رنگ و رنگرزی

بهینه سازی رنگرزی الیاف پشم با استفاده از رنگزای گلبرگ زعفران(قسمت دهم)

تعیین طیف انعکاسیبرای رویت یک جسم به سه عامل منبع نوری، ناظر، جسم نیاز داریم. در صورتی می‌توان یک جسم را مشاهده کرد که نور به آن بتابد و در این صورت چشم ما قادر به دیدن آن می‌باشد.

در بازناب نور از سطح یک جسم هرچقدر رنگ شیء روشن‌تر میزان باشد میزان آن بیشتر و جذب آن کمتر خواهد بود و برعکس هرچه شیء تیره‌تر باشد میزان بازتاب آن کمتر و جذب آن بیشتر می‌باشد. واحد طول موج نانوم‌تر است.

محدوده بین ۴۰۰تا۷۰۰ نانوم‌تر طول موج مرئی می‌گویند. برای تعیین طیف انعکاسی از همین محدوده مرئی استفاده می‌کنیم میزان انعکاس از جسم مورد بررسی قرار می‌گیرد. برای تعیین طیف انعکاسی باید ناظر و منبع نور ثابت و بدون حرکت باشد. نتایجی که برای طیف انعکاسی از اصفهان به دست مارسیده، به صورت اعدادی هستند که در اکسل قرار می‌دهیم وبا توجه به این اعداد نمودار طیف انعکاسی آن‌ها را رسم می‌کنیم (نمودار ۴).

۳-۳- بررسی نتایج نمودار طیف انعکاسی
براساس نمودار طیف انعکاسی کم‌رنگ‌ترین و پررنگ‌‌ترین نمونه مشخص می‌شود.نمودار عمودی انعکاس و نمودار افقی طول موج را نشان می‌دهد. طول موج‌ها در مسیر خود کم‌کم از هم فاصله گرفته‌اند، به قسمتی می‌رسیم که در یک مسیر قرار می‌گیرند و آن در نمودار بالا طول موج ۴۷۰ است. با توجه به بررسی نمونه‌ها به صورت چشمی، نمونه۱۷و۲۷ کمترین جذب رنگی و نمونه شماره ۳و۱۰ بیشترین جذب رنگی را دارا می‌باشد (نمودار۵).


رنگی قدرت=〖 (۱-R) 〗^۲/۲R
مقدار انعکاس در طول موج R =

۴-۳- بررسی قدرت رنگی نمونه‌ها
بین نمونه‌ها از نظر پررنگ و کم‌رنگ بودن در ابتدا به صورت چشمی پررنگ‌ترین نمونه ۳و۱۰ است ولی نمودار نمونه ۱۰ را بهترین نمونه از نظر قدرت رنگی انتخاب کرده و همچنین در بین نمونه‌ها برای کم‌رنگ-‌ترین نمونه بین ۲۷و۱۷، نمونه ۲۷ کم‌رنگ‌ترین بوده است (تصویر۴۲-۴۳).

۵-۳- تاثیر پارامتر‌های مختلف برشید رنگی
۱-۵-۳- غلظت رنگزا
در این آزمایش غلظت رنگزا ۵۰ %، ۱۲۵ %، ۲۰۰ % بوده است و براساس (نمودار) هرچقدر میزان رنگزا را افزایش دهیم جذب رنگ و رمق‌کشی بیشتری دارد (نمودار۶).

۲-۵-۳- غلظت دندانه
اندازه‌های مختلف دندانه که مورد بررسی قرار گرفته بدوت دندانه، ۵/۱ % و ۳ % بوده است. در این نمودار مشاهده می‌کنیم که بالا‌ترین میزان دندانه ۵/۱ % است و بعد از آن نزول می‌کند. بر این اساس بهترین میزان دندانه برای جذب رنگزا ۵/۱ % می‌باشد و تنها با این میزان دندانه می‌توان به شید آبی دست یافت (نمودار۷).

۳-۵-۳- دمای رنگرزی
در آزمایشات ازدما‌های مختلفی از جمله دماهای ۵۵درجه، ۷۲ درجه و دمای جوش استفاده کرده‌ایم. براساس نمودار، مدت زمان رنگرزی تاثیر زیادی نداشته است. براساس نمونه‌ها دمای بالا باعث شده که رنگ تیره‌تری حاصل شود و لی در دمای پایین شفافیت بیشتری را مشاهده می‌کنیم (نمودار۸).



۴-۵-۳- مدت زمان رنگرزی
مدت زمان رنگرزی در آزمایشات انجام شده ۳۰ دقیقه، ۵۵ دقیقه و ۸۰ دقیقه می‌باشد. نمودار نشان می‌دهد که زمان رنگرزی تاثیری چشمگیری نداشته است و بسیار کم زمان بر جذب رنگ تاثیر گذاشته است (نمودار۹).

۶-۳- تعیین نسخهٔ بهینه
بعد از آزمایش‌ برروی پارامترهای مختلف وهمچنین ۳۸ نمونه، نسخه بهینه به دست می‌آید که شامل موارد زیر می‌باشد:

60 دقیقه مدت زمان رنگرزی
5/1 % غلظت دندانه
200 % غلظت رنگزا
50 % دمای رنگرزی
40:1 L:R

پژوهشگر: زهرا جمشیددوست ملکوتی

منبع :