دستگاه ، ابزار و نحوه قالی بافی

آموزش فشرده قاليبافی!

در اين مطلب می خواهيم مراحل آماده شدن يک فرش دستباف از زمانی که طرح آن به دست قاليباف می رسد تا رسيدن آن به مغازه فرش فروشی را تشريح کنيم.

اين که چه وسايلي براي تهيه يک فرش نياز است و چگونه مورد استفاده قرار مي گيرد هم به طور مختصر در اين مطلب بيان شده است. در ضمن درباره هزينه وسايل و کلاس هاي آموزشي هم براي شروع کار قالي بافي بايد بدانيد که بعد از چندين تماس با آموزشگاه هاي مختلف به اين نتيجه رسيديم که هزينه آموزش قالي بافي در يک دوره فشرده يک هفته اي به طور متوسط کمتر از صد هزار تومان براي تان آب مي خورد. همچنين يک بسته لوازم قالي بافي براي بافتن يک تابلو فرش به اندازه يک کاغذ A3 هم 90 هزار تومان مي شود.

وسايل مورد نياز براي بافت فرش

اين که براي بافت فرش چه لوازمي نياز داريم بسيار اهميت دارد. دار قالي، دفه، شانه، کاردک، قيچي، چله، کوجي، سک و سيخ پود کشي از لوازم مورد نياز بافت قالي است.

دار قالي

از دار قالي شروع مي کنيم. فرش معمولا روي چارچوبي به نام دار قالي بافته مي شود و اندازه اين دار قالي بستگي به متراژ فرش دارد و به همان نسبت بزرگ و کوچک است.

دفه يا دفتين

دفه يکي از وسايلي است که براي قاليبافي بسيار استفاده مي شود و وظيفه اين وسيله فلزي سر شانه اي، کوبيدن گره هاي فرش است. در نظر اول اگر اين وسيله را در دست بگيريد متوجه مي شويد بسيار سنگين است و کار با آن راحت نيست.

اِرش يا چله

چله نخ هايي است که روي دار قالي نصب مي شود. برخي افراد تنها به شغل چله کشي مشغول هستند و از اين راه نان درمي آورند. پس بايد براي شروع بافت قالي ابتدا چله را روي دار قالي نصب کنيد. چله تارهاي تشکيل دهنده قالي يا فرش است که هر نخ پود از زير آن به صورت يکي در ميان عبور مي کند تا نقش فرش را رقم بزند. چله فرش مهم ترين بخش آن است، به اين دليل که اگر خوب اين تارها روي دار قالي نصب نشود ، فرش آن ظرافت لازم را نخواهد داشت.

آرقاچ يا پود

نخ هاي افقي که به صورت يکي در ميان از زير و روي تار قالي به صورت رگ يا همان رج قاليبافي رد مي شود پود نام دارد. اين پودها بعد از هر گره فرش به وسيله دفه کوبيده مي شود تا جايي که يک رج به صورت کامل تمام شود و قاليباف سراغ رج بعدي برود.

کوجي، کاردک، قيچي

کوجي به ميله کمکي پايه دار قالي گفته مي شود و تا تمام شدن فرش روي دار باقي مي ماند و بعد از بريدن چله براي درآوردن فرش آن را هم از کنار دار بر مي دارند. کاردک براي بريدن سر خامه هاي اضافي بعد از گره زدن استفاده مي شود. خامه همان اضافه نخ هايي است که روي قالي بعد از گره زدن باقي مي ماند. قيچي قاليبافي هم با قيچي هاي ديگر از نظر شکل و شمايل کمي متفاوت است. دسته اين قيچي ها با محل برش آن فاصله دارد. دليل اين فاصله سهولت در بريدن پرزهاي اضافي فرش است.

حالا بافتن فرش را شروع کنيد

بعد از اين که همه اين وسايل را تهيه کرديم تازه اول راه است. همان طور که در ابتداي مطلب گفته شد براي بافت قالي بايد روي دار قالي چله کشيده شود. بعد از چله کشي بايد نقشه را رو به روي خود قرار دهيم تا بدانيم به چه طريقي پيش برويم. به طور معمول فرش از يک گوشه بافته و عرض آن تکميل مي شود که به اصطلاح رج ناميده مي شود. بعد از پايان هر رج روي هر يک از تار و پودها بايد گره زده شود و با دفه روي آن مي کوبند تا اين گره محکم شود. اين کار تا پايان بافت فرش ادامه خواهد داشت. زماني که فرش به قول معروف به اندازه چهار انگشتي رسيد بايد قيچي و پرزهاي اضافي آن گرفته شود تا اين پرزها جلوي گره هاي جديدتر را نگيرد و اين کار را نيز با قيچي مخصوص انجام مي دهند.

نقشه خواني به کمک نقشه خوان

نقشه خواني فرش به اين گونه است که افراد طرح شطرنجي فرش را رو به روي خود قرار مي دهند و اين طرح ها هميشه يک سانتي متر در يک سانتي متر در نظر گرفته مي شود. نقشه خوان که معمولا کنار بافنده قرار مي گيرد و نقشه را با صداي بلند مي خواند به بافنده مي گويد که در فاصله چند گره از رنگ خاصي استفاده کند و چند گره بعد رنگ ديگري را به کار ببرد.

روزنامه خراسان

منبع :