رنگ و رنگرزی

بهینه سازی رنگرزی الیاف پشم با استفاده از رنگزای گلبرگ زعفران(قسمت چهارم)

 معرفی اجزای مختلف زعفران برگ:برگ زعفران به طور معمول از ۱۰ تا ۴۰ سانتی متر می‌باشد، برگ‌های نوک تیز دارد که روی آن تیره‌تر است و در ارقام مختلف می‌باشد. زیر برگ آن روشن و در گونه‌های مختلف زعفران فرق می‌کند. ضخامت برگ ممکن کم تا زیاد باشد و ارقام مختلف زعفران مانند خزری، زاگرسی، سفید، بنفش، زیبا و جوقاسم متفاوت است.

۲-۱۰-۱- کلاله
رنگ کلاله که به میزان کارتنویید و لیکوپن موجود در آن بستگی دارد متفاوت می‌باشد.از قرمز پررنگ تا نارنجی کم رنگ دیدهدشده است (تصویر۴). کلاله سه شاخه است و نسبت به خامه که شمار آن‌ها نیز سه عدد می‌باشد متفاوت است. البته ممکن است بلند‌تر، کوتاه‌تر ویا برابر با آن باشد و همچنین درازای آن نسبت به گلبرگ‌ها نیز متفاوت است. (کاظمی، ۱۳۹۰: ۱۳)

تصویر4. کلاله زعفران


۳-۱۰-۱- خامه
دارای رنگ زرد می‌باشد (تصویر۵) که در برخی ارقام مانند زعفران خزری بسیار زرد آن پررنگ می‌باشد و در رقمی مانند زعفران زاگرس زرد کم‌رنگ‌تری دارد و به نسبت کارتنوئید آن متفاوت خواهد بود. (کاظمی، ۱۳۹۰: ۱۵)

تصویر5. خامه زعفران


۴-۱۰-۱- گلبرگ
پوشش گل (گلپوش‌ها) در کروکوس‌ها شامل سه‌کاسبرگ و سه‌گلبرگ یکرنگ می‌باشد (تصویر۶). گلپوش‌ها در رأس به صورت قطعات مجزی و در قاعده به طور متصل و به شکل زنگوله می‌باشند که لوله گل نسبتا طویلی را تشکیل می‌دهند. رنگ گلپوش‌ها ممکن است سفید، بنفش کم رنگ و یا بنفش سیر (زرشکی) باشد. (بهنیا، ۱۳۷۰: ۱۱)

تصویر6. گلبرگ زعفران


۵-۱۰-۱- پیاز
پیاز زعفران کروی شکل بوده و دارای بافت سخت و گوشتی به رنگ سفید می‌باشد. پیاز زعفران توسط الیاف‌های قهوه‌ای رنگ نازکی پوشیده شده است که از طرف داخل به بیرون بر ضخامت الیاف افزوده می‌شود، این لایه‌های نازک محافظ پیاز هستند (تصویر۷). در قسمت قاعده پیاز، یک لایه سخت پولک مانند به رنگ قهوه‌ای سوخته قرار دارد که بقایای پیازهای قدیمی می‌باشد و ریشه پیاز از همین ناحیه و محور بالای آن خارج می‌شود. ریشه‌ها به رنگ سفید انبوه و افشان می‌باشد. محل رویش پیازهای جدید در محور بالای پیاز است. (سعیدی‌راد، ۱۳۸۹: ۲۳)

تصویر7. پیاز زعفران

 

۶-۱۰-۱- چمچه
مجموعه برگ‌ها و گل‌ها در داخل یک غلاف لوله‌ای به چمچه (Spathe) قرار دارد. چمچه از برگ-های نازک، طویل و بی‌رنگ تشکیل شده است که از روی بنه روییده‌اند و به صورت غشاء محافظ برگ‌ها و گل‌ها عمل می‌کنند (تصویر۸). معمولاً در زعفران زراعتی وقتی این لوله از خاک بیرون آید گل‌ها و چندی بعد برگ‌ها از درون آن خارج می‌شوند. در ضمن از روی بنه ممکن است چند چمچه بروید که دارای گل و برگ و یا تنها دارای برگ باشند. (بهنیا، ۱۳۹۱: ۶۰)

تصویر8. چمچه زعفران

پژوهشگر: زهرا جمشیددوست ملکوتی

منبع :