در حاشیه

چیستی و چرایی پژوهش (1)

پژوهش یا تحقیق به فرآیندی "هوشیارانه" و "سامانمند" برای یافت، بازگویی و بازنگری پدیده‌ها، رخدادها، رفتارها و انگاشته ها اطلاق میشود. که از دو بعد «یافت پرسش پژوهش» و دیگر «پاسخ دادن به آن» تشکیل میشود؛ که به منظور اکتشاف، تبیین، توصیف، پیش بینی و ... به کار گرفته میشود.


انواع پژوهش:
پژوهش ها با توجه به روش مورد استفاده و کاربردشان گونه های مختلفی دارند.
از نظر کاربرد:
1. بنیادی: کاربرد این پژوهش ها، گسترش شناخت علمی و مرزهای علمی ست.مشخصات این پژوهش ها عبارت است از:
1.1. وقت‌گير بوده و براى کشف مجهول نياز به زمان طولانى دارد.
1.2. هزينه‌بر است و احتياج به منابع مالى زياد دارد.
1.3. معمولاً به‌وسيلهٔ مراکز علمى و دانشگاهى انجام مى‌شود، زيرا مأموريت اصلى آنها توسعه قلمرو معرفتى بشر است.
2. کاربردی:
2.1. از نظر زمانى زودتر از تحقيقات بنيادى انجام مى‌گيرند.
2.2. درآمدزا هستند و به همين دليل طرفداران بيشترى دارند.
2.3. عمدتاً سازمان‌هاى دولتى و خصوصى و کارخانه‌ها ولى گاه دانشگاهها و مراکز تحقيقاتى نيز اين تحقيقات را انجام مى‌دهند.
از نظر روش:
1. روش تاریخی: این روش برای شناخت وقایع گذشته به کار میرود و در آن محقق دست به بازآفرینی گذشته (و نه آفرینش گذشته) میزند. در این روش منابع به دو دسته تقسیم می شوند که عبارتند از: دسته اول دست نوشته ی کسانی که در واقعه ی مورد نظر حضور داشته اند و دسته دوم دست نوشته های دیگران.
2. روش توصیفی: مطالعات توصیفی در زمان حال صورت میگیرند و به توضیح و تفسیر شرایط موجود میپردازند.
2.1. برآوردی: قبل از انجام پروژه صورت میگیرد و هدف آن پیش بینی آینده پروژه است.
2.2. ارزشیابی: بعد از اتمام کار صورت میگیرد و هدف آن برآورد میزان موفقیت پروژه است.
2.3. موردی: در این روش، پژوهشگر دست به مطالعه ی همه جانبه ی یک مورد در مدت زمانی مشخص میزند. این مورد میتواند یک فرد و یا یک گروه باشد.
2.4. پیمایش: برخلاف مطالعات موردی، در پیمایش، پژوهشگر طیف وسیعی از افراد را در یک جنبه، مورد مطالعه قرار میدهد.
3. روش تجربی: این روش به خاطر دقت در اندازه گیری داده ها، برای آزمون فرضیه ها صورت میگیرد.
3.1. آزمایشگاهی: در این روش پژوهشگر، داوطلبان را در شرایط آزمایشگاهی قرار داده و با تشکیل گروه آزمایش و کنترل، و تعیین پارامتر های متغیر و ثابت، میران اثر گذاری پارامتر مورد آزمایش را اندازه گیری میکند. یکی از مهمترین نقطه ضعف های این روش عدم کفایت در شبیه سازی واقعیت است.
3.2. شبه آزمایشگاهی (آزمایش در میدان): برای جبران نقطه ضعف روش آزمایشگاهی، بعضی از محققین شرایط آزمایشگاهی را سعی میکنند در دنیای واقعی و در میدان عمل پیاده کنند. نقطه ضعف این روش، سختی کنترل پارامترهای گوناگون است.

منبع :