نواحی و مناطق قالی بافی

مراکز بافندگی شیراز

سابقه قالی بافی در شهر شیراز به قرن سوم هجری قمری می رسد و از آن زمان تا کنون فرش بافی در این شهر متداول بوده و پیشرفت آن متناسب با آرامش کلی منطقه و رفاه اهالی آن و یا در شرایط متضاد فراز و نشیب های فراوانی راپشت سر گذرانده است.

 

در زمان کریم خان زند که شیراز پایتخت سلسله زندیه بود با وجود آنکه قالی بافی آن به پای دوران صفویه نرسید ولی کم و بیش مراحل پیشرفت خود را در حد قابل توجهی ادامه داد. با وجود این باید یادآور شد که قالی شیراز هیچ گاه در مجموعه فرش های نفیس ایران مقام و منزلت بالایی نداشته است و به جز برخی از فرش های مرغوب به نام شیراز – مکه که در ابتدا جهت مفروش نمودن مساجد شهر مکه توسط بافند های شیرازی در نهایت اخلاص و در حد کمال ظرافت بافته می شد و امروزه فقط از آنها نام و نشانی باقی مانده است ، فرش های دیگری که در خور اهمیت چندانی باشند در آن بافته نشده است. به طور کلی در شهر شیراز کارگاه های فرش بافی قابل توجهی وجود ندارد. شهری است که در آن بیشتر داد و ستد فرش و کالاهای مورد نیاز فرش بافی عشایر صورت می گیرد تا بافت فرش.

در شهر های شیراز و مرودشت و دهکده های بی شمار اطراف آن برابر آماری که در دست داریم چندی پیش نزدیک 22000 بافنده در کار قالی بافی بوده اند که اکثر آنها را می توان جزء گروه بافنده های ایلیاتی طبقه بندی نمود زیرا اغلب بر روی دارهای افقی کار می کنند. با این تفاوت که کیفیت فرش های آنان هیچ گاه به پای دست بافت های مرغوب ایلیاتی نمی رسد. این فرش ها بیش تر با پشم هایی با جنس متوسط و یا رنگ های طبیعی قرمز تیره ، قهوه ای ، آبی سیر و چند رنگ کلاسیک دیگر بافته می شوند.

در پایان بحث قالی بافی شیراز به بافت طرح های خاصی که مخصوص عشایر و ایلات لر بوده و اصطلاحا به نام گبه خوانده می شود اشاره می کنیم.

گبه ها قالیچه ها و دست بافت هایی بسیار ابتدایی هستند که به طور معمول در رنگ های طبیعی گوسفند مانند سفید ، سیاه ، قهوه ای ، بژ و خاکستری در اندازه های کوچک و به عرض 120 – 100 سانتی متر و به طول 230 – 200 سانتی متر بافته می شوند. تار گبه ها از موی بز  و گاهی از پشم گوسفند و پرزهای آن بلند و تعداد نخ های پود به کار رفته در آن بعد از هر ردیف گره بسیار زیاد حتی گاهی تا هشت نخ است.

گبه ها بیشتر در طرح های ساده بافته  می شوند. در یک یا دو حاشیه این قالیچه ها یک شکل ساده هندسی و مجرد تکرار شده و در زمینه ی ساده آن یک ترنج بزرگ و یا چند لوزی کوچک در روی امتدادهای طولی دیده می شود و گاهی نیز در متن خالی فرش نقش یک درخت به صورتی بسیار ساده و ابتدایی بافته می شود.

منبع : افسانه جاویدان فرش ایران

منبع :