رنگ و رنگرزی

بهینه سازی رنگرزی الیاف پشم با استفاده از رنگزای گلبرگ زعفران(قسمت نهم)

نتایج تست‌های اولیههدف از انجام این آزمایشات به دست آوردن شید آبی از گلبرگ‌های زعفران در دماهای مختلف می‌باشد. با اینکه پژوهشگرانی در زمینه زعفران تحقیقاتی انجام داده‌اند ولی در این پروژه به بهینه سازی گلبرگ زعفران نیز پرداخته‌ایم.

در آزمایشات متعددی به بررسی گلبرگ زعفران برای رنگرزی با متغیر‌های مختلف مانند میزان دندانه،میزان رنگزا، دمای رنگرزی، تاثیر PH می‌پردازد و مهم-‌ترین عامل در این پروژه دما در شرایط‌های مختلف می‌باشد.
براساس آزمایشاتی که در فصل دوم انجام دادیم به بررسی نمونه‌ها می‌پردازیم:
در این آزمایش دو نمونه داریم، یکی بدون دندانه و دیگری با دندانه زاج سفید (تصویر۲۱-۲۲)، که در نمونه بدون دندانه اصلا جذب رنگ صورت نگرفته ولی در نمونه دندانه‌دار شید سبز رنگی به دست آمده است.

نمونه بعدی دو نمونه بدون دندانه و در شرایط دمای مختلف داریم. یکی در دمای ۵۰ درجه و دیگری در دمای جوش می‌باشد (تصویر۲۳-۲۴). دردمای جوش نسبت به دمای ۵۰ درجه جذب رنگ بهتری را داشته‌ایم.

در مرحله بعد چهار نمونه داریم که با دندانه‌های زاج سفید و کلرید قلع در دماهای ۵۰ درجه و جوش بوده است که این آزمایش صرفا جهت نوع دندانه برای پروژه می‌باشد. با دندانه زاج سفید (تصویر۲۵-۲۶) شید سبز رنگ و با دندانه کلرید قلع (تصویر۲۷-۲۸) شید آبی به دست آمده است و در هر دو جذب رنگ خوبی داشته‌ایم ولی براساس سلیقه شخصی دندانه کلرید قلع را انتخاب کرده‌ام. دندانه کلرید قلع هر چه میزان دمای آن زیاد باشد رنگ آن تیره‌تر و کدر می‌شود.

در این مرحله بعد از انتخاب شدن دندانه، به بررسی تاثیر درصدهای مختلف دندانه می‌پردازیم. میزان دندانه کلرید قلع (۵/۰ %، ۱ %، ۲ % و ۳ %) می‌باشد که شیدهای مختلفی از خاکستری تا آبی سیر به دست آمده است. این آزمایش در دمای ۵۰ درجه بوده است تا کالا شفافیت خود را از دست ندهد (تصویر۲۹-۳۰-۳۱-۳۲).

به خاطر استفاده از رنگزای خشک برای اطمینان از آزمایشات از محلول رنگزا نیز استفاده کرده‌ایم که در دو دمای ۵۰ درجه و جوش می‌باشد (تصویر۳۳-۳۴). در این آزمایش نتیجه می‌گیریم که در حالت رنگزای خشک کیفیت رنگزا در الیاف بهتر است و رنگ درخشان‌تری به دست می‌آید.

این مرحله برای تعیین درصدهای مختلف رنگزا (۵۰ %، ۲۰۰ %) با ۲ درصد کلرید قلع می‌باشد که براساس نمونه‌ها مشخص می‌شود که درصد کلرید قلع ۲% تاثیر زیادی بر میزان جذب رنگ داشته است (تصویر۳۵-۳۶).

در مرحله آخر برای تعیین PH از اسیدسولفوریک و آمونیاک استفاده می‌کنیم. که ساختار لیف کمی بهم ریخته و باعث از بین رفتن مقدار کمی فلس و زبر شدن لیف شده است. این عوامل به خاطر استفاده از کلرید قلع می‌باشد. به خاطر همین در این پروژه به بررسی PH نمی‌پردازیم (تصویر۳۷-۳۸-۳۹-۴۰).

۲-۱-۳- نتایج رنگرزی نمونه‌های نهایی
پس از انجام این مرحله ۳۸ نمونه را رنگرزی نمودیم و برای بررسی طیف انعکاسی و به دست آوردن نسخهٔ بهینه به مرکز استاندارد اصفهان فرستاده شد (تصویر۴۱).

پژوهشگر: زهرا جمشیددوست ملکوتی

منبع :