت پایینی، قیمت بالا هم دارند. از گذشته ضرب‌المثلی وجود داشت که برای بیان مرغوبیت چیزی، آن را به قالی کرمان تشبیه می‌کردند که هرچه بیش‌تر پا می‌خورد زیباتر می‌شود. ما نباید چنین ارزشی را از دست بدهیم. قالی کرمان به دلیل استفاده از مواد و رنگ بسیار مرغوب و گیاهی، به مرور زمان و روزبه‌روز زیباتر و باارزش‌تر می‌شود. در واقع، رنگ‌ها به مرور زمان و با پاخوردن بیش‌تر، به اصطلاح باز می‌شوند و جلوه‌ی بیش‌تری پیدا می‌کنند. وقتی در بافت فرش از رنگ و مواد نامرغوب استفاده شود، ارزش و جایگاه خود را در بین مردم از دست می‌دهد و آن‌ها خرید قالی ماشینی را ترجیح می‌دهند و این در حالی است ‌که خطر ابتلا به سرطان و حساسیت پوست بر اثر تماس با قالی‌های ماشینی ثابت شده است.

یکی از عوامل مهم در کاهش خرید قالی دست‌باف در بین مردم، بالا بودن قیمت آن است؛ آیا راهکاری برای کاهش قیمت قالی دست‌باف و در عین حال حفظ کیفیت آن وجود دارد؟
برای پایین آوردن قیمت تمام‌شده‌ی قالی دست‌باف می‌توان از تکنیک‌هایی مانند پایین آوردن رج‌شمار و گره‌های قالی استفاده کرد. ضمن این‌که برای حفظ زیبایی آن باید نوع طرح را با تعداد رج‌شمار هماهنگ‌ کنیم. در این صورت می‌توانیم قیمت تمام‌شده‌ی فرش را به یک‌سوم هم کاهش دهیم؛ ضمن این‌که کیفیت بافت، مواد اولیه‌ و رنگ به‌کاررفته در آن عالی ا‌ست. مردم باید بدانند که قالی دست‌باف باکیفیت، بعد از گذشت سالیان، ارزش بیش‌تری پیدا می‌کند و صاحب آن می‌تواند قالی را با قیمت چندین برابر بیش‌تر از زمان خرید بفروشد؛ در واقع خرید قالی دست‌باف، نوعی سرمایه‌گذاری محسوب می‌شود.
در گذشته بعد از نفت، بزرگ‌ترین صادرات ما قالی بوده است. امروز هم با برطرف کردن ایراداتی که در گذر زمان متوجه فرش دست‌باف‌مان شده، می‌توانیم آن ‌را به دوران اوج و شکوه خود برگردانیم.

شما به‌عنوان فعال عرصه‌ی فرش دست‌باف چه مشکلاتی دارید و در حال حاضر شرکت سهامی فرش کرمان چه وضعیتی دارد؟
شرکت سهامی فرش کرمان با قدمت بیش از صد سال، به دلیل استفاده‌ی یکی از دستگاه‌های اجرایی از سند شرکت سهامی فرش کرمان برای دریافت وام بانکی و عدم پرداخت بدهی بانک، در معرض تعطیلی و فروش توسط بانک قرار داشت. بنده در این خصوص با یکی از کارگردانانی که از تهران برای ساخت فیلم وارد این مجموعه شده بود، صحبت‌هایی داشتم که از شبکه‌ی سراسری منتشر شد. خوش‌بختانه استاندار کرمان با شنیدن این صحبت‌ها و مشکل شرکت فرش، درصدد حل مشکل شرکت فرش که میراث ارزش‌مند تاریخی و هنری شهر است، برآمدند و مساعدت‌های فراوانی داشتند. در صحبتی که با ایشان داشتم، این موضوع را مطرح کردم که زمانی در شرکت فرش کرمان، بزرگانی از کشورهای اروپایی برای بستن قرارداد و خریدهای کلان می‌آمدند؛ اما متاسفانه امروز موریانه‌ها جای آن‌ها را در شرکت فرش کرمان گرفته‌اند. شرکت فرش کرمان موزه‌ای ارزش‌مند است. دستگاه حلاجی ما متعلق به صد و سه سال پیش است و هنوز با موتور دیزلی کار می‌کند. استاندار نیز از شرکت فرش بازدید داشتند و از همان زمان مساعدت جدی کردند. خوش‌بختانه با هم‌کاری دل‌سوزانه‌ی استاندار، مشکل بانکی شرکت فرش رفع شده و شرکت فرش کرمان از مرگ تدریجی نجات پیدا کرده است. مایه‌ی افتخار است که به هم‌شهریان کرمانی این مژده را بدهم که مقرر شده قالی‌های صحن حضرت زهرا (سلام‌الله‌علیها) در عتبات عالیات به‌دست هنرمندان فرش‌باف کرمانی و در محل شرکت سهامی فرش کرمان بافته شود. تفاهم‌نامه‌ی آن نیز بین استاندار و وزیر صنعت، معدن و تجارت امضا شده و چله‌کشی دارهای قالی انجام شده است. در بافت این فرش‌ها از مواد اولیه‌ی کاملاً مرغوب و گیاهی استفاده می‌شود. هزینه‌ی این طرح از کمک‌های مردمی و از سوی سازمان عتبات عالیات تامین می‌شود و با اجرای آن، که در سال جدید آغاز می‌شود، برای بافندگان زیادی اشتغال‌زایی خواهد شد.
فهیمه رضاقلی

خبرگزاری کرنا

منبع :