رنگ و رنگرزی

نگاهی به اولین استانداردهای فرش ونساجی (بخش دوازدهم)

روش آزمون تعیین ثبات رنگ در مقابل آب


۱- هدف و دامنه کاربرد
 هدف از تدوین این استاندارد، ارائه روش آزمونی برای تعیین ثبات رنگ کالای نساجی از هر نوع و شکل در برابر غوطه‏وری در آب می‌‏باشد .
۲- اصول کار
 آزمونه‏ای از کالای نساجی در تماس با یک یا دو پارچه مخصوص همراه در آب غوطه‏ور شده و پس از آبگیری در بین دو صفحه تحت فشار معینی در دستگاه آزمون ۱ قرار داده می‌‏شود. آزمونه و پارچه یا پارچه‏های همراه خشک شده و سپس تغییر رنگ آزمونه و لکه گذاری روی پارچه یا پارچه‏های همراه به وسیله مقایسه با معیارهای خاکستری ارزیابی می‌‏شوند.
۳- وسایل و مواد لازم
 ۳-۱ دستگاه آزمون
 شامل قابی از فولاد ضد زنگ است، به طوری که بتواند وزنه‏هائی به جرم تقریبی ۵ کیلوگرم با سطح ۱۱۵ * ۶۰ میلی متر مربع را در خود جای دهد تا فشاری معادل ۱۲/۵ کیلوگرم نیرو بر سانتی‌متر مربع را بر روی آزمونه‏هایی به ابعاد ۱۰۰ * ۴۰ میلی متر که بین دو صفحه از جنس شیشه و یا رزین اکریلیکی به ابعاد ۱/۵ * ۱۱۵ * ۶۰ میلی متر قرار می‌‏گیرد، ایجاد کند. دستگاه آزمون باید طوری طراحی شود که چنانچه در طی آزمایش وزنه را بردارید، فشار ۱۲/۵ کیلوگرم نیرو بر سانتی‌متر مربع بر روی آزمونه ثابت بماند (این عمل با قرار دادن پیچ‏های جانبی محکم کننده امکان‏پذیر شده است). چنانچه ابعاد آزمونه مرکب از ۱۰۰ * ۴۰ میلی متر تغییر کند باید وزنه‏‌ها به گونه‏ای بکار روند که فشار ۱۲/۵ کیلوگرم نیرو بر سانتی‌متر مربع تأمین شود.
 یادآوری: دستگاه‏های دیگری که نتایج معادلی را بدست دهند نیز قابل استفاده می‌‏باشد.
 ۳-۲- دستگاه خشک کن:
 به طوری که دمای ۲ ± ۳۷ درجه سلسیوس را تأمین نماید.
 ۳-۳- آب درجه ۳:
 به استاندارد ملی ایران به شماره ۲ مراجعه شود.
 ۳-۴- پارچه‏های همراه:
 ۳-۴-۱- پارچه همراه چند جنسی ۳
 به استاندارد ملی ایران شماره ۴ مراجعه شود.
 یا
 ۳-۴-۲- پارچه‏های همراه تک جنسی ۵:
 به استاندارد ملی ایران بشماره‏های ۶ مراجعه شود.
 یکی از پارچه‏های همراه باید از جنس کالای مورد آزمایش باشد یا اگر آزمونه از مخلوط الیاف تشکیل شده باشد، از جنسی که بیشترین درصد اختلاط را دارد و تکه دوم مطابق با جدول شماره (۱) تعیین می‌‏شود و یا در مورد آزمونه‏هایی که از مخلوط الیاف تشکیل شده از جنسی که دومین مرتبه را از نظر درصد اختلاط دارد و یا به دلیلی جنس خاصی تعیین شده باشد، انتخاب می‌‏گردد. 


 
 ۳-۴-۳- پارچه‏ای که قابلیت رنگ پذیری نداشته باشد، به عنوان مثال پلی پروپیلن (در صورت لزوم).
 ۳-۵- معیار خاکستری جهت ارزیابی تغییر رنگ:
 به استاندارد ملی ایران شماره ۱۶۰ مراجعه شود.
 ۳-۶- معیار خاکستری جهت ارزیابی لکه گذاری:
 به استاندارد ملی ایران بشماره ۳۳۳ مراجعه شود.
۴- آزمونه
 ۴-۱- چنانچه کالای نساجی مورد آزمون پارچه باشد:
 الف) آزمونه‏ای به ابعاد ۱۰۰ * ۴۰ میلی متر تهیه کنید و یک تکه از پارچه همراه چند جنسی (به بند ۳-۴-۱ مراجعه شود) به‌‌ همان ابعاد (۱۰۰ * ۴۰ میلی م‌تر) تهیه کرده و از یک طرف که کوتاه‏‌تر است (عرض آزمونه) به گونه‏ای که روی پارچه به طرف پارچه همراه باشد، به هم بدوزید.
 یا
 ب) آزمونه‏ای به ابعاد ۱۰۰ * ۴۰ میلی متر تهیه کنید و آن را بین دو پارچه همراه تک جنسی به‌‌ همان ابعاد قرار داده و از یک طرف که کوتاه‏‌تر است به هم بدوزید.
 ۴-۲- چنانچه کالای نساجی مورد آزمون نخ یا توده الیاف باشد، مقداری از آن‌ها را بردارید، به گونه‏ای که جرم آن تقریبأ برابر نیمی از جرم پارچه‏های همراه باشد و:
 الف) آن را بین یک تکه پارچه همراه چند جنسی به ابعاد ۱۰۰ * ۴۰ میلی متر و یک پارچه‏ای که قابلیت رنگ پذیری نداشته باشد (۳-۴-۳) به ابعاد ۱۰۰ * ۴۰ میلی متر قرار دهید و از چهار طرف بدوزید.
 یا
 ب) آن را بین دو تکه از پارچه همراه تک جنسی به ابعاد ۱۰۰ * ۴۰ میلی متر قرار داده و از چهار طرف بدوزید.
۵- طرز کار
 ۵-۱- هر آزمونه مرکب را در ظرفی به طور جداگانه در آب درجه ۳ در دمای اتاق غوطه‏ور سازید (به بند ۳-۳ مراجعه شود) آزمونه مرکب را به طور صاف در بین دو صفحه شیشه‏ای یا رزین اکریلیکی تحت فشار ۱۲/۵ کیلوگرم نیرو بر سانتی‌متر مربع در دستگاهی که قبلا به درجه حرارت مورد نظر برای آزمایش رسیده است، قرار دهید.
 یادآوری: تا ده آزمونه را به طور همزمان با قرار دادن صفحات جدا کننده بین آن‌ها می‌‏توان در دستگاه آزمون قرار داد.
 ۵-۲- دستگاه حاوی آزمونه مرکب را به مدت ۴ ساعت در خشک کن با دمای ۲ ± ۳۷ درجه سلسیوس قرار دهید.
 ۵-۳- آزمونه مرکب را باز کنید (بخیه‏های دوخت را به جز در طرفی که کوتاه‏‌تر است بشکافید).
 یادآوری: چنانچه ظاهر آزمونه‏ای حاکی از خشک شدن آن باشد، آن را به دور اندازید.
 ۵-۴- آزمونه‏‌ها را در هوا و با آویزان کردن در دمایی که بالا‌تر از ۶۰ درجه سلسیوس نباشد، خشک کنید (به طوری که دو یا سه تکه فقط از یک طرف به هم متصل باشند).
 ۵-۵- تغییر رنگ آزمونه و لکه گذاری روی پارچه یا پارچه‏های همراه را با توجه به معیارهای خاکستری جهت ارزیابی تغییر رنگ و لکه گذاری ارزیابی کنید (به بند ۳-۵ و ۳-۶ مراجعه شود).
۶- گزارش آزمون
 گزارش آزمون باید شامل اطلاعات زیر باشد:
 ۶-۱- شماره و سال انتشار این استاندارد
 ۶-۲- مشخصات کامل آزمونه
 ۶-۳- مقدار عددی درجه تغییر رنگ با مقایسه با معیار خاکستری
 ۶-۴- چنانچه پارچه همراه مورد استفاده تک جنسی باشد، مقدار عددی درجه لکه گذاری بر روی هر کدام از پارچه‏های همراه
 ۶-۵- چنانچه پارچه همراه مورد استفاده چند جنسی باشد، مقدار عددی درجه لکه گذاری روی هر یک از الیاف پارچه همراه چند جنسی و نوع پارچه همراه مورد استفاده 

 


 

۲- این استاندارد در دست تدوین است و تا زمان تدوین این استاندارد به ISO ۳۶۹۶ مراجعه شود.
۳- Multifiber adjacent
۴- این استاندارد در دست تدوین است و تا زمان تدوین این استاندارد به ISO ۱۰۵-F۱۰ مراجعه شود.
۵- Single fiber adjacent
۶- این استاندارد در دست تدوین است و تا زمان تدوین این استاندارد به ISO ۱۰۵-F۰۱-F۰۸ مراجعه شود.

 

روش تعیین ثابت رنگ کالای نساجی در مقابل آب
 
 شماره استاندارد: 1515
 
 تجدید نظر اول
 چاپ دوم
کمیسیون استاندارد ثبات رنگ کالای نساجی در مقابل آب
 (تجدید نظر)
 
رئیس
صدری-نسرین    فوق لیسانس مهندسی نساجی    شرکت شوبات
 
اعضاء
دانائی-محمد    لیسانس مهندسی نساجی    مؤسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران
زاهد-مریم    لیسانس مهندسی نساجی    مؤسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران
سمسارها-مریم    لیسانس شیمی    مؤسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران
علی حسینی-فرزانه    فوق لیسانس مهندسی نساجی    دانشگاه صنعتی اصفهان
فلاحی-الهام    فوق لیسانس مهندسی نساجی    دانشگاه صنعتی امیر کبیر
مشروطه-حسن    فوق لیسانس مهندسی نساجی    دانشگاه یزد
 
دبیر
آفاقی-جمیله    مهندس نساجی - فوق لیسانس مدیریت صنایع    مؤسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران
 
فهرست مطالب
 
روش آزمون تعیین ثبات رنگ در مقابل آب
هدف و دامنه کاربرد
اصول کار
وسایل و مواد لازم
آزمونه
طرز کار
گزارش آزمون

 لذا با بررسی امکانات و مهارتهای موجود و اجرای آزمایشهای لازم این استاندارد با استفاده از منابع زیر تهیه گردیده است:
 ۱) استاندارد ملی ایران شماره ۱۵۱۵
۲)    ISO۱۰۵- E ۰۱ - ۱۹۹۴

منبع:موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران

 

كميسيون استاندارد  ثبات رنگ كالاي نساجي در مقابل آب

(تجديد نظر)

 

رئيس

صدري-نسرين

فوق ليسانس مهندسي نساجي

شركت شوبات

اعضاء

دانائي-محمد

ليسانس مهندسي نساجي

مؤسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران

زاهد-مريم

ليسانس مهندسي نساجي

مؤسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران

سمسارها-مريم

ليسانس شيمي

مؤسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران

علي حسيني-فرزانه

فوق ليسانس مهندسي نساجي

دانشگاه صنعتي اصفهان

فلاحي-الهام

فوق ليسانس مهندسي نساجي

دانشگاه صنعتي امير كبير

مشروطه-حسن

فوق ليسانس مهندسي نساجي

دانشگاه يزد

دبير

آفاقي-جميله

مهندس نساجي - فوق ليسانس مديريت صنايع

مؤسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران