اخبار فرش

آسمان قالی و قالیباف هر دو ابری است

بازار قالی که حال و روز چندان خوشی نداشت با حذف بیمه قالیبافان و اما و اگرهای به وجود آمده در این بخش اوضاعی وخیم‌تر پیدا کرده است.


خبرگزاری فارس: آسمان قالی و قالیباف هر دو ابری است

به گزارش خبرگزاری فارس – صبا صداقت: با حالتی قوز کرده پشت دار قالی نشسته است، عینک ته استکانی‌اش را روی چشمانش جابه‌جا می‌کند.

مهتابی‌های بلند از سقف تا پایین، بالای سر قالی آویزان شده چون فضا زیرزمین است و نورگیر مناسبی ندارد همه اعضای خانواده عینک دارند و بدون آن نمی‌توانند قالیبافی کنند و به گفته خودشان همه آنها بعد از قالیبافی عینکی شده‌اند.

قلاب‌های مخصوص به دست گرفته‌اند و میان چله‌ها می‌برند و ریشه می‌زنند یکی نقشه‌ را می‌بافد، رنگ‌ها را یکی پس از دیگری در کنار هم قرار می‌دهد، انگار نقشه را حفظ است و بقیه به قول خودشان چاله پر می‌کنند و طولی نمی‌کشد که یک رج تمام می‌شود.

از وضعیت آنها می‌توان فهمید که به قالیبافی صرفا به عنوان کسب در آمد نگاه می‌کنند و با بافتن قالی برای کسب روزی حلال تلاش می‌کنند.

در شهر قم افراد زیادی به کار قالیبافی می‌پردازند و هنر قالیبافی ریشه‌ای چندین ساله و در گذشته بیشتر برای استفاده و نیاز خود مردم قالی می‌بافتند و از طرح‌های ذهنی و ساده استفاده می‌کردند اما امروزه نقشه‌های معینی برای این‌کار در نظر گرفته شده است.

انگشت‌شمارند کسانی که به عنوان هنر به قالیبافی بپردازند چرا که در وهله اول در آمدی که از آن حاصل می‌شود اهمیت دارد و خود را مقرر کرده‌اند تا در مدت زمان معلوم بافتن یک قالی را به پایان برسانند.

*‌ چشم انتظار آخرین رج

همه قالیبافان وقتی شروع به بافتن می‌کنند ذوق زیادی برای دیدن پایان کار دارند و همین موجب می‌شود تا ریشه روی ریشه بزنند.

هر کاری از روی عادت و تکرار باشد پس از مدتی موجب آزار فرد می‌شود، محبوبه چراغی، قالیبافی که علاوه بر این کار همزمان در سال سوم دبیرستان نیز مشغول تحصیل است در این‌باره می‌گوید: من صبح ها به مدرسه می‌روم و عصر‌ها را نیز مجبورم به قالیبافی مشغول شوم تا کمک حال پدر و مادرم باشم.

وی با اشاره به اینکه درس خواندن در کنار قالیبافی آسیب زیادی به چشم می‌رساند، بیان می‌کند: گاهی اوقات چشم‌هایم به شدت خسته می‌شوند و فشار زیادی را متحمل می‌شوم و همین فشار موجب شده تا سردرد‌های مکرر نیز به سراغم بیاید.

این نوجوان قالیباف که گلایه‌های زیادی دارد در ادامه می افزاید: در ابتدا که کار قالیبافی را شروع کردم ذوق زیادی داشتم و خوشحال بودم که چنین هنری را آموخته‌ام اما بعد‌ها با توجه به اینکه ساعت‌های زیادی را پشت دار قالی می‌گذراندم از این کار زده شدم.

علاوه بر کسانی که در منزل به قالیبافی مشغول هستند، برخی از افراد نیز مجبورند خارج از منزل و درون کارگاه‌ها قالیبافی کنند و این کار را در شرایط سخت انجام می‌دهند چون در کارگاه‌ها نیز مشکلاتی وجود دارد.

مسئول یکی از این کارگاه‌های قالیبافی که حدود 10 نفر زیر مجموعه او مشغول فعالیت هستند با بیان اینکه در این کارگاه‌ها ابتدا به افرادی که قالیبافی بلد نیستند آموزش داده می‌شود، می‌گوید: در این کارگاه‌ها زمینه‌ای فراهم شده است تا کسانی که به تنهایی نمی‌توانند قالی‌های بزرگ را به اتمام برساند و یا شرایط مکانی برای راه اندازی دار قالی ندارند، در اینجا فعالیت کنند.

علی اکبر حاتمی‌نژاد ادامه می‌دهد: معمولا کسانی که از روستا‌ها آمده و در قم به عنوان مهاجر ساکن هستند به دلیل نداشتن شغل وارد این کارگاه‌ها شده و مشغول قالیبافی می‌شوند.

وی با بیان اینکه نسبت به گذشته توجه به قالیبافان بیشتر شده است، عنوان می‌کند: بیمه قالیبافان یکی از مزایای کاری برای آنها است که افراد از ما معرفینامه گرفته و با مراجعه به سازمان تامین اجتماعی و طی مراحل لازم بیمه می‌شوند.

حاتمی اظهار می‌کند: اداره‌کل تامین اجتماعی اخیرا این کار را با حساسیت بیشتری انجام می‌دهد و حتی بیمه برخی از قالیبافان را نیز حذف کرده است.

صنعت و هنر فرشبافی در جای جای ایران و همچنین قم با مشکلات متعددی روبه‌رواست و همین موجب شده تا از پیشرفت خود عقب بماند و فرش قم نیز که به دلیل دارا بودن تنوع و طرح‌های ویژه در بازارهای داخلی و خارجی جایگاه ثابتی داشته دچار نقص در تولید و فروش شده است.

به گفته مسئولان بیش از 90‌ درصد فرش‌های بافته شده صادر می‌شوند و بیش از 10 هزار بافنده در شهر قم فعالیت مستمر دارند.

*‌ هنر دیرینه قالیبافی حال خوبی ندارد

بر اساس تحلیل کارشناسان این رشته تولید گسترده و کم هزینه فرش در کشور چین با طرح‌های کپی شده موجب شده تا صادرات ایران به خطر بیفتد و در این زمینه به نتیجه قابل قبولی نرسیم.

یکی دیگر از این مشکلات در زمینه فرش، عدم ثبات اقتصادی در کشور است که منجر به افزایش هزینه تولید فرش شده و کسانی که در این هنر سرمایه‌گذاری می‌کردند به دلیل هزینه‌های زیاد مجبورند کار را تعطیل کنند.

فقدان تبلیغات مناسب و مسائلی که ذکر شد باعث شده تا فرش ابریشم قم در در رتبه دهم صادرات قرار بگیرد.

* حذف بیمه برخی از قالیبافان

به گفته احمد امیر‌آبادی نماینده قم در چند روز اخیر واحد‌های تأمین اجتماعی در استان، اقدام به قطع بیمه قالیبافان و بافندگان فرش کرده‌اند چراکه قانون صرفا حجم تولید فرش و قالی را به‌عنوان مبنا تعیین کرده و از همین رو برخی از بافندگان به دلیل پایین بودن حجم تولید فرش عملا از مزایای بیمه بافندگان حذف شده‌اند.

نکته جالب اینجاست که به گفته مسئولان در سال 94 نیز هیچ یک از قالیبافان برای بیمه تأمین اجتماعی پذیرش نشده‌اند و با اینکه 5 سال از تصویب قانون در زمینه بیمه تأمین اجتماعی می‌گذرد تنها 450 هزار نفر از قالیبافان توانسته‌اند بیمه شوند.

هم‌اکنون نزدیک به 1.5 میلیون قالیباف در کشور چشم انتظار دستیابی به پوشش بیمه تأمین اجتماعی هستند.

سید مجتبی موسوی مدیرکل تامین اجتماعی استان قم درباره وضعیت بیمه قالیبافان به خبرنگار فارس می‌گوید: کسانی که قالیبافی را به عنوان شغل برگزیده‌اند مشمول بیمه تامین اجتماعی می‌شوند و قرار است تا با حساسیت بیشتری به بیمه قالیبافان بپردازیم چرا که در سال‌های قبل گزارش می‌شد عده‌ای که کار اصلی آنها قالیبافی نبود از این بیمه بهره می‌بردند.

وی با اشاره به اینکه نسبت به بیمه تمام قالیبافان اقدام خواهد شد، خاطرنشان می‌کند: بیمه تمام قالیبافان در دستور کار قرار گرفته است و پس از تحقیقات و مشخص شدن این که قالیبافی شغل یک فرد است نسبت به بیمه او اقدام خواهد شد.

طبق ماده 4 از آیین‌نامه اجرایی قانون بیمه‌های اجتماعی قالیبافان مصوبه مجلس در سال 88، 20 درصد حق بیمه سهم کارفرمایی از سوی دولت و هفت ‌درصد نیز از سوی بیمه شده پرداخت خواهد شد که به نظر می‌رسد به دلیل فقدان اختصاص بودجه از سوی دولت این قانون عملا اجرایی نمی‌شود.

در چنین شرایطی حمایت از شغل‌های خرد مانند صنایع‌دستی و قالیبافی شاید به چشم مردم و مسئولان نیاید اما بدون شک در اقتصاد کشور تأثیر بزرگی خواهد داشت.

خبرگزاری فارس

منبع :