نواحی و مناطق قالی بافی

طرح و رقابت فرش های غیر بومی نایین

امروز بزرگ ترن نگرانی بافندگان نایینی ،تولید رو به گسترش فرش های نایینی در مناطق دیگر است. باید اذعان کرد که شهرت فرش نایین باعث تقلید و عرضه ی فرش هایی با کیفیّت پایین تر در بازار شده است. ما رواج جفتی بافی و کاربرد پشم و رنگ های نامناسب و نقشه های تکراری و یکنواخت را در فرش هایی مشاهده کردیم که غالب فرش بافان نایین اعتقاد به بیگانه بودن آنها دارند.

 

اگر چه مواردی از این بافته های نامرغوب در حوزه ی شهرستان نایین نیز دیده می شود ، ولی واقعیّت آن است که جاذبه ی تولید فرش نایین گستره یی را در برگرفته که تقریباً تمامی جنوب خراسان (ترود و طبس و کاشمر) و شرق و جنوب اصفهان و تا لردگان و بروجن (سه دهستان فلاور ، چونگی و خانه میرزا) و از طرف غرب تا فریدن و سمیرم و چهار محال و بختیاری را شامل می شود. از این نقاط ، همان طور که گفته شد ، فرش بافی جنوب اصفهان به دلیل نزدیکی فرش آن با نایین ، دارای کیفیّت بالایی است ؛ ولی در بسیاری از نقاط هم مرز نایین ، به خصوص شهرهای خراسان ، فرش نایین با کیفیّتی نسبتاً نازل بافته       می شود. به هر حال اعم از این که این فرش ها در نایین و به وسیله ی بافندگان نایینی بافته شده باشد ، یا در تولید آنها شهرها و بافندگان دیگر دخالت داشته باشند ، باید در مورد آنها هشدار داد که رواج و افزایش نادرستی و عیب در فرشی که به حدّاقل رنگ و طرح متّکی است و تمام شهرت خویش را مدیون کاربرد ماهرانه ی این دو عامل ، از طریق استفاده از موادّ مرغوب و باقت خوب است ، نتابیح اسف باری در پی خوادهد داشت.

به طور کلّی ما انتقال طرح ها و خصوصیّات ویژه ی یک منطقه را ، که معمولاً دارای بار فرهنگی و تاریخی خاص است ، به مناطق دیگر درست نمی دانیم ، ولی از آنجا که این امر دربسیاری موارد به طور طبیعی صورت گرفته و غیر قابل اجتناب است ، چند نکته را توجّه     می دهیم :

1_ دلایل مطلوبیّت یک طرح و نقشه در منطقه باید برسی شود ، زیرا همان طور که گفته شد ، مثلاً فرش نایین نوعی فرش خاص است که دقت و ظرافت بافت ، از ویژگی های آن است. هرگونه کاهش در این کیفیّت به شهرت این فرش لطمه ی شدید خواهد زد. مثلاً اگر غلط بافی ، چندرنگی ، کجی ، استفاده از موادّ اوّلیّه ی نامرغوب (که البتّه ممنوع است) ، و مانند آنها در فرشی درشت بافت و روستایی چندان به چشم نیاید ، یا گاهی نوعی امیتاز تلّقی شود ، در این فرش عمیقاً به دیده خواهد آمد و تاثیر سوع آن بی تردید است.

2_ تقلید یا استفاده از طرح های مناطق دیگر نباید باعث نابودی ، یا تاثیرپذیری بیش از حدّ طرح های بومی شود ؛ نظیر آنچه امروز در خراسان و برخی شهرهای جنوبی آن دیده می شود. بدین معنی که طرح های بی نظیر این استان که زیبایی و کمال آنها در فرش های عمواوغلی و صابر .... دیده می شود ، امروز ، زیر نفوذ نقشه های تکراری نایین و اصفهان به کلّی از یاد رفته اند. در نایین نمونه هایی از فرش های متوسّط با طرح نایین را دیدیم که به ادّعای صاحبان فرش نایین ، از آن مناطقی نظیر طبس و سبزوار و غیره است که خود روزگاری فرش های قابل توجّهی داشته اند.

بنابراین ، تقلید از طرح یک منطقه می تواند کار نادرستی نباشد ، مشروط بر آن که اوّلاً به کیفیّت فرش های اصلی لطمه یی نزند و ثانیاً بهره گیری از آن جهتی بالنده داشته باشد و باعث تخریب فرش بومی منطقه نشود ، و در نهایت آن که به میزان تولید در ارتباط با مصرف و نیاز بازار توجّه شود .

منبع : کتاب فرش نایین

منبع :