اخبار فرش

بافندگان فرش دستبافت در شاهرود نیاز به حمایت دارند

 فرش دستباف به عنوان یک هنر اصیل ایرانی با توجه به نقشی که در اقتصاد ملی دارد، رونق دو باره آن می تواند یکی از راههای مقابله با تحریم های غرب علیه ایران باشد.


هم اکنون بیش از60 رشته هنر های دستی در شهرستان 240 هزار نفری شاهرود رایج است که در این ارتباط می توان از فرش، سفال ، سرامیک، پوشاک سنتی،کارهای چوبی، چرمی، فلزی، زیراندازها، گلیم، جاجیم، نمد، چوقا و ... نام برد کرد.

فرش علاوه بر محصول فرهنگی و هنری، کالای سرمایه ای است و در ایجاد مشاغل خانگی و نیز ارزآوری کشور نقش زیادی دارد.

اغلب بافندگان فرش دستباف شاهرود را زنان تشکیل می دهند آنان در کنار فعالیت های روزانه در منزل برای کمک به اقتصاد خانواده فرش تولید می کنند.

حمایت از صنعت فرش دستباف در افزایش فعالیت واحدهای تهیه نخ ، رنگرزی ، چله کشی، نقشه کشی، بازاریابی و فروش موثر است.

هر چند به دلیل برخی عوامل بازار فرش تا حدودی با رکود مواجه است ، اما به اعتقاد کارشناسان می توان با افزایش کیفیت تولید و کاهش قیمت تمام شده زمینه رقابت بیشتر فرش ایرانی را در بازار جهانی فراهم کرد .

** تولید فرش ایران اغلب خانگی و قیمت تمام شده بالاست

تولید فرش در ایران بیشتر خانگی است در حالیکه در کشورهای رقیب ما این کالا به صورت کارگاهی و در قالب مجتمع ها با قیمت تمام شده کمتر تولید می شود.

علاوه بر رکود اقتصادی باید به افزایش عرضه فرش های ماشینی و موکت، بیکاری و کاهش قدرت خرید مشتری خارجی اشاره کرد.

علاوه برسرمایه گذاری برای تبلیغات به معرفی فرش ایران، حضور واسطه ها را باید محدود کرد نقشه، طرح و رنگ فرش را مطابق سلیقه مشتری تهیه کرد.

** تجارت فرش به شیوه سنتی پاسخگو نیست

به دلیل تغییر شرایط بازرگانی نمی توان به تجارت فرش به شیوه سنتی ادامه داد، باید ارتباطات تجاری خود را با سیستم های جدید جهانی مطابقت داد و از شبکه جهانی اطلاع رسانی هم استفاده کرد.

مدیرعامل شرکت تعاونی تولید کنندگان فرش دستباف شهرستان شاهرود به خبرنگار ایرنا گفت: این شرکت در سال 1367 تاسیس شد و در حال حاضر سه هزار و 800 نفر عضو دارد .

حسنعلی امیری با بیان اینکه نیمی از اعضای شرکت مرد هستند، افزود: 99درصد از دو هزار بافنده فعال زن هستند.

** تولید فرش شاهرود با طرح، نقشه و رنگ نائینی

به گفته وی فرش های این منطقه عمدتا در طرح، نقشه و رنگ نائینی تولید می شود، دلیل آن آموزش افراد محلی در بدو امر توسط استادکاران نائین بود.

وی بیان کرد: از سابقه فرش دست بافت شاهرود دقیقا مشخص نیست، ولی از بافت فرش به سبک جدید حدود 40سال می گذرد.

امیری 56 ساله که 23سال قبل فعالیت خود را در فرش آغاز کرد، می گوید: تا سال 1380 با توجه به شرایط اقتصادی آموزش بافندگان جدید در دستور کار قرار داشت.

وی ادامه داد: پس از آن به دلیل رکود بازار تلاشها بر حفظ بافندگان موجود قرار گرفت و از سال 1390 سعی در کم کردن مشکل بافندگان متمرکز شد.

وی درآمد ماهانه هر بافنده در شرایط فعلی را حدود دو میلیون ریال برآورد کرد و یادآورشد: به بافندگان توصیه می کنیم در جست و جوی مشاغل درآمد زا باشند.

امیری بیان کرد: اقتصاد فرش دستباف جدا از سیاست کلان اقتصادی قابل بررسی نیست و رونق آن به سیاست و اقتصاد کلان بستگی دارد.

مدیر عامل شرکت تعاونی تولید کنندگان فرش دستباف شاهرود تاکید کرد: برای تولید مواد اولیه طبیعی فرش و نخ ابریشم به سرمایه گذاری برای ایجاد توتستان و پرورش کرم ابریشم نیاز است.

امیری ادامه داد: زمانی می توان با فرش های تولید هند، نپال، پاکستان و چین در بازار های خارجی رقابت کرد که مواد اولیه با قیمت مناسب در اختیار بافنده قرار گیرد و قیمت تمام شده کاهش پیدا کند تا قادر به رقابت با این کشورها باشیم.

** قیمت مواد اولیه در تولید فرش رو به افزایش است

وی بیان کرد: سال های گذشته سهم مواد اولیه در قیمت تمام شده فرش یک چهارم ارزش اقتصادی آن و بقیه دستمزد بود در حالی که هم اکنون قیمت مواد اولیه نصف قیمت تمام شده فرش و بقیه دستمزد است .

** اغلب بافندگان فرش در شاهرود بیمه هستند

وی در ادامه به طرح بیمه قالیبافان اشاره کرد، افزود: آنان نگرانند، مبادا روزی بیمه قالی بافی آنها قطع شود.

رییس اداره صنعت و معدن و تجارت شاهرود در مورد تعداد بیمه شدگان فرش دستباف شهرستان گفته است: تا پایان مهر ماه سال 1393، هزار و 647 نفر بافنده بیمه بودند.

جواد تولایی افزود: 90 درصد این افراد بانوان هستند که اغلب در مناطق محروم از جمله در دهستان طرود قالی بافی می کنند.

مدیرعامل شرکت تعاونی تولید کنندگان فرش دستباف شاهرود به کاهش تعداد بافندگان فرش به دلیل گرانی مواد اولیه و رکود بازار خبر داد و گفت: تعداد کمی هم جذب سایر مشاغل شدند.

** پتانسیل فعالیت 10هزار بافنده در شاهرود وجود دارد

امیری یادآوری کرد: با بهبود اوضاع اقتصادی و خروج از رکود و فراهم کردن زمینه کار، تعداد بافندگان از دو هزار نفر فعلی به پنج برابر افزایش می یابد.

وی با بیان استعداد هنری زنان و دختران شاهرودی در بافت فرش افزود: پتناسیل فعالیت 10هزار بافنده در شهرستان وجود دارد.

** رویکرد جدید بازار فرش به دریافت سفارش در حال تغییر است

امیری رویکرد جدید بازار فرش را دریافت سفارش محصول از مشتری ذکر کرد و گفت: این رویکرد از نظر اقتصادی مقرون به صرفه تر از بافت فرش به سلیقه خود بافنده است.

وی لزوم سرمایه گذاری برای آموزش بافندگان مطابق سلیقه مشتری را هم یادآورشد و گفت: برای تولید مواد اولیه ، طرح، رنگ و نقشه متناسب با بازار نیاز به سرمایه گذاری داریم، نیاز است تا افرادی این امور را به روش علمی مدیریت کنند.

امیری می گوید: در سال 1370بافت یک تخته فرش دستباف تحولی در زندگی بافنده تحول زیادی ایجاد می کرد، اما امروز چنین نیست.

وی خواهان ارائه مشاوره به بافندگان این صنعت ایرانی شد و افزود: در شرایط کنونی بهترین کار دریافت سفارش بافت فرش یا دریافت مزد در ازای کار است که هر چند این شیوه مشکل کمتری دارد باید این سیاست نیز مدیریت شود.

**بیشتر بافندگان فرش دستباف طرودی هستند

به گفته امیری، اغلب بافندگان ساکن دهستان طرود اند یا طرودی های ساکن شهرها هستند.

وی به توان بافت فرش در ابعاد بزرگ 100متر مربع تا 400 مترمربع در طرود خبر داد و افزود: دلیل آن تجمع بافندگان فرش منطقه در یک محدوده جغرافیایی است.

وی می گوید: تعدادی از تجار اصفهانی یا دیگر استانها پس از دریافت سفارش فرش، تولید این کالا را به بافندگان طرود سفارش می دهند.

به اعتقاد امیری در طرود به دلیل کم آبی فعالیت کشاورزی ، دامداری، خدماتی و صنعتی رونق ندارد، زنان منطقه تنها قالی بافی می کنند.

وی می گوید: می بایستی بافت قالی را به شغل پایدار تبدیل کرد تا حداقل هزینه زندگی بافنده تامین شود و با 30میلیون ریال نمی توان شغل پایدار ایجاد کرد هرچند مرهمی برای زخم است.

** پشم گوسفندان ایرانی پاسخگوی نیاز بازار نیست

امیری در ادامه با بیان اینکه پشم هر گوسفندی برای تولید قالی مناسب نیست گفت: به دلیل تولید مقدار کم پشم با کیفیت داخلی پشم گوسفند از خارج وارد می شود و اغلب پشم تولید داخل برای تولید فرش درشت بافت و نمد مالی مناسب است و ابریشم و پنبه هم از خارج وارد می شود که قیمت تمام شده فرش به همین دلیل بالاست.

** پرورش گوسفند نژاد پشمی یک ضرورت است

وی اضافه کرد: برای تولید پشم با کیفیت به پرورش گوسفند نژاد پشمی نیاز است و برای تولید ابریشم و پنبه هم نیاز به بستر سازی برای ایجاد توتستان و مزارع پنبه در داخل کشور است.

وی با بیان اینکه نیاز به حفظ بازار سنتی فرش ایران در غرب است تصریح کرد: علاوه بر بازاریابی نیاز به بازار سازی هم است تا محصول بر اساس مطالعه و برآورد نیاز بازار باشد زیرا تولید فرش به شکل سنتی دیگر مقرون به صرفه نیست.

وی به نقش وابسته های بازرگانی سفارتخانه ایران در خارج برای رونق فرش اشاره کرد و گفت: در یک زنجیره کاری به صادر کننده با هوش، جامعه شناس، روانشناس و بازاریاب آگاه نیاز است و نباید بازارهای موجود را از دست بدهیم.

وی می گوید: بافنده باید طبق اصول علمی کار کندتا سلامت اش حفظ شود، کار زیاد به سلامت بافنده لطمه وارد می کند.

امیری راجع به قیمت نخ فرش هم گفت: نخ خارجی از قرار کیلویی 400هزار ریال و نخ درجه دو و سه داخلی به ترتیب 300هزار ریال و 200هزار ریال به فروش می رسد.

وی می گوید: برای تشویق بافندگان به استفاده از مواد اولیه مرغوب، نخ پشم و نخ ابریشم درجه یک با پنج درصد سود و نخ ابریشم و پشم درجه دو و سه با 10درصد سود عرضه می شود.

مدیرعامل شرکت تعاونی تولید کنندگان فرش دستباف شاهرود قیمت هرکیلوگرم نخ ابریشم را دو میلیون و 500هزار ریال ذکر کرد.

**گلایه بانوی شاهرودی از کسادی بازار فرش

هنگام تهیه این گزارش یکی از بانوان شاهرودی که برای خرید مواد اولیه به دفتر شرکت مذکور مراجعه کرده بود به خبرنگار ایرنا گفت: در تولید تابلو فرش فعالیت دارد.

راضیه حسینی افزود: در حال حاضر بافندگان به دلیل دستمزد پایین انگیزه ای برای تولید ندارند و برای رونق کار نیاز به افزایش دستمزد است.

این خانم هنرمند شاهرودی علاوه بر اینکه خود یک تولید کننده است، نمایندگی فروش تابلو فرش را هم دارد و از کسادی بازار و به فروش نرفتن آثار هنری بانوان گلایه کرد.

وی می گوید: به تازگی تعدادی تابلو فرش در نمایشگاهی در تهران عرضه کرد که تنها چند اثرش به فروش رفت و مجبور به بازگرداندن بقیه کارهاست.

مدیرعامل شرکت تعاونی تولید کنندگان فرش دستباف شاهرود در ادامه با اشاره به قیمت یک تخته قالیچه چهار متر مربع نائینی با زمینه سرمه ای و نقشه افشان به ارزش 28 میلیون ریال گفت: قیمت مواد اولیه قالیچه افزون بر 10میلیون ریال است.

امیری با اشاره به قیمت یک تخته قالیچه ترکمنی با طرح هندسی (بازوبند) با زمینه کرم در ابعاد 1.20 در2 متر را 13میلیون ریال ذکر کرد که به گفته وی نیمی از این مبلغ قیمت مواد اولیه است.

وی می گوید: این قالیچه به مدت سه ماه بافته شد و درآمد بافنده از محل بافت این اثر پنج میلیون ریال است که از نظر اقتصادی هیچگونه توجیهی برای ادامه کار نیست مگر عشق به این هنر اصیل ایرانی و انتظار رونق بازار فرش در داخل و خارج.

وی در مورد قیمت یک تخته فرش 9متری نائینی موجود در شرکت هم گفت: این اثر با چله 9لا، نقشه لچک ترنج، زمینه کرم و با حاشیه جنگلی دو سال قبل 80 میلیون ریال فروخته می شد هم اینک قیمت آن با 20میلیون ریال کاهش به 60 میلیون ریال رسید.

به گفته امیری درآمد ماهانه هر بافنده در تولید این فرش کمتر از دو میلیون ریال است، برای حفظ این هنر و ایجاد انگیزه در بافندگان نیاز به بازنگری سیاست ها در اقتصاد صنعت فرش هست.

وی در ادامه با افسوس گفت: این شرکت تعاونی در فاصله سال های 1370 تا 1380 در نمایشگاه فرش تهران با فرش های 20، 24، 40، 60 و 100متری شرکت می کرد که به مرور زمان توان شرکت در نمایشگاه های داخلی از دست رفت.

بر در دیوار شرکت کاغذ نوشته هایی با عنوان فروش نقدی است، نسیه ممنوع، تا اطلاع بعدی برای عضویت و بیمه قالی مراجعه نکنید، جلب توجه می کرد.

هر چند امیری از کسادی بازارگلایه کرد اما حضور بانوان شاهرودی برای تهیه مواد اولیه مرغوب امیدوار کننده بود، انتظار می رود روزی بازار فرش دستباف ایران رونق گذشته خود را بازیابد.

 

خبرگزاری ایرنا

منبع :