تاریخچه فرش

آذربایجان و شمال غربی ایران

آذربایجان یک منطقه مرزی است و تا گذشته ای نه چندان دور دچار سرنوشتی بوده که مخصوص چنان مناطقی می باشد.

 

روس ها ، ترک ها و فارس ها و حتی پیشتر از آنها سلاطین و حکمرانانی همچون سلاطین عثمانی و حکام صفوی برای رسیدن به قدرت جنگ های دراز مدتی در نواحی کوهستانی قفقاز بپا نموده اند.

امروزه مرزهای سیاسی این منطقه در شمال غربی ایران تقریبا در راستای رودخانه هایی قرار دارد که از کوه های قفقاز و رودهای مرزی ارس و کورا سرچشمه می گیرد. آذربایجان در شمال یکی از جمهوری های شوروی سابق و در جنوب یکی از استان های ایران است و تقریبا مساحتی برابر 100000 کیلومتر مربع را زیر پوشش می گیرد. اگر چه تنها حدود چهار میلیون جمعیت دارد اما می توان گفت که به نسبت با تراکم جمعیت روبروست. نواحی وسیعی در آذربایجان از کوهستان های غیر قابل سکونت تشکیل شده است و ساکنان این منطقه که اکثرا از عشایر و قبایل ترک هستند و به زبان ترکی تکلم می کنند در دشت های قابل سکونت ، دره های رودخانه و آبادی ها و کوهپایه های جنوب قفقاز متمرکز می باشد.

عشایر مختلف و متعدد منطقه از راه های مختلفی که همیشه تامین کننده نمی باشند امرار معاش می نمایند. این مشاغل کشاورزی و گله داری و تولید پشم ، چرم و مصنوعات ابریشمی و نیز معدن مس و استخراج نفت می باشند. فرش بافی برای قرن ها یکی از مشاغل سنتی آذربایجان بوده است اما تولیدات امروزه استاد کاران در قیاس با آنچه در قرن 19 میلادی و پیشتر از آن ارائه می شده از ارزش هنری کمتری برخوردار است. تحت حمایت شدید حکام هنر پرور صفوی آثار هنری بی همتا و زیبا و با ارزش از کارگاه های فرش بافی قدیم در مکان هایی همچون تبریز پدیدار گشتند.

معروف ترین طرح های قدیمی شمال آذربایجان طرح های قدیمی اژدهایی هستند. هرچند که حتی قبل از آنکه این فرش ها بافته شوند کارگاه های درباری در تبریز فرش هایی تولید می کردند که کلیه نقوش مشرق زمین را در بر داشتند.

در دوره های اخیر مهمترین فرش های اصیل بافت آذربایجان و شمال غربی ایران از مناطق اهر ، اردبیل ، بخشایش ، هریس ، قراجه ، مشکین شهر ، زنجان و تبریز بوده اند.

منبع : قالی ها و قالیچه های ایران

منبع :