نواحی و مناطق قالی بافی

مراکز بافندگی سنندج

در سنندج مرکز استان کردستان از یکی دو قرن پیش تا کنون ظریف ترین فرش های یک پود مشرق زمین بافته می شود . قالی بافان سنندجی الیاف بسیار تابیده شده ای را به کار می برند که در نتیجه گره فرش های آنان در پشت فرش به خوبی دیده می شود.

با وجود آنکه گره نامتقارن در میان اهل فن و گره فارسی و یا گره سنه (نام قدیمی این شهر) معروف است ولی فرش های سنندج با گره ای از نوع متقارن و یا به عبارتی گره ترکی بافته می شوند .

بافته های امروزی سنندج بیشتر یکنواخت بوده و مهارت بافنده ها و طراحان آن یکی دو قرن اخیر تغیر چندانی نکره است . با مشاهده ی فرش های زیبا و مرغوب گذشته ی سنندج ، می توان به جرات ادعا کرد که مرغوبیت فرش های کنونی سنندج تا حدودی کاهش یافته است . یکی از کارگاه هایی که بافته های آن به قالی بافی کردستان اهمیت قابل توجهی داده است کارگاه استاد وکیلی است که بافته های آن همواره مشتاقان فراوانی داشته است .

بافنده های سنندج بیشتر تمایل دارند فرش های خود را در اندازه های کوچک پشتی ، ذرع و نیم ، سجاده و به ندرت کَلِگی ببافند . رنگرزی آنها بسیار دقیق است . اغلب رنگ های طبیعی را در مایه های آبی ، سرمه ای ، قرمز ، مغز پسته ای ، عاجی ، طلایی ، هلویی ، قهوه ای و سبز بکار می برند . پشم مصرفی در قالی بافی سنندج بیشتر از نوع دست ریس و بسیار نازک است .

طرح های آنان بیشتر در سبک هندسی باطرح های ترنج دار بزرگ شش گوشه ، بندی دسته گل و بته ای است که طرح اخیر بسیار مورد توجه بافنده های این شهر می باشد . در این طرح شکل بته در ردیف های موازی در متن فرش تکرار شده است . نقش بته های آنان تا حدودی با نقش بته های فرش های قم و اراک و کرمان و بیرجند اختلاف دارد . اساسا نقش بته در سبک های شاخه شکسته و منحنی به صورت جدا و موتیف های فرعی و یا سرتا سری همیشه با اقبال مشتاقان فرش مواجه بوده است . این نقش در سرپنجه ی طراحان نقش قالی همواره به عنوان شکلی دلپسند و مکمل اجرا می شود . طرح موفق دیگری که در بسیاری از مراکز قالی بافی ایران قبول عامه یافته ، طرح هراتی است که در قالی بافی سنندج بسیار متداول است . در سنندج طرح تلفیقی هراتی و بته ای در سبک هندسی یا ترنجی شش گوش و حاشیه ای کاملا اختصاصی بافته می شود به این صورت که زمینه ی فرش با درون مایه های هراتی و حاشیه ی آن با نقش بته های بزرگ ، که بته ها مانند دانه های تسبیح به دنبال یکدیگر قرار گرفته اند ، بافته شده اند .

نقش درخت و بته های گل نیز گاهی در فرش های سنندج دیده می شود . این طرح بیشتر طرح تلفیقی درختان سرو و بید مجنون و چنار است که در طرح های لرستان و جوشقان نیز دیده می شود . این نقشه ها اغلب به صورت مجرد در متن سرمه ای فرش های سنندج دید ه می شود . حاشیه ی اصلی این فرش ها نیز به طور معمول به رنگ قرمز هستند .

بافنده های سنندجی همچنین در بافت گلیم های مرغوب و خورجین ها و رو اسبی های جالب نیز بسیار ماهر و با تجربه هستند .

منبع : افسانه جاویدان فرش ایران

منبع :