نقوش و طرح های فرش

قالی نفیس «چهار فصل» در موزه فرش آستان قدس

کارشناس فرش اداره پ‍‍‍‍‍ژوهش موزه های آستان قدس رضوی علت نامگذاری این قالی به «چهار فصل» یا «دوازده برج» را طرح خاص آن عنوان کرد و گفت: متن قالی به چهار قسمت تقسیم شده که هر قسمت نشانگر فصلی از سال است و همچنین در آن دوازده برج از سال به همراه صور فلکی، مشاهده می شود.

قالی تصویری نفیس و بی بدیل«چهار فصل» دوره قاجار در موزه تخصصی فرش آستان قدس رضوی در معرض نمایش قرار دارد.

کارشناس فرش اداره پ‍‍‍‍‍ژوهش موزه های آستان قدس رضوی علت نامگذاری این قالی به «چهار فصل» یا «دوازده برج» را طرح خاص آن عنوان کرد و گفت: متن قالی به چهار قسمت تقسیم شده که هر قسمت نشانگر فصلی از سال است و همچنین در آن دوازده برج از سال به همراه صور فلکی، مشاهده می شود.

محسن مصدق اظهار کرد: این قالی نفیس در قرن 13 (دوره قاجار) در تبریز با تراکم 53 گره متقارن (ترکی) در 7 سانتی ‌متر به شیوه لول و ابعاد 218 ×300 سانتی متر بافته شده است.

وی با اشاره به اینکه جنس تار و پود این قالی از پنبه و پرز آن از پشم است، افزود: در این اثر ارزشمند رنگ های متنوعی چون سورمه‌ای، کرم، قرمز روناسی، آبی تیره و روشن، قهوه‌ای تیره و روشن، سبز تیره و روشن، بنفش روشن، زیتونی، صورتی، زرد و فیلی به کار رفته است.

وی طرح قالی چهار فصل را یکی از طرح های قدیمی و با ارزش دانست و تشریح کرد: پیشینه تاریخی آن به دوران ساسانی می رسد و گفته شده که در تیسفون« ایوان طاق کسری» چهار قالی که نمودی از فصول سال بوده، گسترده می شده است. مؤلف تاریخ طبری نام این چهار قالی را بهار خسرو یا بهار ناصر خسرو ذکر کرده است.

مصدق از قالی چهار فصل به عنوان یکی از با ارزش ترین قالی های موزه تخصصی فرش آستان قدس رضوی نام برد و ادامه داد: انگشت شمار بودن قالی های چهار فصل مشابه آن، ارزش این اثر را چندین برابر کرده است.

وی گفت: در مرکز متن قالی ترنجی بیضی شکل قرار دارد که به وسیله بندهای زنجیر مانند متن را به چهار قسمت مساوی تقسیم کرده و دور تا دور ترنج را قاب هایی فرا گرفته است که به صورت یک در میان، درون آن ها نام ماه های نجومی شامل بهار: حمل«گوسفند»، ثور«گاو»، جوزا«دوپیکر»؛ تابستان: سرطان«خرچنگ»، اسد«شیر»، سنبله«دوشیزه»؛ پاییز: میزان«ترازو»، عقرب«کژدم»، قوس«کمان» و زمستان: جدی«بز»، دلو«آبریز»، حوت«ماهی» همراه با صور فلکی نقش بسته است.

کارشناس فرش اداره پ‍‍‍‍‍ژوهش موزه های آستان قدس رضوی با بیان اینکه حاشیه اصلی یا پهن قالی با تلفیق بسیار زیبایی از نقوش اسلیمی گردان و طرح گرفت و گیر شیر و آهو بر روی زمینه‌ای به رنگ سورمه ‌ای، یادآور نقوش قالی ‌های شکارگاه دوره صفوی است، گفت: درون این حاشیه و به فواصل مشخص ده قاب مصور با تصاویر شاهان ایرانی و شخصیت‌ های شاهنامه فردوسی با ذکر نام شان آورده شده است.

وی اضافه کرد: دو حاشیه کوچک طرفین حاشیه اصلی دارای یک طرح و رنگ است و زمینه این حاشیه به رنگ کرم و طرح آن واگیره ‌ای از گل و برگ‌ های ختایی و شاه عباسی که به شکل زیبایی طراحی شده است.

وی متذکر شد: قالی تصویری چهار فصل در طبقه اول موزه تخصصی فرش آستان قدس رضوی در گالری فرش‌ های تبریز در معرض بازدید علاقه مندان به فرهنگ و هنر ایران زمین قرار دارد.

لازم به یادآوری است؛ موزه تخصصی فرش آستان قدس رضوی واقع در صحن کوثر حرم مطهر رضوی، در مجاورت موزه مرکزی آستان قدس رضوی، روزهای شنبه تا چهارشنبه از ساعت 8 تا 12:30، پنج‌ شنبه ‌ها از ساعت 8 تا 11:30 و جمعه‌ ها و ایام تعطیل از ساعت 8 تا 12 پذیرای عموم بازدیدکنندگان داخلی و خارجی است.

منبع: پایگاه اطلاع رسانی آستان قدس رضوی

منبع :