نواحی و مناطق قالی بافی

شرحی بر فرش فارس!(بخش بیستم)

قالی های قنقری :دهستان قنقری به دو بخش بالا و پایین تقسیم می شود. در بخش بالا، که ساکنان آن فارس و ترک هستند، تا چندی پیش قالیبافی معتبری داشته اند.

مهمترین نقشمایه های آن، چهار بازویی، نگاره های مرغی غاز مانند، بته جقه ای های کوچک و گلدان های پراکنده و نقش حاشیه ای بته سه قلو/سروی گل های نیلوفر آبی می باشد.
ساکنان قنقری پایین،اکثراً فارسی زبان و اندکی ترک زبان هستند. این محل، همچنین جایگاه تابستانی ایلات عرب نیز هست. از نقشمایه های متداول در این منطقه، نقشمایه بته قبادی، حاشیه سوسنی، گل های هشت پر و برگ های کنگره دار شش پر بنیان یافته، می باشند.
قالی های قنقری، باگره متقارن و پود دو گانه بافته می شوند. همچنین، بافندگان قنقری، گهگاه گرایش به شیوه رنگ آمیزی تیره اندر تیره دارند که ممکن است تأثیر فرشبافان عرب باشد.
قالی های بوانات :
فرشبافی گره بافته بوانات که جایگاه تابستانه طایفه عرب غنی است، به لحاظ پر مایگی و تنوع طرح و نقش و رنگمایه ها و مرغوبیت پشم مورد استفاده از قدیم، منزلتی خاص داشته است. قالی ها و قالیچه های گیان، مهم ترین قالیبافی منطقه، از شهرتی عظیم برخوردار بوده است.
گلبوته / گلدان سه شاخه و سه گل و حاشیه خاص باز و بندی گیان و شیوه مهر کردن سر و ته فرش به نقش آب رنگرنگ، از علایم مشخصه قالی های گیان است.
قالی های بوانات عموماً اندر پشم با گره متقارن و پود دو گانه بافته می شوند. همچنین شیرازه چند رنگ (که کلاف هر رنگ مجزا در امتداد شیرازه در فواصل 5 تا 15 سانتی متری پیچیده می شود) در قسمت هایی از منطقه بوانات مرسوم است.
قالی های ابرقو:
ابرقو، که اکنون جزء استان یزد می باشد، از شهرهای آباد و پر نعمت حاشیه کویر و نخستین منزل کاروان های بزرگ در فارس قدیم بوده است. این منطقه، بتدریج رونق خود را از دست داد و قالیبافی بسیار معتبر آن نیز دستخوش زوال گشت.
نقشمایه گلدانی مشهور به ظل السلطانی، که بعدها، از نقشمایه های مکرر قالیچه های آباده شده، متداول ترین نقش دستبافت های ابرقو بوده است.
قالی های ابرقو، همه دارای گره نامتقارن و پود دو گانه هستند که پودها، گاه پشم و نخ و گاه هر دو پشمی است و اغلب، نیم لول و گاه لول بافت.
قالی های خنگشت :
دهستان خنگشت، جایگاه تابستانه بخشی از عشایر قشقایی، باصری و عرب است. فرشبافی آن، از نقشمایه ها و شیوه های طراحی و نقشپردازی این کوچروان، اثر پذیرفته و متحول شده است.
آهوان دم لوزی و نگاره های اره ماهی شکل، شیوه های خاص آرایش بوته های سه گل، نقشمایه چهار بازویی ترنجی با سبکی خاص و پراکندن بته جقه ای های کوچک بر آن، از نقشمایه های خاص منطقه خنگشت است. قالی های خنگشت،تمام پشم، با گره نا متقارن بافته می شوند.
قالی های ده بزرگی :
قالیبافی ده بزرگی، چندان شناخته شده نیست. قالیبافی ده بزرگی ها،همه پشم اندر پشم و با گره متقارن و دو پود قهوه ای سوخته بافته می شود و اغلب زنجیره دو رنگ پشمی گیس بافتی به پهنای تقریباً یک سانتی متر زینت بخش گلیم سر و ته فرش است.
گلبوته های زیبایی که در بخش زبرین و زیرین زمینه فرش وجود دارد. و شتر و بز کوهی قهوه ای رنگ و مرغان چند گونه، جملگی نشان از سبک نقشپردازی و نگارسازی ده بزرگی ها دارند.
رنگمایه های زنان ده بزرگی غنی است. در استفاده از رنگ قرمز، امساک می کنند و به رنگ های آبی و سبز کبود و نارنجی، توجه بیشتری نشان می دهند. سبک خاص گردان و شبه اسلیمی حاشیه باز و بندی، اغلب بر زمینه پرتقالی آتشی فام در قالیبافی ده بزرگی تکرار می شود.

باتشکر از سمانه محسنی

 

منبع :