اساتید فرش

آشنایی با "استاد جعفر پاکدست سردرودی" به انگیزه برگزاری همایش نقد و بررسی مستندهای قالی آذربایجان

استاد جعفر پاکدست سردرودی در سال ۱۳۱۰ در سردرود، که شهرستانی کوچک از توابع تبریز می‌باشد، به دنیا آمد.

· نام: جعفر پاکدست سردرودی

· تاریخ تولد: ۱۳۱۰

· محل تولد: سردرود تبریز

 استاد پاکدست در سال ۱۳۱۰ در سردرود، که شهرستانی کوچک از توابع تبریز می‌باشد، به دنیا آمد. او در خانواده‌ای زحمت کش و کشاورز پرورش یافت. پدر وی دوست داشت فرزندانش صاحب حرفه و صنعتی شوند، از این رو فرزندانش را به کارگاه بافندگی که در همسایگی آن‌ها بود فرستاد تا فرزندش در ساعات فراغت به فراگیری این فن بپردازد.

 استاد پاکدست با علاقه و پشتکاری که در کار بافت داشت، به سرعت مراحل آموزش را گذراند و تا حد استادی پیشرفت کرد. علاقه استاد به فرش تا حدی بود که او را بر آن داشت تا رنگرزی را هم فراگیرد و این فن را با شیوه رنگرزی گیاهی آموخت.

 بعد از مدتی به این مقدار نیز بسنده نکرد و سعی در آموختن هنر طراحی و نقاشی نمود و از آن زمان بود که دریافت نقاشی فرش‌‌ همان است که در پی آن بوده است. هر فرش را با دقت می‌نگریست و به خاطر می‌سپرد. درآغاز به صورت رایگان طراحی می‌کرد، زیرا می‌پنداشت که کار‌هایش ابتدایی و پر نقص است. این کار باعث پیشرفت روز افزون طراحی او شد. برای بهبود طراحیش زیاد طرح می‌زد. پس از گذشت مدت زمانی او برای خود طراح ماهری شد و در بازار تبریز کارگاهی به شکل آتلیه فراهم نمود و به عنوان طراح مشغول به کار شد.

 استاد در این کارگاه برا ی بافندگانی چون مرحوم حاج ابوالقاسم جوان، آقای حنیفه‌زاده، کارگاه فرش عالی در مرند و چندین کارگاه دیگر طرح می‌زد تا اینکه در سال ۱۳۴۲ به طور رسمی در شرکت سهامی فرش ایران استخدام و مشغول به کار شد. استاد در این دوران به طرحهای استانهای دیگر که توسط استادان محلی کار می‌شد، آشنا گردید. شرکت فرش ایران سفارشهای زیادی از تجار مقیم خارج از کشور داشت که خواهان بازسازی طرحهای بدیع و بی‌نظیر دوران صفوی و قبل از آن بودند که از روی اصل طرح بازسازی می‌شد. و امروزه آن طرح‌ها به شکل قالی زینت بخش موزه‌های مختلف جهان است.

 از جمله فرش‌هایی که استاد بازسازی آن را به عهده گرفت، طرح فرش غیاث الدین موسوم به قالی شکارگاه و طرح ترنج با گل و جانور معروف به قالی میلان و طرح فرش شیخ صفی بوده است. همچنین طرحهای زیادی را به سفارش مسئولان اوقاف عربستان صعودی برای اماکن معتبر آن کشور طراحی نموده است. استاد برای سفارتخانه‌های ایران در خارج و تالار مجلس شورای ملی (در آن وقت) و همچنین موزه آستان قدس رضوی، سفارشاتی را طراحی نموده است، که از آن طرح‌ها به صورت انبوه فرش تولید شده است و به خاطر علاقه زیادی که به هنرطراحی فرش دارد، در راه زنده نگاه داشتن این هنر اقدام به برگزاری چندین دوره کالاس آموزش طراحی و بافت قالی در شرکت سهامی فرش ایران کرد که شاگردان زیادی را تربیت نموده است.

 در طرحهای استاد، نکته قابل ملاحظه تقسیم بندی واگیر حاشیه طرحهاست. او همیشه سعی می‌کند حاشیه در گوشه به صورت قرینه در آید. و در این تقسیم بندی حساسیت خاصی دارد. وی طرحهای برگرفته از هندسه نقوش را در قالبهای سنتی به زیبایی اجرا می‌کند و گل‌ها را کاملاً قرینه و با جزئیات زیاد و در عین حال متناسب، طراحی می‌کند. طراحی با اسلیمی‌هایش نیز در نوع خود بسیار هنرمندانه و ظریف است و خصوصیات این طرح‌ها یش، وی را به هنرمندی صاحب قلم مبدل ساخته است.

قالی ایران

منبع :