مرمت و شستشوی فرش

فرش معيوب ؟ (بخش سیزدهم)

ريختن چله ها

AWT IMAGE

چله های فرش از دير بازبعنوان يکی از عوا مل زيبائی در فرش ايرانی بحساب می آيد وازهمين روست که بافندگان و توليدکنندگان خبره ؛ قبل ازآغازبه بافت متن اصلی فرش ؛ بر روی چله ها مهارت و سايقه ای از خويش را به نمايش می گذارند که نتيجه آن گليم بافها ؛ برجسته بافی ها ؛ دندان موشيها ؛ و ......می باشند که هرکدام بنوبه خود نقشی مضاعف در زيبائی فرش ايرانی دارند ؛ اما مع الاسف بسيار ديده می شود که قبل از آغاز مرحله استعمال ؛ بواسطه سهل انگاری بافندگان واهمال کاری فروشندگان وعدم آگاهی مصرف کنندگان فرش ؛ به سبب عدم مراعات نکات فنی در محکم نمودن سر و ته فرش بواسطه گليم بافی و يا دوگره زنی پس از مدتی فرش از زيبائی چله ها محروم شده و چه بسا صدمات جبران ناپذيری در دراز مدت به سر و ته فرش وارد می شود ؛ که البته فرشهای سر بافی شده موجود در موزه ها و کلکسيونهای دنيا و حتی کف بازار گواهی زنده بر اين مدعای تلخ است .

AWT IMAGE

د : وا رفتن شيرا زه

شيرازه يکی ازارکان اصلی در تضمين سلامت فرش بوده و نقشی مهم در تداوم استحکام آن در دراز مدت دارد ؛ بگونه ايکه حتی اهميت اين مطلب در جامعه نيز رواج يافته ونهايت وخامت اوضاع در هر پديده به از هم پاشيدن شيرازه تشبيه می شود .

عدم مراعات نکات فنی لازم درامرشيرازه پيچی ؛ خصوصا درموارديکه شيرازه پيچی بعد از مرحله بافت و حتی پس از مرحله سرويس انجام می شود ؛ موجب بروز عيوبی از قبيل : کيس عرضی ؛ وا رفتن شيرازه در مرحله استعمال ؛ کنده شدن شيرازه بهمراه کناره فرش و امثالهم خواهد بود که بعضا غير قابل جبران بوده و گاه در صورت مرمت نيز صدماتی به کيفيت اوليه فرش وارد خواهد شد .

AWT IMAGE

نکته : شيرازه پيچی صرفنظر از نوع آن ؛ در گذشته يکی از فنونی در امر قاليبافی بحساب می آمد که گويای سليقه ؛ تجربه ومهارت بافنده بوده و تقريبا دراکثريت قريب به اتفاق فرشهای توليدی ؛ شيرازه پيچی نيز همزمان با بافت انجام می يافت ؛ که متاسفانه امروزه اين سنت حسنه رو بفراموشی نهاده و کمتر فرشی را می توان پيدا نمود که شيرازه پيچی آن بهمراه بافت انجام يافته باشد . البته حقيقت مطلب آنست که امروزه ديگرنادرند بافندگانی که از عهده اين امر بر آيند ؛ چرا که شيرازه پيچی بر روی دستگاه بهمراه بافت ؛ برخلاف ظاهر ساده و شايد بی اهميت آن يکی از نکات بسيار حساس ؛ ظريف و فنی درامر توليد است که نيازمند حوصله ؛ تجربه و مهارت خاصی بوده وبه اذعان اهل فن از عهده هر بافنده ای بر نمی آيد . (البته منظور نگارنده در اين باب بيشتر متوجه توليدات شهری بافت منطقه آذر بايجان می باشد )

با توجه به توضيحات فوق و دقت در عکس ميتوان نتيجه گيری نمود که شيرازه پيچی بعد از مرحله بافت هرگز جايگزين مناسبی برای شيرازه همراه بافت نمی باشد ؛ و تجربه نيز گواه اين مدعاست که شيرازه پيچی بعد از مرحله بافت در مقام استحکام و ظرافت هرگز يارای برابری با شيرازه همراه بافت را نخواهد داشت .

AWT IMAGE

ذ : سوختن

سوختن نيز يکی از عيوبی می باشد که به جهت قابليت اشتعال سريع مواد مورد استفاده در فرش ؛ شايد در مرحله استعمال بر فرش عارض گردد ؛ البته اين امردرگذشته به جهت استفاده ازوسايل گرمايشی غيرمطمئن بيش از امروزه مصداق داشت ؛ اما با اينهمه کم نيستند فرشهای نفيسی که از اين جهت متحمل صدمات جبران ناپذيری شده اند . سوختن فرش چنانچه خفيف و جزئی باشد قابل رفع بوده ؛ ولی چنانچه عميق و وسيع باشد غير قابل جبران و حتی در صورت جبران نيز همواره عنوان فرش معيوب را بهمراه خواهد داشت .


سخن را با توضيح مکرراين نکته به پايان می برم که حد الامکان با سعی دررعايت اختصار؛ تا بدانجا که به اصل مطلب خلل وارد نشود ؛ با چشم پوشی از ورود در جزئيات مطالب ؛ پرهيزازاطاله کلام نمودم ؛ تا باشد به فضل الهی چنانچه فرصتی دوباره بود وعمری باقي؛ در آينده در ادامه همين مطلب به بررسی راههای پيشگيری و روشهای سنتی و علمی اصلاح و رفع عيوب ذکر شده بپردازم .

انجمن علمی فرش ایران

منبع :