رنگ و رنگرزی

رنگرزی فرش (قسمت ششم)

رنگرزی پشم با مواد رنگزای ری اکتیو


مواد رنگزای ری اکتیو به لحاظ ایجاد پیوند کوالانسی با عامل های آنیونی پشم و وزن مولکولی کم از ثبات شستشویی عالی و در عین حال فوق العاده شفاف هستند به همین دلیل این گروه به عروس مواد رنگزای شیمیایی مشهورند. این مواد رنگزا بر حسب اینکه دارای چه تعداد عامل کلر جهت ایجاد پیوند کوالانسی با لیف باشند به سه گروه طبقه بندی که عبارتند از سه کلره،دو کلره و یک کلره.محدودیت عمده مواد رنگزای ری اکتیو این است که همواره بخش قابل ملاحظه ای از مواد رنگزا در داخل لیف باقی می ماند و این موضوع بالاخص در مورد رنگهای تیره از شدت بیشتری برخوردار است ضمن آنکه بخشی از عاملهای انیون فعال این مواد رنگزا با یون هیدروژن محلول ترکیب شده، در نتیجه ماده رنگزا خنثی و بالطبع دیگر ماده رنگزا تمایلی به مهاجرت به داخل لیف نداشته و مقدار ماده رنگزا محلول رنگی نیز افزایش خواهد یافت. از مواد رنگزا ری اکتیو مناسب جهت رنگرزی پشم میتوان ازکلرو اس تری آزینیل (پروسیون اچ دوکلره و پرسیون ام یک کلره) ،ونیل سولفون ،لانازول ،آکریلامید و تا حدودی دری مارن نام برد.
نظر به ثبات شستشویی عالی این مواد رنگزا و عدم جابجایی ماده رنگزا در داخل لیف لازم است رنگرز در حین رنگرزی مراقبتهای لازم را به عمل آورده و حجم محلول ،دما و سایر شرایط را دقیقاً کنترل نماید.
رنگرزی پشم با مواد رنگزای ری اکتیو سه کلره در دمای اتاق ،دو کلره در دمای 70-60 درجه سانتی گراد ویک کلره در دمای نزدیک به جوش انجام می گردد. حجم حمام به وزن کالا را حداکثر گرفته و از 10% نمک سولفات سدیم و مقدار مورد نیاز ماده رنگزا استفاده و در مجموع رنگرزی را به مدت 60 دقیقه ادامه می دهیم. بعد از رنگرزی لازم است که با یک قلیایی ضعیف اسید موجود در الیاف پشمی خنثی گردد این کار ممکن است با قدری آمونیاک یا کربنات سدیم انجام گردد . در پایان نیز شستشو و آبکشی پشم رنگرزی شده ضروری است بلحاظ گرانی و همچنین مشکلات جانبی مواد رنگزای ری اکتیو استفاده از این مواد رنگزا را جهت رنگرزی خامه پشمی قالی بالاخص در مورد قالیهای تجاری و پشم گوسفندان ایرانی سفارش نمی کنم مگر آنکه شفافیت رنگی خاصی را نیاز داشته باشیم یا هدف بافت تابلو فرش با پشم مرینوس و مواردی شبیه به این موضوع باشد
رنگينه هاي بازيك
رنگینه های بازیک، از ترکیبات آلی یا هیدروکلریدها می‌باشند که کرومورفورها بصورت کاتیونی است. از این نظر این دسته رنگها را رنگهای کاتیونی نیز می‌گویند و معمولا دارای فرمول HO--R--NH2 عمومی می‌باشند. رنگ باز وقتی ظاهر می‌شود که بصورت نمک در آید. رنگهای مختلفی که به این گروه تعلق دارند عبارتند از:
• مشتقات تری‌فنیل متان نظیر مالاکیت سبز ، متیل سبز و ... ؛
• مشتقات تیازین که بارزترین نمونه آن آبی ‌متیلن است؛
• رنگ بازی که حاوی گروه اکسازین است، مانند آبی ملدولا؛
• آذین‌ها مانند قرمز خنثی ؛
• رنگهای بازی که حاوی گروههای آزو هستند، مانند قهوه‌ای بیسمارک.

این رنگینه ها بیشتر برای رنگ کردن الیاف پلی آکریلونیتریل، چرم، کاغذ و سلولز به کار می روند.حلال در آب و بسیاری از حلال های آلی می باشند.

منبع: روزنه

منبع :