نواحی و مناطق قالی بافی

شرحی بر فرش فارس!(بخش نوزدهم)

قالی های بولوردی :بارزترین نشانه قالی بولوردی شیراز در رنگ آمیزی عبارت است از امساک در کاربرد رنگ های تند، خاصه قرمز و بهره وری از رنگیزه هایی که یا از ابتدا ملایم است یا با گذشت زمان، به ملایمت می گراید و آنچه را به بولوردی رنگ پریده شهرت یافته، پدید می آورد.


ویژگی دیگر، رنگ آمیزی زمینه فرش است با رنگ های نامتعارف و کمیاب،چون صورتی، گل بهی، پوست پیازی و ارغوانی:
نقشمایه های خاص بولوردی شیراز عبارتند از: سروها و بته جقه های رنگارنگ و مرغانی که بال ظریف بر پشت دارند و گلدان های بته ای.
درختچه برگ رزی نیز از نقشمایه های ویژه بافندگان بولوردی است که در اصل چهار تا شش برگ دارد و تنها یک گل زنبق بر تارک آن است. همچنین، بولوردی ها دارای درخت تجرید یافته منحصر به فردی هستند.
اغلب قالی همای بولوردی،با گره متقارن و پود گانه (پشمی ـ پشمی، نخین ـ نخی یا پشمی ـ نخی) و اسلوب تمام لول یا نیم لول بافته می شوند.
قالی های حیات داوودی :
بافندگان فارسی زبان دهستان حیات داوود، از جنوبی ترین بافندگان فارس هستند. دستبافته های این گروه، دارای نقشمایه ها و رنگمایه های خاصی هستند که نوعی درخت شیوه یافته رنگ نارنجی آفتابی بسیار پر مایه، بارزترین آنهاست.
حاشیه ستاره هشت پر و ترنج های خاص و رمه آهوان شاخدار و فراوانی نگاره هیا بته جقه ای همه در مکتب فرشبافان حیات داوود دیده می شود. در فرش های حیات داوود، بیش از دیگر جاهای فارس، نقش آدمها را می یابیم، گاه بی آلایش و به شیوه نزدیک به طبیعت و گاه به نهایت ساده شده و تجرید یافته.
از ویژگی های بافت حیات داوودی ها، شیوه گره زنی متقارن و پود دوگانه همراه با مهر کردن سر و ته فرش با ردیف های شطرنجی راست گوش و شیرازه بافی دو رنگ می باشد.
قالی بافی نی ریز :
بخش اعظم، فرشبافی نی ریز در دهستان مشکان متمرکز است و بخش دیگر کار عرب های چادرنشنین پیرامون نی ریز است که هم رنگمایه و هم نقش و نگار آنها با عرب جباره فرق دارد.
به اقتضای تعدد و پراکندگی گروه هایی بافنده، دستبافت های این منطقه، هم از حیث اسلوب و هم از جهت نقشپردازی و رنگ آمیزی دارای تنوع فوق العاده است. بیشترین آنها با گره نامتقارن و بعضی با گره متقارن، برخی با تار و پود پشمین و برخی با تار و پود نخی و بعضی با پودهای دو گانه صورتی تا قرمز و بعضی با پودهای خاکستری تا قهوه ای بافته می شود. اکثر قالی های نی ریز، پشمی بغایت لطیف و مخملین دارد که در فارس بی رقیب است.
درخت سه کنده هزار گل،از نقش های مشهور این منطقه است. همچنین ترنج چلیپایی که در هر بازوی آن سروی باشد و مرغابی که بال و دم آنها از سه شهپر مایل موازی یکسان پدید آمده و طاووس شش پایی که چترشان گلی است چهار پر، همه خاص نی ریز هستند.
نی ریزی ها، دارای رنگ های ویژه ای چون سبز زیتونی، سبز زمردین،سبز طاووسی، پشمی سیر و خرمایی روشن و زردکاهی هستند.

باتشکر از سمانه محسنی

 

منبع :