تاریخچه فرش

تاریخچه گلیم (بخش پنجم)

با در نظر گرفتن تمدن پیشرفته ی مردم آناتولی به خصوص در قرن ششم قبل از میلاد می توان چنین پنداشت که آنان با بافت گلیم آشنایی داشته و حتی موجب پیدایش سبک های جدید در بافندگی نیز شده اند که یکی از دلایل آن زندگی اشتراکی و تبادل تجربه ی شیوه های گوناگون بوده است.

 

هزاران قطعه از دست بافت های متعلق به قرون هفتم تا یازدهم و پیش از آن در حفاریهای فسطاط نزدیک قاهره کشف شده که امروزه اکثر موزه های دنیا را غنی می کند. اغلب این بافته ها منشاء قطبی داشته و به عنوان پوشش هایی تزیینی برای مردگان به کار می رفته است. بافنده های قطبی با وجود محدودیت های فن گلیم بافی در نقش کردن حرکات حیوانات و جزئیات رشد گیاهان از مهارت شگفت انگیزی برخوردار بوده اند. بی شک اعراب مهاجم سال 641 میلادی دست آوردهای فنی بافنده های قطبی را گرامی داشته و به آن رونقی تازه بخشیدند و این میراث گران قدر ، الهام بخش دیگر مسلمانان ساکن این منطقه نیز شد.

حکومت های اسلامی سلجوقی ، عثمانی ، صفوی ، ممالیک و بربرهای شمال آفریقا حامیان بزرگ هنر نساجی و بافندگی بوده اند. این جکومت ها از سواحل مدیترانه تا چین باستان را بین قرن های هفتم تا هجدهم تحت سلطه ی خود داشته یک شبکه ی تجاری که سواحل اقیانوس اطلس تا دریای جنوبی چین را در بر می گرفت تاسیس کردند.

بسیاری از فرمان روایان دوراندیش با ایجاد کارگاه های بافندگی ، بافنده ها و رنگرزهای سراسر آسیا را فراخواندند تا خواست های تجملی دربار و اشراف را برآورند. این دوران هزار ساله از آن جهت در تاریخ منسوجات تزیینی اسلامی دارای اهمیت است که بافنده های چادر نشین تحت تاثیرسبک و شیوه های شهرنشینان درباری قرار گرفته به اجرای سلیقه های غیر بومی ناگزیر می شدند. یکی از قدیمی ترین زیراندازهای برجای مانده از این دوران ، گلیم پیچ باف است که گمان می رود دارای منشایی عثمانی باشد. این سبک ها متاثر از سلیقه ی دربارها ، امروزه نیز در کارهای پرنقش و نگار بافنده های صحنه و سنندج در کردستان ایران مشاهده می شود.

منبع : کتاب تاریخچه ، طرح ، بافت و شناسایی گلیم

منبع :