نقوش و طرح های فرش

گزارش ایمنا از منسوجات اصفهان در موزه ویکتوریا و آلبرت لندن؛ شهرت "قالی اصفهانی" با نام "فرش لهستانی"!

موزه ی ویکتوریا و آلبرت در شهر لندن بزرگترین موزه ی هنر و طراحی جهان است. این موزه 19 هزار اثر از تمدن اسلام در خاورمیانه و شمال آفریقا در بردارد که این آثار متعلق به آغازین ایام ظهور اسلام یعنی قرن 7 میلادی تا اوایل قرن 20 است.

مجموعه های این موزه شامل آثار فلزکاری، کاشی کاری، معماری، هنرهای وایسته به چوب و منسوجات است که بخش عمده ی آنها آثار ایرانی است.به علاوه آثاری از دوران اسلامی کشورهای ترکیه، عراق، مصر، سوریه و کشورهای شمال آفریقا در این موزه یافت می شود. 
در این گزارش به معرفی تعدادی از آثار موجود در این موزه، که منسوب به اصفهان هستند، می پردازیم و این گزارش به منسوجات تولید شده در اصفهان در قالب فرش و پارچه اختصاص دارد.   

فرش لهستانی! 



این قالی ایرانی در سال های 1600 تا 1625 در شهر اصفهان و با تاروپود ابریشم بافته شده است. نقشه این قطعه فرش تقریبا مشابه یک فرش بزرگ موقوفه در حرم امام علی (ع) در نجف اشرف است که احتمالا از سوی شاه عباس کبیر به آن آستان مقدس اهدا شده است. اما چرا به این فرش اصفهانی، فرش لهستانی گفته می شود؟ 
در اوایل قرن 17 تعداد زیادی از فرش هایی به این سبک به واسطه ی تجارت و یا به عنوان هدایای سلطنتی به اروپا آورده شد. تعداد زیادی از این نمونه ها در کشور لهستان یافت شد و این مسئله موجب شد که بعدها این تولیدات به اشتباه لهستانی محسوب شوند! همین موضوع موجب ترویج عبارت "فرش لهستانی" گردید.     

فرش امپراطور 

این فرش که در اواخر قرن 16 و اوایل قرن 17 در اصفهان با تاروپود ابریشم و بر پایه ی کرک بافته می شده است، نمونه ای از یک گروه کوچک از فرش های بسیار باکیفیتی است که یکی از نمونه های دیگر آن فرشی است که "فرش امپراطور" نامیده می شود و در شهر وین قرار دارد. این قالی هم بخاطر زمینه ی سفید حاشیه و هم به دلیل تصویرپردازی بسیار زنده و طبیعی حیوانات مورد توجه قرار دارد.     

ردای ارمنی  

این قطعه که یک قالیچه به نظر می رسد، در واقع یک ردای ابریشم است. این ردا نمونه ی بسیار عالی از هنر پارچه بافی است که در قرن 17 در اصفهان بافته می شده است. اینگونه ردا که به "شورجار" معروف است، برای مسیحیان ساکن در اصفهان بافته می شده که تحت حکومت اسلام در این شهر می زیسته اند. کلیسای ارامنه در اصفهان جمعیت قابل توجهی دارد و در قرن 17 عبادت کنندگان ارمنی این لباس را برای اجرای مراسم عشاء ربانی به تن می کرده اند. فرم نیمه گرد این لباس شبیه رداهای غربی است. 

 
هنگامی که این ردا بر تن قرار گیرد، نقش صلیب در پشت آن و تصاویر مریم مقدس و جبرئیل به نشانه ی بشارت، بر سینه ی عبادت کننده قرار می گیرند. این شورجار با دست و با نخ کرک و ابریشم بسیار ظریف بافته شده است. به نظر می رسد مالک قبلی این ردا آن را به چند تکه تقسیم کرده تا بتواند از طرح آن نقشه های فرش ترسیم کند.   

قطعه پارچه مخمل ابریشم 


این سبک پارچه مخمل ابریشم در سال های 1600 تا 1700 در شهر اصفهان به عنوان پارچه لباسی بافته می شد. این نمونه تنها یکی از قطعه پارچه های فراوانی است که در عصر ثروت اصفهان هم برای استفاده محلی و هم برای صادرات بافته می شد. نقش بسیاری از این پارچه ها گل و بوته بوده است. برخی از آنها ترکیبی از گل های طبیعی و برخی دیگر همچون این عکس طرح شکوفه های فانتزی هستند. 
شاه عباس اول هنگامی که کمی قبل از سال 1600 اصفهان را به عنوان پایتخت خود انتخاب کرد، این شهر را به عنوان مرکز تولید پارچه های لوکس و تجملاتی توسعه داد.
       


این قطعه پارچه مخمل ابریشم گلدار نیز در قرن 17 در اصفهان تولید شده است. طرح این پارچه نقش مکرر گل لاله و پروانه به رنگ های آبی، زرد و سفید و بر زمینه ی زردرنگ است.  

خبرگزاری ایمنا

منبع :