تاریخچه فرش

شرق ایران

مراکز بافت در شمال و مرکز و جنوب ایران که قبلا در مورد آنها بحث شد در شرق ، در دو بخش صحرایی محصور گردیده اند ، دشت کویر بزرگ نمک و دشت لوت یا کویر لوت ، و این هر دو بخش اعظمی از استان خراسان را که مشهد مرکز آن است تشکیل می دهند.

 

این منطقه پهناور تفته و غیر مسکونی که هیچ رودخانه ای از آن گذر نمی کند ، بهشت زمین شناسان است ، منطقه ای آنچنان غیرمسکونی که حتی واحه های بسیار کوچک بیابانی نیز در نقشه جغرافیایی آن حائز اهمیت است.

هزاران عشایری که به قبایل مختلفی تعلق دارند برای گذران زندگی در این محیط ستیزه جو همواره از یک واحه به واحه های دیگر و از یک ماند آب به ماند آبی دیگر کوچ می کنند.

عشایر دارای گله های کوچکی از گوسفندان و شتران هستند و در اوقاتی که در آن فراغتی از تلاش بقا حاصل می گردد ، زنان و دختران به بافت قالیچه می پردازند. غالب این بافته ها آثاری هنرمندانه اند که بیانگر برتری نوع ابتدایی زندگی آنهاست. این بافته ها اغلب به مراکز بافت و بازارها و آبادی های خراسان راه می یابند. در مکان هایی نظیر طبس و فردوس بلوچ ها این تولیدات را با حوایج مورد نیاز روزانه اشان معاوضه می کنند. این بافته ها مشابه تولیدات جنوب و شرق مشهد در سال های اخیر اعتبار ویژه ای یافته اند.

تولیدات مشهد مرکز خراسان در شمال شزق کشور در تاریخ قالی شرق حائز اهمیت هستند. در اینجا شرایط اقلیمی ، امکانات رشد و توسعه فرهنگی و اقتصادی را پدید آورده است. کشاورزی ، باغداری ، تولید میوه ، مراکز تولید دام زمینه های اقتصادی را برای رشد صنایع کوچک دستی و فعالیت های تجاری مهیا نموده است. از نظر سیاسی خراسان در طول قرن ها یکی از مناطق طوفان زده دنیا بوده است.

در این بخش از خراسان و بلوچستان در جنوب ایران ، تواما بحث رفته است زیرا هرگونه کوششی در جهت تفکیک تولیدات این دو با شکست روبرو خواهد شد . کوچ هزاران بلوچ به خراسان مرزی انفاک ناپذیر را پدید آورده است.

با تاکید مجدد بر تشخیص قالیچه های بلوچی متذکر می شویم که استان فاقد هرگونه تولیدی است و تنها از خراسان به عنوان منطقه تولید این گونه قالیچه ها بر روی نقشه یاد گردیده است.

منبع : قالی ها و قالیچه های ایران

منبع :