موزه های فرش

قالیهای پرده ای گنجینه فرش و منسوجات آستان ‏قدس رضوی

به نام او كه به انسان توان پاسداری از زیبایی ها را اعطا فرمود بر من آرام قدم بگذارید شاخه و ساق و گل و برگ مرا

 

از سر حوصله و صبر نگاهی بکنید

هیچ دانید چرا

گل و گلبوته ی باغ دل من

رونق و روشنی خانه زیبای شماست

چونکه از چشمه بینایی چشمان هزاران انسان

آب خورده ست و سپس روییده ست...

بر من آرام قدم بگذارید

فاطمه جهانگرد

    

ایران ترنج قالی است و در هرگوشه ای ازآن لچكی است دلپذیر ودلپسند.طراحان درآن نقشی بدیع زده اند و از تركیب خطوط و اشكال، انواع نقشمایه ها را پدیدآورده اند قالیهایی که همچون رنگارنگ ترین و زیبا ترین گلها نمایان می‏شوند و چشمها را به سوی خود خیره می‏سازند. فرش‏هایی که با زحمت زنان و مردان رنج دیده، بافته می‏شوند همچون نگینی درخشنده بر روی زمین و دیوارها جلوه گری زیبا دارند واین بدان علت است که این فرش‏ها با چشمانی عاشق، قلبی مهربان و پرامید وسرپنجه گانی خون آلود بافته می‏شوند و مملو از احساسی زیبا وبی نظیر هستند. ودست های زخمی بافنده با گره درگره زدن نقوش و طرحهای بی مانند ومتنوع را آفریده اندکه هر طرحی ذوقی دارد وهردستی شوقی.اما در این میان بافندگان فرشهای حریم رضوی شوقی دارند وصف نا پذیر.آنان مجذوب گشته اند كه فرش حریم محبوب را می بافند وعطر حضور یار فضای روح وجانشان را سرشار كرده است.ودر این اوقات تمام شوق و ذوق خود را به پای دار قالی نثار كرده اند و زمزمه های عاشقانه شان ازعمق جان برطرحها و نقش های گردان و شكسته می نشیند وچندی نمیگذرد كه از سرانگشت هنرمندانه شان طرحی به یادگار می ماند و بافته آمالشان را زیر پای زائرین حریم دوست پهن می نمایند و ارادتشان به آستان حضرت دوست استوار است ومتین.

نقش فرشهای ایرانی بسیارند و همه درحركتند بسوی نقطه ای ومحبوبی كه بهترین محبوب است.دیدار گلهای نشسته برقالی در باغ همیشه بهار فرش ایران خوش است و گوارا.اما خوشتر و گواراتر گام نهادن بر نقش های قدسی قالیهای حرم رضوی است كه گره درگره بر تارو پود به شوق عنایت هشتمین اختر آسمان ولایت و امامت سرشته شده است و ما را میبرند به معراج.چه مشتاقانی كه دل در گروعشق آقا علی بن موسی الرضا علیه السلام نهاده اند و گرانبها ترین و با ارزشترین دارایی شان را كه فرش نفیس بوده است همچون ران ملخی تقدیم سلیمان نمود اند از این رو قالیهای بارگاه حرم رضوی شاهدان معصوم ارادت و محبت مردم هر روزگار در طول اعصارند.

فرشها، راویان غبار ارادت دوستداران و چشمان اشكبار زائرانند.وناقلان قصه های مبادی ورودی وگام های خسته ارادتمندان و جلوگاه سجده های آسمانی نماز گزارنند و اینك به سبب همین ارادت و خلوص نیت، بارگاه ملكوتی حرم رضوی وگنجینه فرش و منسوجات آستان قدس رضوی شاهد قالیهای پرده ای كه درمبادی ورودیهای حرم مطهر نصب وآویزان است می باشند.طرح درطرح، رنگ دررنگ، نقش درنقش .

قالیهای نفیس وگرانبها كه بهایی فراتر از ریال وتومان به قدرقیمت اشك شکسته دلان و تپیدن قلب عاشقان دارند كه گلها و نقش هایشان تماشگر نیایش محبان اوست.

قالیهای پرده ای كه درمبادی ورودیهای حرم مطهر آویزانند و باعث میگردند كه گرما وسرما وهوای مطبوع حرم رضوی به هدر نرود با گلزار پر نقش و نگار خود چشم نواز زائران گردیده اند پرده ها را كنار میزنیم پا در حریم دوست می گذاریم وآنگاه به بهار مجلل فرشهای گسترده شده برای قدوم ارادتمندان و زائران خیره می گردیم، چون نیك نظركنی از خود بی خود می گردی همچون آیینه ها میشكنی از غرور رها می گردی و سلام میكنی: السلام علیك یا علی بن موسی الرضا و چون راز و نیازت با آقا به اتمام رسد دگر بار پا بر روی قالیهای مفروش شده حرم میگذاری هر رواق فرشی دارد تا پای خسته زائرین احساس راحتی كنند و لذت از حضور در حرم دوست.

قالیهای پرده ای از سالهای دور مزین کننده خانه های عموم مردم و همچنین در كاخها و خانه های اشراف ، اماكن مذهبی ، تكایا ، حرم امامان ، امام زادگان و ...بوده است كه طرح آن با توجه به موقعیت آن نقش می شده است.اما قالیهای پرده ای حرم حضرت رضا علیه السلام با نقش و نگار بدیع وسحر آمیزش چیز دیگری است كه توسط هنرمندان طراح و بافنده نقش آذین شده است. هر چه بیشتر به قالیهای حرم مطهر می نگریم در می یابیم كه این نقش ها را ماجرای عشق است و مهر امام هشتم از جان عاشقشان تراویده و درطرح و نقش قالیها آرمیده است.

طرحهای بیشتر قالیهای پرده ای مورد استفاده درحرم مطهر دارای طرحهای محرابی،محرابی گلدانی،محرابی درختی،محرابی دورنما، محرابی ترنجدار، محرابی سروی،محرابی قندیلی،محرابی ستوندار،محرابی كتیبه ای ،محرابی گل بوته،محرابی هزار گل ،محرابی باغی و محرابی افشان ...كه همه این طرح ها نمادی از باغ و بهشت است . الهام بخش طراحان نقش قالی در بوجود آوردن طرح محرابی محراب مساجد است كه درون محراب گاهی ساده و بدون نقش وگاهی پوشیده ازشاخ وبرگهای ختایی وگلهای شاه عباسی وگاهی دارای درختی نظیر درخت سرو و طوبی و ...و یا گلدانی مملو ازشاخه های گل به همراه حیوانات و پرندگانی نظیر طاووس،آهو وگاهی قندیلی و كتیبه ای یا نوشته ای در بالای محراب طرح میشود.

منبع :