نواحی و مناطق قالی بافی

فرش خراسان (بخش یک)

استان خراسان مساحتی در حدود، یک پنجم سطح کشور را در بر گرفته است. این استان با کشورهای شوروی سابق، افغانستان و استانهای سیستان و بلوچستان، کرمان، یزد، اصفهان، سمنان و مازندران همسایه است.


در طی تاریخ اقوام گوناگونی در این منطقه سکنی گزیده‌اند، که در میان آن‌ها فرش و فرش بافی به عنوان هنر مردمی و یکی از راههای معیشت آن‌ها تلقی می‌گردید.
بدیهی است، با وجود مراکزی چون: مشهد، بیرجند، کاشمر و ....که هر یک به نوبه خود از پیشینه‌ای خاص برخوردار می‌باشد. نقش مایه‌های موجود در نقشه‌های قالی منطقه از تنوع و دگرگونی خاصی برخوردار می‌باشد.
۲ـ ۱ـ بیان مسئله:
۱ـ سوابق قالیبافی در خراسان چیست؟
۲ـ مراکز عمده قالیبافی در خراسان کدامند؟
۳ـ نقش مایه رایج در فرش خراسان چیست؟
۳ـ ۱ـ اهداف تحقیق:
۱ـ آشنایی با مناطق قالیبافی در خراسان.
۲ـ شناخت و معرفی نقش مایه‌های موجود در فرش منطقه.
۴ـ ۱ـ لغات تخصصی:
۱ـ فرش: در نوشته‌های باز مانده از زبان پهلوی برای فرش، جاسه و بستر واژه «ویسترگ «
vistarg)) آ‌مده است که واژه اخیر از «ویسترتن «(vistartan) به معنی گستردن می‌آید.
۲ـ نقش مایه: نقش تکرار شونده، برابر موتیف در برخی آثار فارسی مایه و در برخی بن مایه و بن نگار نامیده شده است.

فصل دوم
مواد و روش‌ها:
۱ـ ۲ـ نوع تحقیق:
در این تحقیق برای ارائه مطالب از روش توصیفی استفاده شده است.
۲ـ ۲ ـ روش تحقیق:
الف ـ مطالعات اسنادی و کتابخانه‌ای:
بخش اعظم مطالب تاریخی و دیگر اطلاعات بدست آمده را تشکیل می‌دهد.
ب ـ مطالعات اینترنتی:
بیشتر اطلاعات مربوط به نقوش مربوط به مناطق مختلف از این طریق بدست آمده است.
ج ـ تحقیقات می‌دانی:
بخش مربوط به تصاویر موجود در تحقیق با این روش انجام گردید.
۳ـ ۲ـ فرضیه تحقیق:
با توجه به اقلیم خراسان، آیا نقش مایه موجود در فرش آن یکسان و یکنواخت است؟
۴ـ ۲ جامعه آماری:
طرح‌ها و نقوشی که در قالیهای اقوام خراسان به کار رفته است.
۵ـ ۲ـ ارزش علمی:
این مقاله از نظر ارزش علمی توسط استاد گرامی، آقای اصراری به تایید رسیده است.
۶‌ـ ۲ ـ پیشینه تاریخی تحقیق:
۱ـ دکتر آذرپاد، حسن ـ حشمتی رضوی، فضل الله فرشنامه ایران ویراستار: شهره انصاری، تاریخی انتشار ۱۳۷۲ در این کتاب به قالی ایران و مناطق مختلف قالیبافی در آن پرداخته شده است.
۲ـ صور اسرافیل، شیرین، طراحان بزرگ فرش ایران،
در این کتاب به پیشینه طراحی فرش در ایران اشاره شده و شرحی از سرگذشت افراد نامی در این زمینه نقل شده است
۳ـ حضوری، علی، فرش سیستان
در آن به کنکاش و جستجو درباره قالی و قالی بافی در سیستان پرداخته شده و در این مقام به اقوام بلوچ نیز پرداخته شده است.
۴ـ ژوله، تورج، پژوهشی در فرش ایران
این کتاب شامل بخشهای مختلف در زمینه قالی و قالیبافی است. که به معرفی و یا بررسی ابزار، مواد نقوش و یا مراکز قالیبافی و .... در ایران پرداخته شده است.
۵ـ ادوارد، سیسیل، قالی ایران، مترجم مهینوخت صبا
این کتاب شرحی است درباره قالی و قالیبافی در ایران.
۶ـ رمضانعرب، فرانک، طرح‌ها و نقش‌های قالی ایران، شرکت سهامی فرش ایران
در این تحقیق به طور مختصر درباره برخی نقوش موجود در فرش ایران مطالبی درجه شده است.
۷ـ شورورزی، بقول، قالی و قالی بافی خراسان
این تحقیق نیز به بیان اطلاعاتی درباره خراسان و قالی و قالی بافی در آن می‌پردازد.
۸ـ‌پور شافعی، ایمان، دستبافته‌های اقوام بلوچ زیر کوه قائنات. www. lranGhali. com
۹ـ طرح‌ها و نقوش فرش خراسان، سایت علمی پژوهشی فرش ایران، تاریخ نشر ۱۱، آبان، ۸۴
www، Rugart. orglDocl Doc. ASP
که شامل جداول طبقه بندی شده با نقوش فرش خراسان است.
۱۰ـ چالش و فرصت‌ها برای فرش خراسان
www. Rugart. org/News/New/ASP
که در این مقاله بر شرحی مختصر از استان خراسان و سپس معرفی نقش مایه مراکز عمده قالیبافی آن پرداخته شده و طرح چالش‌ها و فرصت‌ها برای فرش منطقه پرداخته است.

 

منبع :